Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

प्रतिग्रहभेदः — The Distinction between Giving and Accepting

Vṛṣādarbhī–Saptarṣi Dialogue

स्वायम्भुवो<त्रि: कौरव्य परमर्षि: प्रतापवान्‌ । तस्य वंशे महाराज दत्तात्रेय इति स्मृत:

svāyambhuvo 'triḥ kauravya paramarṣiḥ pratāpavān | tasya vaṃśe mahārāja dattātreya iti smṛtaḥ kurunandana ||

பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ கௌரவ்யா! ஸ்வயம்பூ (பிரம்மா) விலிருந்து பரமரிஷி, பெரும் தபோவலமுடைய அத்ரி முனிவர் தோன்றினார். ஓ மன்னா, குருகுல மகிழ்வே! அவருடைய வம்சத்தில் ‘தத்தாத்ரேயர்’ எனப் புகழ்பெற்ற முனிவர் வெளிப்பட்டார்.

स्वायम्भुवःSvāyambhuva (Manu/one sprung from Svayambhū)
स्वायम्भुवः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वायम्भुव
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रिःAtri (the sage)
अत्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
कौरव्यO descendant of Kuru
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
परमर्षिःa supreme sage
परमर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootपरमर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty, illustrious
प्रतापवान्:
TypeAdjective
Rootप्रतापवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवंश
FormMasculine, Locative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
दत्तात्रेयःDattātreya
दत्तात्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootदत्तात्रेय
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus, as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
Atri
B
Brahmā (Svayambhū)
D
Dattātreya
K
Kuru lineage (Kauravya/Kurunandana)

Educational Q&A

The verse grounds later instruction in the authority of sacred lineage: revered teachers and exemplars (like Atri and Dattātreya) arise in a sanctified succession, implying that dharma is preserved and transmitted through recognized rishi-traditions.

Bhīṣma, addressing the Kuru king, introduces the origin of the sage Atri from Brahmā and notes that Dattātreya appeared in Atri’s lineage, setting up a genealogical and authoritative context for the ensuing teaching.