Shloka 166
Pūjya-namaskārya-prakaraṇa
On Those Worthy of Honor and Salutation
दुरावापमवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवा: । पहले तो ब्राह्मणत्वका प्राप्त होना ही कठिन है। यदि वह प्राप्त हो जाय तो उसका पालन करना और भी कठिन हो जाता है; किंतु बहुत-से मनुष्य इस दुर्लभ वस्तुको पाकर भी तदनुकूल आचरण नहीं करते हैं
durāvāpam avāpya etan nānutiṣṭhanti mānavāḥ |
மாதங்கன் கூறினான்—அரிதாகக் கிடைக்கும் இந்த நிலையைப் பெற்றும் மனிதர்கள் அதற்கேற்றவாறு நடப்பதில்லை. முதலில் பிராமணத்துவம் பெறுதலே கடினம்; பெற்ற பின் அதற்குரிய ஒழுக்கத்தைப் பேணுதல் இன்னும் கடினம். ஆயினும் பலர் இந்த அரிய நிலையைப் பெற்றும் அதற்கேற்ற தர்மக் கட்டுப்பாட்டைச் செய்யவில்லை.
मतंग उवाच
Educational Q&A
Rare attainments—especially a dharmic status like brāhmaṇatva—carry corresponding obligations. The verse stresses that attainment without sustained right conduct is a moral failure; true worth lies in living the discipline that the status demands.
In the Anuśāsana Parva’s instruction-focused discourse, Matanga is speaking as a moral teacher. He highlights the gap between acquiring a revered position and actually practicing the dharma and self-restraint appropriate to it.