Shloka 46
युगादिकृद् युगावर्तो नैकमायो महाशन: । अदृश्योड्व्यक्तरूपश्न सहस्नजिदनन्तजित्
yugādikṛd yugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ | adṛśyo 'vyaktarūpaś ca sahasrajid anantajit ||
பீஷ்மர் கூறினார்— அவர் யுகங்களின் ஆதிக் கர்த்தா; யுகச் சக்கரத்தைச் சுழற்றுபவன். பலவகை மாயாசக்திகளை ஏற்றுக்கொள்பவன்; கல்ப முடிவில் அனைத்தையும் விழுங்கும் மகாஷனன். புலன்களுக்கு எட்டாதவன், அவ்யக்த ரூபன்; ஆயிரங்களை வென்றவன், முடிவற்ற வெற்றியுடையவன்—எல்லா அரங்கிலும் எல்லா உயிர்களையும் எப்போதும் வெல்வவன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Supreme as the controller of cosmic time and dissolution: he initiates the yugas, turns their cycle, manifests through many powers (māyā), yet remains beyond sensory grasp and unmanifest in essence. Ethically, it grounds dharma in reverence for a transcendent ruler whose victory is universal and inexhaustible.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira and praising the supreme deity through a sequence of epithets. This verse continues that litany, describing divine attributes—cosmic governance, hiddenness, and invincibility—within Bhīṣma’s didactic discourse on dharma and devotion.