Shloka 38
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
पुनाति य इदं वेद वेदवादं तथैव च । प्रकृति: सर्वभूतानां भूमिर्वैश्वानरी मता
punāti ya idaṁ veda vedavādaṁ tathaiva ca | prakṛtiḥ sarvabhūtānāṁ bhūmir vaiśvānarī matā ||
பீஷ்மர் கூறினார்— இந்த வேதவாணி போன்ற உபதேசத்தையும் வேதவாதத்தையும் உண்மையாக அறிந்தவன் தூய்மையளிப்பவனாகிறான். பூமியே எல்லா உயிர்களின் இயல்பு/தோற்ற இடம்; அவள் ‘வைஶ்வானரீ’ எனக் கருதப்படுகிறாள்—அவளின் அதிஷ்டாதேவனாக அக்னி விளங்குகிறான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises sacred knowledge as a purifier and frames the Earth as the universal origin (prakṛti) of beings, with Vaiśvānara/Agni as its presiding divine principle—linking ethical purity to reverence for cosmic order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing on dharma and sacred merits; here he extols the sanctifying power of knowing a particular sacred teaching and states a cosmological identification of Earth with Vaiśvānara (universal fire) under Agni’s lordship.