Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 173
मार्तण्डस्यात्मजावेतौ संज्ञानासाविनिर्गतौ । नासत्य और दस्न--ये दोनों अश्विनीकुमारके नामसे प्रसिद्ध हैं। इनकी उत्पत्ति भगवान् सूर्यके वीर्यसे हुई है। ये अश्वरूपधारिणी संज्ञा देवीके नाकसे प्रकट हुऐ थे (ये सब मिलाकर तैंतीस देवता हैं)
mārtaṇḍasyātmajāv etau saṃjñānāsāvinirgatau | nāsatyau ca dasnau ca—etau dvāv aśvinīkumārau nāmnā prasiddhau | etayor utpattiḥ bhagavataḥ sūryasya vīryataḥ | aśvarūpadhāriṇyāḥ saṃjñādevyā nāsikāto nirgatāv iti | (ete sarve militvā trayastriṃśad devāḥ)
பீஷ்மர் கூறினார்—“இவ்விருவரும் மார்த்தாண்டன் (சூரியன்) என்பவனின் புதல்வர்கள்; குதிரை வடிவம் கொண்ட சஞ்ஞா தேவியின் நாசியிலிருந்து அவர்கள் வெளிப்பட்டனர். நாசத்யன், தஸ்ரன்—இவ்விருவரும் அஷ்வினீகுமாரர்கள் எனப் புகழ்பெற்றோர்; அவர்களின் தோற்றம் திவாகரனின் வீரியத்திலிருந்து. இவ்வாறு இவர்கள் முப்பத்துமூன்று தேவர்களின் கணக்கில் அடங்குவர்।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage preserves a traditional Vedic genealogy: the Aśvin twins (Nāsatya and Dasra) are divine beings born from the Sun’s potency through Saṃjñā’s mare-form, and they belong to the canonical group of thirty-three gods—emphasizing continuity of sacred tradition and the ordered cosmology underlying dharma.
Bhīṣma is enumerating and identifying deities: he explains the names and birth-story of the Aśvinī-kumāras, stating that they emerged from Saṃjñā-devī’s nostrils while she had taken a mare’s form, and that their father is Mārtaṇḍa (Sūrya).