Shloka 120
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
तदनन्तर लोकपितामह लोकगुरु ब्रह्माजीने कहा--“ये सब मेरी ही संतानें हैं; क्योंकि मेरे ही वीर्यकी आहुति दी गयी है; जिससे इनकी उत्पत्ति हुई है ।।
ahaṁ kartā hi satrasya hotā śukrasya caiva ha | yasya bījaṁ phalaṁ tasya śukra cet kāraṇaṁ matam ||
வசிஷ்டர் கூறினார்—இந்த சத்ர யாகத்தின் கர்த்தா நானே; சுக்ரம் (விந்து) ஆஹுதியாக அர்ப்பணிக்கும் ஹோதாவும் நானே. யாருடைய விதையோ, பலனும் அவருக்கே. பிறப்பில் சுக்ரமே காரணம் என ஏற்றால், நிச்சயமாக இவர்கள் என் புதல்வர்கள்—இதில் மேலும் விசாரணை வேண்டாம்.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse argues a principle of causality and moral-ritual agency: if generative seed is treated as the primary cause of birth, then the one who provides/“offers” that seed is entitled to the resulting ‘fruit’ (offspring). It frames parenthood as linked to causal contribution and responsibility.
Vasiṣṭha presents a reasoned claim about parentage using sacrificial imagery: he identifies himself as the agent of the rite and the offerer of seed, then concludes that the offspring should be attributed to the seed-giver if seed is accepted as the determining cause.