Shloka 98
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
गण्डोवाच वक्त्रैकदेशे गण्डेति धातुमेतं प्रचक्षते । तेनोन्नतेन गण्डेति विद्धि मानलसम्भवे
gaṇḍovāca vaktraikadeśe gaṇḍeti dhātum etaṁ pracakṣate | tenonnatena gaṇḍeti viddhi mānalasambhave ||
கண்டன் கூறினான்—அக்னியில் பிறந்த க்ருத்யையே! ‘கண்ட்’ என்னும் தாது முகத்தின் ஒரு பகுதி—கன்னம்—என்பதைக் குறிக்கும். என் கன்னம் உயர்ந்து தென்படுவதால் மக்கள் என்னை ‘கண்டன்’ என அழைக்கின்றனர்.
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates a traditional Sanskrit method of explaining names through etymology: a person’s epithet can be justified by a word’s root-meaning (here, ‘gaṇḍa’ as ‘cheek’), linking language, bodily description, and identity.
A character named Gaṇḍa explains to a fire-born interlocutor why he is called ‘Gaṇḍa’: the term denotes the cheek, and his cheek is prominent, so the name fits.