Adhyaya 119
Śaineya–Bhūriśravas: Genealogy, Svayaṃvara Contest, and the Maheśvara Boon
Upa-parva: Śaineya–Bhūriśravas Upākhyāna (Genealogical and Causal Account)
Dhṛtarāṣṭra opens with a query about an apparently paradoxical battlefield outcome: how a warrior described as having crossed the “ocean of armies” and being difficult to check could nonetheless be seized and thrown down by Bhūriśravas. Saṃjaya answers by supplying an origin-and-causation narrative (upākhyāna). He traces a lineage sequence (Atri → Soma → Budha → Purūravas → Āyu → Nahuṣa → Yayāti → Yadu and his descendants), situating the Yādava/Vṛṣṇi line and introducing Śini within that milieu. The account then shifts to Devaka’s daughter’s svayaṃvara, where Śini secures Devakī for Vasudeva by overcoming rival kings. Somadatta, affronted at seeing Devakī taken, engages Śini in a prolonged and remarkable contest; Śini subdues him publicly yet releases him out of compassion. The humiliation motivates Somadatta to propitiate Maheśvara, from whom he obtains a boon: the birth of a son who will, in a future battle, strike down Śini’s son in public and by a foot-blow. Saṃjaya concludes that this boon-enabled causality explains later reversals and underscores the extraordinary martial and ethical profile attributed to the Vṛṣṇi/Sātvata warriors—disciplined, respectful of elders, protective of dependents, and portrayed as unmatched in strength.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को बताता है कि जब सेनाएँ आमने-सामने जूझ रही थीं, तब शैनेय सात्यकि और आचार्य द्रोण का महासंग्राम सबके देखते-देखते बलि-इन्द्र के तुल्य भयंकर हो उठा। → द्रोण अवसर-वेधी होकर लोहे के विचित्र, विषधर-से तीक्ष्ण बाणों से सात्यकि को ललाट पर बेधते हैं और इन्द्राशनि-सम गर्जना वाले शरों की वर्षा करते हैं। सात्यकि परमास्त्रवित् होकर द्रोण-चाप से छूटते शरों को ‘दो-दो’ कर काटता है, फिर भी घोर आघातों से क्षत-विक्षत होकर क्रोध में भर उठता है। युद्धभूमि में उसका रुक्मरथ चाँदी-सा दमकता हुआ सहस्रों मण्डल बनाता दौड़ता है, मानो सूर्य-सा घूमता प्रकाश। → क्रोध-ईंधन से प्रज्वलित ‘द्रोण-अग्नि’ पाण्डव-पाञ्चालों को रोककर दहकती हुई काल-सूर्य के समान स्थिर होती है; उसी क्षण सात्यकि भी आहत होकर उग्र प्रतिशोध में शर-वर्षा करता है—दोनों की टक्कर समस्त सेनाओं के सामने निर्णायक उत्कर्ष पर पहुँचती है। → सात्यकि के प्रतिरोध और प्रहार से द्रोण की गति बाधित होती है; कौरव-सेना में घबराहट फैलती है और अनेक दल पीछे हटने लगते हैं—रण का प्रवाह क्षण भर के लिए पाण्डव-पक्ष के अनुकूल झुकता है। → द्रोण का क्रोध शांत नहीं होता; वह फिर से पाण्डव-पाञ्चालों को रोकने हेतु ‘अग्नि’ की भाँति खड़ा है—अगले क्षण यह ज्वाला किस पर टूटेगी?
Shlokas
Verse 1
/ अप ह< बक। है २ >> सप्तदशाधिकशततमो< ध्याय: सात्यकि और द्रोणाचार्यका युद्ध
சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! ஷைனேயன் சாத்தியகி இடமிடமாகச் சென்று உமது படைகளை மரணத்தின் வாயில் தள்ளிக் கொண்டிருந்தபோது, பாரத்வாஜன் புதல்வன் துரோணாசாரியன் அவன் மீது பெரும் அம்புக் கூட்டங்களின் மழையைத் தொடங்கினான்.
Verse 2
स सम्प्रहारस्तुमुलो द्रोणसात्वतयोरभूत् । पश्यतां सर्वसैन्यानां बलिवासवयोरिव,राजन! सम्पूर्ण सैनिकोंके देखते-देखते बलि और इन्द्रके समान द्रोणाचार्य और सात्यकिका वह युद्ध बड़ा भयंकर हो गया
அரசே! எல்லா படைகளும் பார்த்துக் கொண்டிருக்க, துரோணாசாரியரும் சாத்தியகியும் இடையே பலி–வாசவன் (இந்திரன்) போல் மிகக் கொடிய, பெரும் ஆரவாரமிக்க மோதல் எழுந்தது।
Verse 3
ततो द्रोण: शिने: पौत्रं चित्रै: सर्वायसै: शरै: । त्रिेभिराशीविषाकारैललाटे समविध्यत
அப்போது துரோணன், சினியின் பேரனான சாத்தியகியின் நெற்றியில் மூன்று அம்புகளைப் பாய்ச்சினான்—அவை வண்ணமயமானவை, முழுவதும் இரும்பால் ஆனவை, விஷப்பாம்பைப் போல் அச்சமூட்டுவன.
Verse 4
तैर्ललाटार्पितिर्बाणर्युयुधानस्त्वजिद्वागै: । व्यरोचत महाराज त्रिशूज्र इव पर्वत:,महाराज! ललाटमें धँसे हुए उन सीधे जानेवाले बाणोंके द्वारा युयुधान तीन शिखरोंवाले पर्वतके समान सुशोभित हुए
மகாராஜா! நெற்றியில் பதிந்த அந்த நேராகப் பாயும் அம்புகளால் யுயுதானன் (சாத்தியகி) மூன்று சிகரங்களுடைய மலை போல் ஒளிர்ந்தான்।
Verse 5
ततो<5स्य बाणानपरानिन्द्राशनिसमस्वनान् | भारद्वाजोडन्तरप्रेक्षी प्रेषयामास संयुगे
பின்னர் இடைவெளியை நோக்கிக் காத்திருந்த பாரத்வாஜன் மகன் துரோணன், போர்க்களத்தில் சாத்தியகியின் மீது மேலும் அம்புகளை ஏவினான்; அவற்றின் முழக்கம் இந்திரனின் வஜ்ரம் போல் அச்சமூட்டியது।
Verse 6
तान् द्रोणचापनिर्मुक्तान् दाशा्: पतत: शरान् | द्वाभ्यां द्वाभ्यां सुपुड्खाभ्यां चिच्छेद परमास्त्रवित्
துரோணனின் வில்லிலிருந்து விடுபட்ட அந்த பத்து அம்புகள் பாய்ந்து வர, பரமாஸ்திர வல்லவனும் தாசார்ஹ குலத்தின் பெருமையுமான சாத்தியகி, நன்றாக இறகுகள் பொருந்திய அம்புகளால் இரண்டு இரண்டு என அவற்றை வெட்டித் தள்ளினான்।
Verse 7
तामस्य लघुतां द्रोण: समवेक्ष्य विशाम्पते । प्रहस्य सहसाविध्यत् त्रिंशता शिनिपुड्रवम्
சஞ்சயன் கூறினான்—பிரஜாநாதா! அவனது லாகவமும் வேகமும் கண்டு துரோணன் நகைத்து, உடனே ஷினிகளில் முதன்மையான சாத்தியகியை முப்பது அம்புகளால் குத்தி காயப்படுத்தினான்।
Verse 8
पुन: पञ्चाशतेषूणां शितेन च समार्पयत् । लघुतां युयुधानस्य लाघवेन विशेषयन्
மீண்டும் அவர் யுயுதானனை ஐம்பது கூர்மையான அம்புகளால் தாக்கினார்; தன் மேலான லாகவத்தால் யுயுதானனின் புகழ்பெற்ற சுறுசுறுப்பையும் பயனற்றதாக்கினான்।
Verse 9
समुत्पतन्ति वल्मीकाद् यथा क्ुद्धा महोरगा: । तथा द्रोणरथाद् राजन्नापतन्ति तनुच्छिद:
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! கோபமுற்ற பெரும் பாம்புகள் புற்றிலிருந்து பாய்ந்து எழுவது போல, துரோணனின் தேரிலிருந்து உடலைத் துளைக்கும் அம்புகள் பாய்ந்து வருகின்றன।
Verse 10
राजन! जैसे बॉबीसे क्रोधमें भरे हुए बहुत-से सर्प प्रकट होते हैं
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! கடும் கோபம் கொண்ட பல பாம்புகள் திடீரென வெளிப்படுவது போல, துரோணனின் தேரிலிருந்து உடலைத் துளைக்கும் அம்புகள் எல்லாத் திசைகளிலும் விழத் தொடங்கின. அதேபோல் யுயுதானனும் நூறு ஆயிரக் கணக்கில், ‘இரத்தம் உண்ணும்’ அம்புகளை விடுத்து துரோணனின் தேர்மேல் மழைபோல் பொழிந்தான்।
Verse 11
लाघवाद् द्विजमुख्यस्य सात्वतस्य च मारिष । विशेष नाध्यगच्छाम समावास्तां नरर्षभौ
சஞ்சயன் கூறினான்—மாரிஷா! பிராமணர்களில் முதன்மையான துரோணனும் சாத்த்வத வீரனும் காட்டிய லாகவத்தைப் பார்த்து எங்களுக்கு வேறுபாடு எதுவும் தெரியவில்லை; அந்த இரு நரசிறந்தோரும் சமமாகவே தோன்றினர்।
Verse 12
सात्यकिस्तु ततो द्रोणं नवभिर्नतपर्वभि: । आजपघान भुशं क्रुद्धो ध्वजं च निशितै: शरै:
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது கோபத்தில் எரிந்த சாத்தியகி, வளைந்த மூட்டுகளையுடைய ஒன்பது அம்புகளால் துரோணரை கடுமையாகத் தாக்கினான்; கூரிய அம்புகளால் துரோணரின் த்வஜத்தையும் குத்திக் காயப்படுத்தினான்।
Verse 13
सारथिं च शतेनैव भारद्वाजस्य पश्यत: । लाघवं युयुधानस्य दृष्टवा द्रोणो महारथ:
சஞ்சயன் கூறினான்—பாரத்வாஜர் (துரோணர்) கண்முன்னே யுயுதானன் நூறு அம்புகளால் அவரின் சாரதியைத் துளைத்தான். யுயுதானனின் அந்த வேகத்தைக் கண்ட மகாரதன் துரோணரும் எதிர்தாக்கத் துணிந்தார்.
Verse 14
सप्तत्या सारथिं विद्ध्वा तुरज्जांश्न त्रिभिस्त्रिभि: । ध्वजमेकेन चिच्छेद माधवस्य रथे स्थितम्
சஞ்சயன் கூறினான்—துரோணர் எழுபது அம்புகளால் சாத்தியகியின் சாரதியைத் துளைத்தார்; குதிரைகளைத் தலா மூன்று அம்புகளால் காயப்படுத்தினார்; பின்னர் மாதவனின் ரதத்தில் நின்ற த்வஜத்தை ஒரே அம்பால் வெட்டித் தள்ளினார்।
Verse 15
अथापरेण भल्लेन हेमपुड्खेन पत्रिणा । धनुश्वचिच्छेद समरे माधवस्य महात्मन:,इसके बाद सुवर्णमय पंखवाले दूसरे भल्लसे आचार्यने समरांगणमें महामनस्वी सात्यकिके धनुषको भी खण्डित कर दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் பொன்னிற இறகுகளையுடைய மற்றொரு பல்ல அம்பால், போர்க்களத்தின் நடுவே மகாத்மா மாதவனின் (சாத்தியகியின்) வில்லையும் துரோணாசாரியர் வெட்டித் தள்ளினார்।
Verse 16
सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो धनुस्त्यक्त्वा महारथः । गदां जग्राह महतीं भारद्वाजाय चाक्षिपत्,इससे महारथी सात्यकिको बड़ा क्रोध हुआ। उन्होंने धनुष त्यागकर विशाल गदा हाथमें ले ली और उसे द्रोणाचार्यपर दे मारा
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது மகாரதன் சாத்தியகி கோபத்தில் கொதித்து வில்லை விட்டு, ஒரு பெரும் கதையைப் பிடித்து பாரத்வாஜர் (துரோணாசாரியர்) மீது எறிந்தான்।
Verse 17
तामापतन्तीं सहसा पट्टबद्धामयस्मयीम् । न्यवारयच्छरैद्रोणो बहुभिर्बहुरूपिभि:
பட்டு பட்டையால் கட்டப்பட்ட அந்த இரும்புக் கதா திடீரென தம்மேல் பாய்ந்து வருவதைக் கண்ட துரோணாசாரியர், பலவகையான எண்ணற்ற அம்புகளால் அதன் வேகத்தைத் தடுத்து நிறுத்தினார்।
Verse 18
अथान्यद् धनुरादाय सात्यकि: सत्यविक्रम: । विव्याध बहुभिवररं भारद्वाजं शिलाशितै:,तब सत्यपराक्रमी सात्यकिने दूसरा धनुष लेकर सानपर तेज किये हुए बहुसंख्यक बाणोंद्वारा वीर द्रोणाचार्यको बींध डाला
அப்போது உண்மைத் துணிவுடைய சாத்தியகி மற்றொரு வில்லைக் கைப்பற்றி, கல்லில் தீட்டிய பல அம்புகளால் வீர பாரத்வாஜரை (துரோணாசாரியரை)த் துளைத்தான்।
Verse 19
स विद्ध्वा समरे द्रोणं सिंहनादममुछ्चत । तं वैन ममृषे द्रोण: सर्वशस्त्रभूृतां वर:
இவ்வாறு போர்க்களத்தில் துரோணரை காயப்படுத்திய சாத்தியகி சிங்கம் போல் கர்ஜித்தான். ஆயுதம் தாங்கியோரில் தலைசிறந்த துரோணாசாரியர் அந்தச் சவாலும் அவமதிப்பும் தாங்க இயலவில்லை।
Verse 20
ततः शक्ति गृहीत्वा तु रुक्मदण्डामयस्मयीम् । तरसा प्रेषयामास माधवस्य रथं प्रति,उन्होंने सोनेकी डंडेवाली लोहेकी शक्ति लेकर उसे सात्यकिके रथपर बड़े वेगसे चलाया
பின்னர் பொன்னால் அமைந்த தண்டு கொண்ட இரும்புச் சக்தியை எடுத்துக் கொண்டு, அதை மிகுந்த வேகத்துடன் மாதவனின் தேரை நோக்கி எறிந்தான்।
Verse 21
अनासाद्य तु शैनेयं सा शक्ति: कालसंनिभा । भित्त्वा रथं जगामोग्रा धरणीं दारुणस्वना,वह कालके समान विकराल शक्ति सात्यकितक न पहुँचकर उनके रथको विदीर्ण करके भयंकर शब्द करती हुई पृथ्वीमें समा गयी
மரணத்தை ஒத்த அச்சமூட்டும் அந்தச் சக்தி சைனேயனை (சாத்தியகியை)த் தாக்கவில்லை; ஆனால் அவன் தேரைத் துளைத்து, கொடுஞ்சத்தம் எழுப்பியபடி பூமிக்குள் பாய்ந்து மறைந்தது।
Verse 22
ततो द्रोणं शिने: पौत्रो राजन् विव्याध पत्रिणा । दक्षिणं भुजमासाद्य पीडयन् भरतर्षभ
அப்போது, அரசே! ஷினியின் பேரன் இறகுடைய அம்பால் துரோணாசாரியரைத் தாக்கினான். அவரது வலது புயத்தைத் துளைத்து வேதனை உண்டாக்கி ஆசாரியரை காயப்படுத்தினான்.
Verse 23
द्रोणो5पि समरे राजन् माधवस्य महद् धनु: । अर्धचन्द्रेण चिच्छेद रथशक्त्या च सारथिम्
அரசே! போர்க்களத்தில் துரோணாசாரியரும் சாத்தியகியின் பெரும் வில்லைக் அர்த்தசந்திர அம்பால் வெட்டினார்; மேலும் ரத-சக்தியை எறிந்து சாரதியையும் கடுமையாகக் காயப்படுத்தினார்.
Verse 24
मुमोह सारथिस्तस्य रथशकक््त्या समाहत: । स रथोपस्थमासाद्य मुहूर्त संन्यषीदत,द्रोणकी रथशक्तिसे आहत हो सारथि मूर्च्छिंत हो गया। वह रथकी बैठकमें पहुँचकर वहाँ दो घड़ीतक चुपचाप बैठा रहा
துரோணனின் ரத-சக்தி தாக்குதலால் அவன் சாரதி மயங்கினான். ரதத்தின் இருக்கைக்கு வந்து சிறிதுநேரம் மௌனமாக அமர்ந்திருந்தான்.
Verse 25
चकार सात्यकी राजन् सूतकर्मातिमानुषम् । अयोधयच्च यद् द्रोणं रश्मीन् जग्राह च स्वयम्
மகாராஜா! அப்போது சாத்தியகி மனிதர்க்கு அப்பாற்பட்ட சாரதிக் காரியத்தைச் செய்தான். துரோணாசாரியருடன் போரிட்டபடியே, குதிரைகளின் கடிவாளத்தையும் அவனே பிடித்து நடத்தினான்.
Verse 26
तत: शरशतेनैव युयुधानो महारथ: । अविध्यद ब्राह्माणं संख्ये हृष्टरूपो विशाम्पते,प्रजानाथ! उस युद्धस्थलमें महारथी सात्यकिने हर्षमें भरकर विप्रवर द्रोणाचार्यको सौ बाणोंसे घायल कर दिया
மக்களுடைய ஆண்டவனே! பின்னர் மகாரதன் யுயுதானன் (சாத்தியகி) மகிழ்ச்சியால் உந்தப்பட்டவனாய், போரில் பிராமணன் துரோணாசாரியரை நூறு அம்புகளால் குத்திக் காயப்படுத்தினான்.
Verse 27
तस्य द्रोण: शरान् पञ्च प्रेषयामास भारत । ते घोरा: कवचं भित्त्वा पपु: शोणितमाहवे,भारत! फिर द्रोणाचार्यने सात्यकिपर पाँच बाण चलाये। वे भयंकर बाण उस रफक्षेत्रमें सात्यकिका कवच फाड़कर उनका लोहू पीने लगे
அப்போது, ஓ பாரதா! துரோணர் அவன்மேல் ஐந்து அம்புகளை எய்தார். அந்தக் கொடிய அம்புகள் போர்க்களத்தில் அவன் கவசத்தைத் துளைத்து, அவன் இரத்தத்தைப் பருகினவாறே தோன்றின.
Verse 28
निर्विद्धस्तु शरैघोेरिरक्रुद्धयत् सात्यकिर्भृशम् । सायकान् व्यसृजच्चापि वीरो रुक्मरथं प्रति
அக்கொடிய அம்புகளால் குத்துண்டு கிழிக்கப்பட்ட வீரன் சாத்தியகி பேர்கோபத்தால் கொதித்தான். உடனே பொன்-ரதத்தையுடைய துரோணர்மேல் அம்புகளின் அடர்ந்த மழையைப் பொழிந்தான்.
Verse 29
ततो द्रोणस्य यन्तारं निपात्यैकेषुणा भुवि | अश्वान् व्यद्रावयद् बाणैरहतसूतांस्ततस्ततः,एक बाणसे युयुधानने द्रोणाचार्यके सारथिको धरतीपर गिरा दिया और सारथिहीन घोड़ोंको अपने बाणोंसे इधर-उधर मार भगाया
பின்பு யுயுதானன் ஒரே அம்பால் துரோணரின் தேரோட்டியை நிலத்தில் வீழ்த்தினான். அதன் பின் தேரோட்டி இன்றிய குதிரைகளைத் தன் அம்புகளால் தாக்கி, இங்கும் அங்கும் சிதற ஓடச் செய்தான்.
Verse 30
स रथ: प्रद्रुत: संख्ये मण्डलानि सहस्रश: । चकार राजतो राजन् भ्राजमान इवांशुमान्
ஓ அரசே! அந்த வெள்ளியால் ஆன தேரு போர்க்களத்தில் வேகமாக ஓடி ஆயிரமாயிரம் வட்டங்கள் இட்டது. அப்போது அது கதிர்களுடன் விளங்கும் சூரியனைப் போல ஒளிர்ந்தது.
Verse 31
अभिद्रवत गृह्नीत हयान् द्रोणस्प धावत | इति सम चुक्रुशु: सर्वे राजपुत्रा: सराजका:,उस समय समस्त राजा और राजकुमार पुकार-पुकारकर कहने लगे--“अरे! दौड़ो दौड़ो! द्रोणाचार्यके घोड़ोंको पकड़ो”
அப்போது அரசர்களுடன் கூடிய எல்லா அரசகுமாரரும் உரக்கக் கூவி—“பாயுங்கள்! ஓடுங்கள்! துரோணரின் குதிரைகளைப் பிடியுங்கள்!” என்றனர்.
Verse 32
ते सात्यकिमपास्याशु राजन् युधि महारथा: । यतो द्रोणस्तत: सर्वे सहसा समुपाद्रवन्,नरेश्वर! उस युद्धस्थलमें वे सभी महारथी शीघ्र ही सात्यकिका सामना छोड़कर जहाँ द्रोणाचार्य थे, वहीं सहसा भाग गये
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அந்த மகாரதர்கள் போர்க்களத்தில் சாத்தியகியை உடனே விட்டு, துரோணர் இருந்த இடத்திற்கே ஒரே கணத்தில் பாய்ந்தனர்.
Verse 33
तान् दृष्टवा प्रद्रुतान् संख्ये सात्वतेन शरार्दितान् | प्रभग्नं पुनरेवासीत् तव सैन्यं समाकुलम्
சஞ்சயன் கூறினான்—போரில் சாத்த்வதன் (சாத்தியகி) அம்புகளால் துன்புற்று அவர்கள் ஓடுவதைக் கண்டதும், ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டிருந்த உமது படையும் மீண்டும் உடைந்து குழப்பத்தில் சிதறியது.
Verse 34
व्यूहस्यैव पुनर्दधारें गत्वा द्रोणो व्यवस्थित: । वातायमानैस्तैरश्वैर्नीतो वृष्णिशरार्दितै:
சஞ்சயன் கூறினான்—துரோணர் மீண்டும் சென்று படைஅமைப்பின் வாயிலிலேயே நிலை கொண்டார். வ்ருஷ்ணி வீரன் சாத்தியகியின் அம்புகளால் துன்புற்று, காற்று போன்ற வேகத்தில் பாய்ந்த அவரது குதிரைகளே அவரை அங்கே கொண்டு சென்றன.
Verse 35
पाण्डुपाज्चालसम्भिन्न॑ व्यूहमालोक्य वीर्यवान् । शैनेये नाकरोद्ू यत्नं व्यूहमेवा भ्यरक्षत
சஞ்சயன் கூறினான்—பாண்டவர்கள், பாஞ்சாலர்கள் சிதைத்த தன் படைஅமைப்பைக் கண்ட வீரமிகு துரோணர், ஷைனேயன் சாத்தியகியைத் தடுக்க முயலாமல், படைஅமைப்பையே காக்கத் தொடங்கினார்.
Verse 36
निवार्य पाण्डुपञज्चालान् द्रोणाग्नि: प्रदहन्निव । तस्थौ क्रोधेध्मसंदीप्त: कालसूर्य इवोद्यत:
சஞ்சயன் கூறினான்—பாண்டவர்கள், பாஞ்சாலர்களைத் தடுத்து, துரோணராகிய அக்கினி அவர்களை எல்லாம் எரித்தழிக்கத் தயாராய் நின்றான். கோபம் என்னும் எரிபொருளால் தீவிரமடைந்து, பிரளயகால சூரியனைப் போல ஒளிர்ந்தான்.
Verse 116
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वरें सात्यकिके कौरव-सेनामें प्रवेशके पश्चात् दुर्योधन और कृतवमाकि पराजयविषयक एक सौ सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில் உள்ள ஜயத்ரதவதப் பர்வத்தில், சாத்தியகி கௌரவ சேனையில் புகுந்த பின் துரியோதனனும் க்ருதவர்மனும் தோல்வியுற்றதை விவரிக்கும் நூற்று பதினாறாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 117
इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिप्रवेशे सात्यकिपराक्रमे सप्तदशाधिकशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில் உள்ள ஜயத்ரதவதப் பர்வத்தில், சாத்தியகியின் பிரவேசமும் அவன் பராக்ரமமும் கூறும் நூற்று பதினேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns interpretive justice in conflict narratives: how to reconcile a warrior’s reputed invincibility with a later public defeat, and whether such outcomes are best explained by immediate skill, prior causes (boons/vows), or the ethical consequences of earlier acts.
The chapter presents an etiological model of history: present outcomes are intelligible when traced through lineage, institutional practices, public honor dynamics, and the long afterlife of boons and vows—suggesting that agency operates within inherited and socially produced constraints.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-function is archival and explanatory—embedding a causal backstory to stabilize the listener’s understanding of contested battlefield events within the larger epic logic of karma-like continuity and vow/boon efficacy.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.