Shloka 22
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
न जातु ब्राह्मणो वाच्यो यदवाच्यं शचीपते । मनसा गोधु न द्रुह्ेद् गोवृत्तिगोंडनुकल्पक:
na jātu brāhmaṇo vācyo yad avācyaṃ śacīpate | manasā goṣu na druhyed govṛttigo'nukalpakaḥ ||
ஓ ஶசீபதே, ஶக்ரா! பிராமணனை நோக்கி ஒருபோதும் சொல்லக்கூடாத சொற்களைச் சொல்ல வேண்டாம்; அதுபோல பசுக்களைப் பற்றியும் மனத்தில்கூட தீங்கு எண்ணம் கொள்ள வேண்டாம். பசுக்களைப் போல எளிமையும் அஹிம்சையும் கொண்ட வாழ்வை நடத்தி, பசுக்களுக்கு புல்-தீவனம் முதலியவற்றை ஏற்பாடு செய்து, சத்தியமும் தர்மமும் பற்றித் திடமாக நிற்கும் அந்தப் பிராமணனுக்குக் கிடைக்கும் பயனை கேள்: அவன் ஒரு பசுவை மட்டுமே தானமாக அளித்தாலும், ஆயிரம் கோதானங்களுக்கு ஒப்பான புண்ணியத்தைப் பெறுவான்.
पितामह उवाच
Educational Q&A
Guard speech and intention: never use improper or abusive words toward a brāhmaṇa, and never entertain hostility toward cows even mentally. A life of simplicity, truth, and active care for cows magnifies the merit of charity—so much that gifting even one cow is praised as equal to a thousand cow-gifts.
In Bhīṣma’s dharma-instruction (Anuśāsana Parva), he addresses Indra by epithet (Śacīpati) while explaining ethical restraints (speech and mental non-harm) and then extols the extraordinary spiritual fruit of cow-related charity, especially when performed by a truthful, dharma-minded brāhmaṇa who supports and provides for cows.