Shloka 9
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
शूद्रां शयनमारोप्य ब्राह्मणो यात्यधोगतिम् । प्रायश्षित्तीयते चापि विधिदृष्टेन कर्मणा
śūdrāṁ śayanam āropya brāhmaṇo yāty adhogatim | prāyaścittīyate cāpi vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஒரு பிராமணன் சூத்ரப் பெண்ணைத் தன் படுக்கையில் ஏற்றினால் (அதாவது தடைசெய்யப்பட்ட உறவு கொண்டால்) அவன் தாழ்ந்த நிலைக்குச் செல்கிறான்; ஆயினும் விதிப்படி நிர்ணயிக்கப்பட்ட கருமங்களைச் செய்து பிராயச்சித்தம் மேற்கொண்டால் அவன் தூய்மையடையவும் முடியும்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse states that violating prescribed sexual boundaries (a brāhmaṇa taking a śūdra woman to bed) is a serious dharmic transgression leading to moral/spiritual decline, but it also affirms the dharma-śāstric principle that such faults can be addressed through properly prescribed prāyaścitta (expiatory rites).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including social and ritual norms. Here he gives a rule-and-remedy formulation: he names a prohibited act and then notes that purification is possible through the expiation laid down by scriptural injunction.