Shloka 22
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रम: क्रम: । अनुत्तमो दुराधर्ष: कृतज्ञ: कृतिरात्मवान्
īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ | anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtir ātmavān ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவர் ஈஸ்வரன், அனைத்தாற்றலும் கொண்டவன்; விக்ரமி, வீரன்; தன்வி, வில்லேந்தியவன்; மேதாவி, பேரறிவாளன்; விக்ரமமும் க்ரமமும்—போராற்றலும் நோக்கமுடைய நடைமுமாகத் திகழ்பவன். அவர் அனுத்தமன், ஒப்பற்ற உத்தமன்; துராதர்ஷன், வெல்ல இயலாதவன்; க்ருதஜ்ஞன், சிறு அர்ப்பணத்தையும் பெரிதென மதிப்பவன்; க்ருதி, மனித முயற்சியின் அடித்தளம்; மேலும் ஆத்மவான்—தன் மகிமையில் நிலைத்த, தன்னடக்கமுடையவன்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as supreme and invincible, yet also profoundly responsive to devotion: even small offerings are acknowledged with great grace. Ethically, it elevates gratitude, steadfast power guided by order (krama), and self-mastery (ātmavān) as divine ideals.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets—an encomium of the Lord’s qualities—within his instruction on dharma. This verse strings together names highlighting sovereignty, valor, intelligence, unassailability, gratitude toward devotees, and self-established majesty.