Shloka 48
अच्युत: प्रथित: प्राण: प्राणदो वासवानुज: । अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्त: प्रतिष्ठित:
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | apāṁ nidhir adhiṣṭhānam apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்— அவர் அச்யுதன்: தவறாதவன், மாற்றமற்றவன்; அவர் ப்ரதிதன்: உலகின் தோற்றமும் ஒழுங்கும் காரணமாய் புகழ்பெற்றவன்; அவர் ப்ராணன்: உயிர்களைத் தாங்கும் உயிர்மூச்சுத் தத்துவம்; அவர் ப்ராணதன்: அனைவரையும் போஷிப்பவன். அவர் வாஸவாநுஜன்: வாமன அவதாரத்தில் இந்திரனின் இளையவனாய் தோன்றியவன்; அவர் அபாம் நிதி: நீர்களின் களஞ்சியம்—கடலாய் இருப்பவன்; அவர் அதிஷ்டானம்: எல்லா உயிர்களுக்கும் அடித்தளம்; அவர் அப்ரமத்தன்: எப்போதும் விழிப்புடன் இருப்பவன்; அவர் ப்ரதிஷ்டிதன்: தன் மகிமையில் நிலைத்தவன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplative devotion through divine names: the Supreme is portrayed as changeless, life-sustaining, the cosmic foundation, and ever-vigilant. Remembering these epithets frames dharma as grounded in a stable, sustaining divine order rather than in human fluctuation or negligence.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion. Here he continues a litany of Viṣṇu’s names (a section associated with the Viṣṇu-sahasranāma tradition), explaining the Lord’s attributes through epithets that connect theology with cosmic functions (life, support, vigilance).