Shloka 17
सर्व: शर्व: शिव: स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्यय: । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभव: प्रभुरीक्षर:
bhīṣma uvāca | sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇur bhūtādir nidhir avyayaḥ | sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhur īśvaraḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவரே அனைத்தும்; அவரே சர்வன், பிரளயத்தில் எல்லாவற்றையும் ஒடுக்குபவன்; அவரே சிவன், மங்களமயன், முக்குணங்களுக்கும் அப்பாற்பட்டவன்; அவரே ஸ்தாணு, அசையாத நிலைபெற்றவன். அவர் உயிர்களின் ஆதிக்காரணம்; அவர் அழிவற்ற நிதி—கால முடிவில் எல்லா உயிர்களும் லயிக்கும் தஞ்சம். அவர் தன் இச்சையால் வெளிப்படுகிறார்; அனுபவிப்போரின் கர்மப் பலன்களை விளைவிக்கிறார்; அனைவரையும் தாங்கி பேணுகிறார்; தெய்வீக உயர்ந்த தோற்றமுடையவர்; அனைவரின் ஆண்டவன்; மேலும் உபாதிகளால் கட்டுப்படாத இறைமையுடைய ஈச்வரன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and ethical vision of the Supreme as both transcendent and immanent: the same Lord who dissolves the cosmos also sustains it, dispenses the fruits of actions, and remains imperishable. This supports dharma by grounding moral causality (karma-phala) and refuge (nidhi/avyaya) in a sovereign, auspicious Lord.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and praises the deity through a litany of divine names. Here he recites epithets of Śiva/Rudra, describing cosmic roles—creation/manifestation, sustenance, karmic governance, and dissolution—to establish the Lord’s supremacy and worthiness of worship.