Shloka 86
“कृष्णे! पाण्डव तो नष्ट होकर सदाके लिये नरकमें पड़ गये। पृथुश्रोणि! अब तू दूसरा पति वरण कर ले। मृदुभाषिणि! आजसे तू राजा धुृतराष्ट्रकी दासी हुई; अतः राजमहलमें प्रवेश कर। टेढ़ी बरौनियोंवाली कृष्णे! पाण्डव अब तेरे पति नहीं रहे। वे तुझपर किसी तरह कोई अधिकार नहीं रखते ।।
sañjaya uvāca | kṛṣṇe! pāṇḍavāḥ te naṣṭāḥ kṛtvā sadā-kṛte narake patitāḥ | pṛthuśroṇi! adhunā tvaṁ dvitīyaṁ patiṁ vṛṇīṣva | mṛdubhāṣiṇi! adya-se tvaṁ rājā dhṛtarāṣṭrasya dāsī bhavasi; ataḥ rāja-mahale praviśa | vakra-bhrū-late kṛṣṇe! pāṇḍavāḥ adhunā tava patayo na santi | te tvayi kathaṁcid api adhikāraṁ na labhante || dāsa-bhāryā ca pāñcālī svayaṁ dāsī ca śobhane | adya duryodhano ekaḥ pṛthivyāṁ nṛpatiḥ smṛtaḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்—“கிருஷ்ணை (த்ரௌபதி)! பாண்டவர்கள் அழிந்து என்றென்றும் நரகத்தில் வீழ்ந்தனர். அகன்ற இடுப்புடையவளே! இப்போது வேறொரு கணவரைத் தேர்ந்தெடு. இனிய மொழியாளே! இன்று முதல் நீ அரசன் திருதராஷ்டிரனின் பணிப்பெண்; ஆகவே அரண்மனைக்குள் நுழை. வளைந்த புருவங்களையுடைய கிருஷ்ணையே! பாண்டவர்கள் இனி உன் கணவர்கள் அல்லர்; உன்மேல் அவர்களுக்கு எந்த உரிமையும் இல்லை. மேலும் அழகியவளே, பாஞ்சால அரசகுமாரியே! நீ இப்போது அடிமைகளின் மனைவி; நீயும் அடிமை; இன்று பூமியில் ஒரே அரசனாக துரியோதனனே கருதப்படுகிறான்।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage illustrates adharma through verbal violence: victory is used to justify stripping another’s dignity and agency. It warns that political power and battlefield success do not confer moral right, especially when expressed as humiliation, coercion, and the objectification of a woman.
Sanjaya reports a boastful proclamation aimed at Draupadi: the Pandavas are declared destroyed, Draupadi is told to accept servitude under Dhritarashtra and to choose another husband, and Duryodhana is asserted to be the sole king. The tone is triumphalist and intended to psychologically crush the Pandava side.