Shloka 16
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
ब्राह्मणके मुखसे जो वाणी निकलती है, उसे जो शिरोधार्य करते हैं, वे सम्पूर्ण भूतोंको आत्मभावसे देखनेवाले महात्मा कभी पराभवको नहीं प्राप्त होते हैं ।।
bhīṣma uvāca | brāhmaṇake mukhase yo vāṇī nikalatī hai, use yo śirodhārya karate haiṃ, ve sampūrṇa bhūtoṃ ko ātmabhāvase dekhanevāle mahātmā kabhī parābhavako nahīṃ prāpta hote haiṃ || kṣatriyāṇāṃ pratapatāṃ tejasā ca balena ca | brāhmaṇeṣv eva śāmyanti tejāṃsi ca balāni ca ||
பிராமணரின் வாயிலிருந்து வெளிப்படும் வாக்கைத் தலைமேல் தாங்கத்தக்கதாகக் கருதி உள்ளத்தில் ஏற்றுக் கொள்பவர்கள், எல்லா உயிர்களையும் ஆத்மபாவத்தால் காணும் மகாத்மாக்களாகி, ஒருபோதும் தோல்வியடையார். ஏனெனில் தம் தேஜஸும் பலமும் கொண்டு எரியும் க்ஷத்திரியர்களின் தேஜஸும் பலமும் பிராமணர்களின் முன்னிலையில் வந்தவுடன் அங்கேயே அடங்கும்; அங்கே அவர்களின் தீவிர வலிமை தணிகிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Reverence for the wise—especially the Brahmin’s dharmic counsel—cultivates a Self-centered vision that prevents moral and practical downfall; and unchecked warrior power is meant to be restrained and guided by spiritual-intellectual authority.
In the Anushasana Parva, Bhishma continues instructing on dharma, emphasizing how rulers and powerful persons should honor Brahmin guidance; he frames Brahmins as the stabilizing force that calms the heat of Kshatriya valor and strength.