Shloka 28
लोकाध्यक्ष: सुराध्यक्षो धर्माध्यक्ष: कृताकृत: । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दष्ट श्चतुर्भुज:
lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ | caturātmā caturvyūhaś caturdaṃṣṭraś caturbhujaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவர் லோகாத்யக்ஷன்—அனைத்து உலகங்களின் அதிபதி; சுராத்யக்ஷன்—தேவர்களின் தலைவன்; தர்மாத்யக்ஷன்—தர்மம்-அதர்மம் தீர்ப்பளித்து, செய்ததும் செய்யாததும் ஆகியவற்றிற்கேற்ப உரிய பலன் வழங்குபவன். அவர் க்ருதாக்ருதன்—காரியமாக ‘செய்யப்பட்டது’ என்றும் காரணமாக ‘செய்யப்படாதது’ என்றும் விளங்குபவன். அவர் சதுராத்மா—நான்கு தன்மைகளில்; சதுர்வ்யூஹன்—நான்கு வ்யூஹங்களாக வெளிப்படுபவன்; சதுர்தம்ஷ்ட்ரன்—நான்கு கோரைப்பற்களுடைய காவல்-ரூபன்; மற்றும் சதுர்புஜன்—வைகுண்டத்தில் உறையும் நான்கு கரங்களுடைய விஷ்ணு.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Lord as the cosmic administrator of dharma: the one who oversees worlds and gods and who ensures that actions (and even failures to act) yield appropriate consequences. Ethical order is not accidental; it is upheld by a supreme moral governance.
Bhishma is reciting a praise-description of Viṣṇu, listing divine epithets and forms. The focus is on Viṣṇu’s universal lordship and protective manifestations, situating him as the ultimate authority behind dharma and cosmic stability.