Shloka 49
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
पद्मगर्भ विशालाक्ष जय लोकेश्ररेश्वर । भूतभव्यभवन्नाथ जय सौम्यात्मजात्मज
bhīṣma uvāca | padmagarbha viśālākṣa jaya lokeśvareśvara | bhūtabhavyabhavannātha jaya saumyātmajātmaja |
பத்மகர்பா, விசாலநேத்ரா! லோகேஸ்வரர்களுக்கும் ஈசனே—உமக்கு ஜயம். பூதம், பவிஷ்யம், வர்த்தமான் ஆகியவற்றின் நாதா—உமக்கு ஜயம். உமது வடிவு சௌம்யமும் மங்களமும்; நான் ஸ்வயம்பூ பிரம்மா உமது புதல்வன். எண்ணிலா குணங்களின் ஆதாரம், அனைவருக்கும் சரணமளிப்பவர்—உமக்கு ஜயம். சார்ங்க வில்லைத் தாங்கும் நாராயணா! உமது மகிமையின் எல்லை அறிதல் மிகக் கடினம்—உமக்கு ஜயம்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches bhakti grounded in metaphysical insight: the Supreme Lord is the source of creation (lotus motif), the ultimate sovereign beyond all worldly powers, and the universal refuge. Recognizing one’s place in the cosmic order (even Brahmā as ‘son’) cultivates humility and surrender, aligning devotion with dharma.
In Bhīṣma Parva, amid the war setting, Bhīṣma offers a stuti (hymn) to Nārāyaṇa/Viṣṇu. He addresses the Lord with epithets tied to creation and sovereignty, acknowledging the Lord’s incomprehensible greatness and protective nature, thereby framing the unfolding conflict within a larger theological and ethical horizon.