Shloka 10
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
शक्यं होवाहवे योद्धं न दातुमनसूयितम्
śakyaṃ hovāhave yoddhaṃ na dātum anasūyitam
பீஷ்மர் கூறினார்—போர்க்களத்தில் ஒரு வீரனைப் பெறுவது இயலும்; ஆனால் பொறாமையும் குற்றநோக்கும் அற்ற ஒருவனை ‘தானமாக’ அளிக்கவும், எளிதில் பெற்றுத் தரவும் இயலாது. அத்தகைய மனப்பாங்கு கொடுக்கப்படுவதல்ல—அது தர்மக் குணமாகப் பயிற்றுவித்து வளர்க்கப்பட வேண்டியது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma contrasts external capability with inner virtue: martial skill may be obtained, but freedom from envy and fault-finding (anasūyā) is a rare ethical quality that cannot be simply ‘given’ by others; it must be developed through discipline and character.
In Bhīṣma’s instruction on conduct (anuśāsana), he emphasizes the difficulty of finding truly noble-minded people. He notes that while warriors can be found for battle, a person devoid of envy and censoriousness is not something one can procure or confer at will.