Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्

Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement

कुछ हाथी नाराचोंसे घायल किये गये थे, कितनोंके शरीरोंमें तोमर धँसे हुए थे और वे सब-के-सब घोर चीत्कार करते हुए इधर-उधर दौड़ रहे थे। उस समय वे शुंगहीन पर्वतोंके समान जान पड़ते थे ।। केचित्‌ क्रोधसमाविष्टा मदान्धा निरवग्रहा: । रथान्‌ हयान्‌ पदातींश्व ममृदुः शतशो रणे,कितने ही मदान्ध गजराज क्रोधमें भरे होनेके कारण काबूमें नहीं आते थे। उन्होंने रणभूमिमें सैकड़ों रथों, घोड़ों और पैदल सिपाहियोंको पैरों तले रौंद डाला

sañjaya uvāca |

ke-cid hastino nārācair āhatāḥ, keṣāṃ-cid aṅgeṣu tomarāḥ praviṣṭāḥ; te sarve ghoram ākrandam kurvāṇā itas-tataḥ pradhāvantaḥ śuṅga-hīna-parvatā iva babhūvuḥ ||

ke-cit krodha-samāviṣṭā madāndhā niravagrahāḥ |

rathān hayān padātīṃś ca mamṛduḥ śataśo raṇe ||

சஞ்சயன் கூறினான்—சில யானைகள் இரும்பு நாராச அம்புகளால் காயமுற்றன; சிலரின் உடல்களில் தோமரங்கள் பதிந்திருந்தன. அவை அனைத்தும் கொடுஞ்சத்தம் எழுப்பி இங்கும் அங்கும் ஓடின—சிகரமற்ற மலைகளைப் போல. மேலும் சில கஜராஜர்கள் மதத்தால் மயங்கி, கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, எந்தக் கட்டுப்பாடும் இன்றி போர்க்களத்தில் நூற்றுக்கணக்கான ரதங்களையும் குதிரைகளையும் காலாட்களையும் மிதித்து நசைத்தனர்.

केचित्some (of them)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक-चित् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
क्रोधसमाविष्टाःentered/possessed by anger
क्रोधसमाविष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध-समाविष्ट (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मदान्धाःblind with rut/intoxication
मदान्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमद-अन्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
निरवग्रहाःunrestrained, unchecked
निरवग्रहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्-अवग्रह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
पदातीन्foot-soldiers
पदातीन्:
Karma
TypeNoun
Rootपदाति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
ममृदुःthey crushed/trampled
ममृदुः:
TypeVerb
Rootमृद् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
शतशःby hundreds, in hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
E
elephants (war-elephants)
N
nārāca (iron arrows)
T
tomara (javelins/spears)
C
chariots
H
horses
I
infantry
B
battlefield (raṇa)