Shloka 15
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
अनार्जवमसंज्ञत्वं कर्म पापमचेतना । गुरुत्वं सन्नभावत्वमवशित्वमवाग्गति:
anārjavam asaṃjñatvaṃ karma pāpam acetanā | gurutvaṃ sannabhāvatvam avaśitvam avāggatiḥ ||
வாயு கூறினார்—வஞ்சகம், விழிப்புணர்வின்மை, மயக்கத்தால் பிறக்கும் பாவச் செயல், உள்ளத்தின் கனத்தன்மை, பந்தமாகும் ‘சன்னபாவம்’ (அகந்தை-ஆசையுடன் கூடிய இருப்புணர்வு), ஆதீனம், கீழ்நோக்கிய நடை—இவையே தர்மச் சிதைவின் குறிகள்; இவை உயிரை உயர்ந்த பாதையிலிருந்து இழுத்துச் செல்கின்றன.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse lists inner and behavioral traits—dishonesty, heedlessness, sinful action, dullness, inertia, helplessness, and a downward trajectory—as interconnected causes and symptoms of ethical and spiritual degeneration. It warns that when awareness and self-mastery weaken, actions become pāpa and the person’s course tends toward decline.
Vāyudeva is speaking in a didactic mode, enumerating qualities that characterize a fall from noble (ārya) conduct. Rather than describing an external event, the passage functions as moral instruction within the Ashvamedhika Parva’s broader reflective discourse.