Shloka 10
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्न यज्ञे गर्भोडमृतस्य जगतोअसस््य प्रतिष्ठा । क्षिते रोह: प्रवह: शश्व॒देव प्राजापत्या: सर्वमित्यर्थवादा:
bhīṣma uvāca | ūrjasvinyā ūrjamedhāś ca yajñe garbho 'mṛtasya jagato 'sya pratiṣṭhā | kṣite rohaḥ pravaḥ śaśvad eva prājāpatyāḥ sarvam ity arthavādāḥ |
பசுக்கள் உற்சாகம் நிறைந்தவை; அவைகளுக்கு வலிமையும் நுண்ணறிவும் உண்டு. யாகத்தில் அவைகளே அம்ருதமய ஹவிஸின் கர்ப்பம்—உற்பத்தி நிலையம்—மேலும் இவ்வுலகின் ஆதாரம். பூமியில் காளைகளின் உழைப்பால் விளைச்சல் வளரச் செய்கின்றன; உலக வாழ்வின் ஆதியிலிருந்து இடையறாத ஓட்டத்தைத் தாங்குகின்றன. அவை பிரஜாபதியின் புதல்வியர்—இவை அனைத்தும் பசுவைப் புகழும் அர்த்தவாதப் பிரகடனங்கள்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames the cow as a dharmic support of society and cosmic order: a source of sacrificial offerings, agricultural prosperity, and continuity of life. It also clarifies that such lines function as arthavāda—praise meant to encourage reverence and charitable gifting (go-dāna), rather than a standalone command.
In Anuśāsana Parva’s instruction on gifts and duties, Bhishma describes mantras/praise to be recited after performing go-dāna. He extols the cow’s role in yajña, sustenance, and social stability, linking her to Prajāpati to emphasize sacred status.