Shloka 17
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
अब्राह्माणं तु मन्यन्ते शूद्रापुत्रमनैपुणात् । त्रिषु वर्णेषु जातो हि ब्राह्मणाद् ब्राह्मणो भवेत्
abhāhmaṇaṁ tu manyante śūdrāputram anaipuṇāt | triṣu varṇeṣu jāto hi brāhmaṇād brāhmaṇo bhavet ||
பீஷ்மர் கூறினார்—சூத்ரப் பெண்ணின் கர்ப்பத்தில் பிராமணனால் பிறந்த மகனை அவர்கள் பிராமணன் எனக் கருதுவதில்லை; ஏனெனில் அவனில் பிராமணருக்குரிய நுட்பமும் ஒழுக்கத் திறனும் இல்லை என எண்ணுகின்றனர். ஆனால் மற்ற மூன்று வர்ணப் பெண்களில் பிராமணனால் பிறந்த மகன் பிராமணனாகவே கருதப்படுகிறான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse states a normative rule about social recognition (varṇa-status): a child’s acceptance as ‘brāhmaṇa’ is linked to perceived brāhmaṇa-qualities (naipuṇya) and, in the stated scheme, to paternity by a brāhmaṇa across unions with women of other varṇas, while excluding the son of a Śūdra woman from brāhmaṇa recognition.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and social norms. Here he addresses rules of lineage and varṇa-classification, explaining how certain births were traditionally categorized and socially acknowledged.