Shloka 526
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
निपेतुरु्व्या च तथा विनदन्तो महारवान् | भरतनन्दन! कुछ गजराजोंके दाँत और सूँड़के अग्रभाग कट गये
sañjaya uvāca | nipetur urvyā ca tathā vinadanto mahāravān |
சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் பேரொலியுடன் முழங்கியபடி பூமியில் விழுந்தனர். பரதகுலத்தோனே, சில யானை அரசர்களின் தந்தங்களும் துதிக்கையின் முனைகளும் துண்டிக்கப்பட்டன; கும்பஸ்தலங்கள் பிளந்தன; மேலிருந்த வீரர்கள் கொல்லப்பட்டனர். அந்த நிலையில் அவர்கள் இங்கும் அங்கும் ஓடித் தங்கள் படைவியூகங்களையே மிதித்தழித்தனர்; இறுதியில் உரக்கக் கத்திக்கொண்டே தரையில் சாய்ந்து விழுந்து உயிர் நீத்தனர்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the brutal, uncontrollable fallout of war: once violence is unleashed, even powerful instruments like war-elephants become sources of indiscriminate destruction, harming friend and foe alike. It implicitly warns of the ethical cost and cascading suffering that accompany battle.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that wounded elephants—maimed in tusk and trunk, their temple-regions split and riders killed—panic and run in confusion, crushing their own troops. Finally, crying out loudly, they collapse to the earth and die.