Shloka 47
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
१३३ अज:ः--अजन्मा, १३४ बहुरूप:--बहुत-से रूप धारण करनेवाले, १३५ गन्धधारी--कुंकुम और कस्तूरी आदि सुगन्धित पदार्थ धारण करनेवाले, १३६ कपर्दी-- जटाजूटधारी, १३७ ऊर्ध्वरेता:--अखण्डित ब्रह्मचर्यवाले, १३८ ऊर्ध्वलिजड्ा:--, १३९ ऊर्ध्वशायी--आकाशमें शयन करनेवाले, १४० नभ: स्थलः--आकाश जिनका वासस्थान है वे ।।
ajāḥ ajanmā bahurūpo gandhadhārī kapardī ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgaḥ ūrdhvaśāyī nabhasthalaḥ || trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senāpatir vibhuḥ | ahaścaraḥ naktaṃcaraś tigmamanyuḥ suvarcasaḥ ||
வாயுதேவர் கூறினார்—அவர் அஜன், பலரூபன்; குங்குமம்-கஸ்தூரி போன்ற புனித நறுமணங்களைத் தாங்குபவன், ஜடாமுடி உடைய தவசி. அவரது உயிர்சக்தி மேல்நோக்கி நிலைபெற்றது—அகண்ட பிரம்மச்சரியத்தில் உறுதியானவன்; அவரது குறி மேலெழுந்தது; மேலே துயில்பவன், ஆகாயத்திலேயே ஓய்வெடுப்பதுபோல்; விரிந்த வானமே அவரது வாசஸ்தலம். அவர் திரிஜடன், மரப்பட்டை ஆடை அணிந்தவன்; ருத்ரன்—துயர் நீக்குபவன்; கணங்களின் சேனாதிபதி, அனைத்திலும் வியாபித்தவன்; பகலிலும் நடமாடுபவன், இரவிலும் நடமாடுபவன்; அநீதிக்கு எதிராகக் கூர்மையான கோபம் உடையவன், ஆயினும் அழகிய ஒளியால் பிரகாசிப்பவன்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as simultaneously transcendent (unborn, all-pervading) and immanent (active by day and night), and it upholds ascetic self-mastery—especially brahmacarya—as a source of spiritual power and radiance directed toward the protection of dharma.
Vāyu-deva is praising Rudra/Śiva through a litany of epithets, describing his ascetic marks, cosmic dwelling, leadership of divine hosts, and fierce energy that opposes wrongdoing, as part of a broader devotional and ethical discourse in the Anuśāsana Parva.