Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ பாரதா, அப்போது அரசன் குசிகன் அங்கே சிற்பிகளின் நோக்கத்திற்கேற்ப அமைக்கப்பட்ட பல தெய்வீகப் பொருட்களை கண்டான். எங்கோ வெள்ளிச் சிகரங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட மலைகள், எங்கோ தாமரைகள் நிறைந்த குளங்கள்; வேறெங்கோ பலவகை சித்திரசாலைகள் மற்றும் ஒளிரும் தோரணங்கள். நிலத்தில் எங்கோ பொன்னால் பதிக்கப்பட்ட உறுதியான தரை, எங்கோ பசும்புல்லின் பசுமை. மாமரங்களில் மொட்டுகள்; கேதக, உத்தாலக, அசோக-குந்தம், மலர்ந்த அதிமுக்தகமும் காணப்பட்டன—அனைத்தும் செழிப்பு, மங்களம் ஒழுங்காக அமைந்த காட்சிபோல் தோன்றின.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.