Adhyaya 132
अध्याय १३२ — कर्मणा मनसा वाचा: स्वर्गमार्गः तथा आयुर्विपाकः (Adhyāya 132 — The path to heaven through deed, mind, and speech; karmic results for lifespan)
Upa-parva: Śiva–Umā Saṃvāda (Ethics of Karma through Body, Speech, and Mind)
Umā initiates an inquiry into dharma and adharma as experienced by humans, asking how one becomes bound or liberated through the three instruments of agency—action, speech, and mind—and what qualities lead to svarga. Maheśvara affirms the question as universally beneficial and outlines a virtue-profile: truthfulness, freedom from acquisitive craving, equanimity, and dispassion as conditions for release from bonds. The discourse then itemizes svarga-oriented disciplines in three registers. (1) Deeds: non-injury to beings, compassion, self-control, non-theft, and sexual restraint (including avoidance of others’ partners and contentment with one’s lawful means). (2) Speech: abstention from falsehood (even for self-interest, gain, or amusement), avoidance of harsh, divisive, or slanderous words, and cultivation of gentle, truthful, conciliatory speech. (3) Mind: refusal to covet or rejoice in another’s property, mental non-violation regarding others’ partners, impartiality toward friend and enemy, and steady goodwill. Umā then raises a further problem of karmic differentiation—why longevity, short life, prosperity, low status, attractiveness, intelligence, and health vary among humans. Maheśvara begins the karma-phala explanation with a focused example: cruelty and habitual injury lead to suffering, social aversion, hellish states, and—upon return—short lifespan; conversely, non-violence and compassion yield favorable rebirths and long life, presented as an established ‘path of longevity’ grounded in abstention from harming living beings.
Chapter Arc: युधिष्ठिर के धर्म-जिज्ञासा के उत्तर में ‘देव-रहस्य’ का द्वार खुलता है—अग्नि, लक्ष्मी और ऋषि-परंपरा स्वयं बताती है कि छोटे-से कर्म और घर-गृहस्थी की व्यवस्था भी महान फल दे सकती है। → व्रत-तिथि, आचरण और गृह-शुचिता के सूक्ष्म नियम सामने आते हैं: पूर्णिमा पर बलि/अग्निकार्य, अमावस्या पर वनस्पति-हिंसा का निषेध, अतिथि-सत्कार, दीप-प्रज्वलन, गो-ब्राह्मण-अहिंसा, और श्राद्ध-दैव-तीर्थ-पर्वों में विधि—इन सबमें चूक होने पर पाप-लेख और लक्ष्मी-त्याग का भय बढ़ता जाता है। → जमदग्नि का निर्णायक वचन—यज्ञों की बहुलता से भी बढ़कर ‘हृदय की शुद्धता’ है; शुद्ध मन से दिया गया अल्प दान भी ब्रह्मलोक-प्राप्ति का कारण बन सकता है। → देव-रहस्य का सार स्थिर होता है: बाह्य कर्म (तिथि-विधि, गृह-व्यवस्था, श्राद्ध-दान) तभी फलते हैं जब अंतःकरण निर्मल हो; धर्म का श्रेष्ठतम रूप अहिंसा, सत्कार, और शुद्ध-चित्त दान में प्रकट है।
Shlokas
Verse 1
अपना बछ। है २ २4 सप्तविशर्त्याधिेकशततमो< ध्याय: अग्नि
பீஷ்மர் கூறினார்—பௌர்ணமி நாளில் சந்திரோதய வேளையில் சந்திரனை நோக்கி நின்று, நீரால் நிரம்பிய அஞ்சலியை அக்ஷதமும் நெய்யும் சேர்த்து அர்ப்பணிப்பவன், அக்னிஹோத்ரக் கடமையை நிறைவேற்றியவனாகக் கருதப்படுவான். அந்த ஒரே செயலில் கார்ஹபத்யம் முதலிய மூன்று புனித அக்கினிகளும் முறையாக ஆஹுதிகளால் திருப்தியடைந்ததாக எண்ணப்படும்.
Verse 2
स्थितो हााभिमुखो मर्त्य: पौर्णमास्यां बलिं हरेत् । अग्निकार्य कृतं तेन हुताश्चास्याग्नयस्त्रय:
பௌர்ணமி நாளில் நின்று சந்திரனை நோக்கி பலி (அர்ப்பணம்) செலுத்துவவன், அக்னிகாரியத்தைச் செய்தவனாகக் கருதப்படுவான்; அவனுடைய மூன்று அக்கினிகளும் ஆஹுதிகளால் திருப்தியடைந்ததாக எண்ணப்படும்.
Verse 3
वनस्पति च यो हन्यादमावास्यामबुद्धिमान् । अपि होकेन पत्रेण लिप्यते ब्रह्म॒हत्यया,जो मूर्ख अमावास्याके दिन किसी वनस्पतिका एक पत्ता भी तोड़ता है, उसे ब्रह्महत्याका पाप लगता है
அமாவாசை நாளில் அறிவிலி ஒருவன் மரம் முதலிய வனஸ்பதியைத் தீங்கிழைத்தால்—ஒரே இலை பறித்தாலும்—அவன் பிரம்மஹத்த்யா என்னும் பெரும் பாவத்தால் மாசுபடுவான்.
Verse 4
दन्तकाष्ठ॑ तु यः खादेदमावास्यामबुद्धिमान् | हिंसितश्रन्द्रमास्तेन पितरश्रोद्धिजन्ति च
அமாவாசை நாளில் அறிவிலி ஒருவன் பல் துலக்கும் குச்சியை (தந்தகாஷ்டம்) கடித்தால், அதனால் சந்திரனுக்கு தீங்கு ஏற்பட்டதாகக் கூறப்படும்; பித்ருக்களும் அதனால் கலங்குவர்.
Verse 5
हव्यं न तस्य देवाश्च प्रतिगृह्नन्ति पर्वसु । कुप्यन्ते पितरश्चास्य कुले वंशो5स्य हीयते
பீஷ்மர் கூறினார்—புனிதப் பண்டிகை நாட்களிலும் பார்வண நாட்களிலும் அத்தகையவன் அளிக்கும் ஹவிஸ்ஸை தேவர்கள் ஏற்கார். அவனுடைய பித்ருக்களும் கோபமடைவார்; அவன் குலத்தில் வம்சம் சிதையும்.
Verse 6
श्रीरुवाच प्रकीर्ण भाजनं यत्र भिन्नभाण्डमथासनम् । योषितश्वैव हन्यते कश्मलोपहते गृहे
ஸ்ரீ (லக்ஷ்மி) கூறினாள்—எந்த வீட்டில் பாத்திரங்கள் சிதறிக் கிடக்கின்றனவோ, உடைந்த உபகரணங்களும் கிழிந்த ஆசனங்களும் உள்ளனவோ, மேலும் பெண்கள் அடிக்கப்பட்டும் அவமதிக்கப்பட்டும் இருப்பார்களோ—அவ்வீடு பாவத்தால் மாசுபடும். அத்தகைய மாசடைந்த இல்லத்திலிருந்து பண்டிகை மற்றும் பார்வண காலங்களில் தேவர்களும் பித்ருக்களும் மனம் நொந்து திரும்பிச் செல்வர்; அங்கு செய்யப்படும் பூஜையை அவர்கள் ஏற்கார்.
Verse 7
देवता: पितरश्वैव उत्सवे पर्वणीषु वा । निराशा: प्रतिगच्छन्ति कश्मलोपहताद गृहात्
உற்சவங்களிலும் பார்வண நாட்களிலும் கூட, பாவத்தால் பாதிக்கப்பட்ட அந்த இல்லத்திலிருந்து தேவர்களும் பித்ருக்களும் மனம் நொந்து திரும்பிச் செல்வர்.
Verse 8
अंगिरा उवाच यस्तु संवत्सरं पूर्ण दद्याद् दीपं करञ्जके । सुवर्चलामूलहस्त: प्रजा तस्य विवर्धते
அங்கிரா கூறினார்—ஒருவன் முழு ஒரு ஆண்டு கரஞ்ச மரத்தின் கீழ் தீபதானம் செய்து, கையில் சுவர்ச்சலா (மருந்துச் செடி) வேரைத் தாங்கினால், அவனுடைய சந்ததி பெருகும்.
Verse 9
गार्ग्य उवाच आतिथ्यं सततं कुर्याद् दीपं दद्यात् प्रतिश्रये । वर्जयानो दिवा स्वापं न च मांसानि भक्षयेत्
கார்க்யர் கூறினார்—எப்போதும் அதிதி-சத்காரம் செய்ய வேண்டும்; தன் இல்லத்தில் (அடைக்கலமானவர்களுக்கும் விருந்தினருக்கும்) தீபம் ஏற்ற வேண்டும். பகலில் தூங்குவதைத் தவிர்க்க வேண்டும்; மாமிசம் உண்ணக் கூடாது.
Verse 10
गोब्राह्मणं न हिंस्याच्च पुष्कराणि च कीर्तयेत् । एष श्रेष्ठतमो धर्म: सरहस्यो महाफल:
கார்க்யர் கூறினார்—பசுவையும் பிராமணனையும் தீங்கு செய்யாதே; புஷ்கரத் தீர்த்தங்களின் நாமங்களை இடையறாது கீர்த்தி செய். இதுவே ரகசியத்துடன் போதிக்கப்பட்ட உயர்ந்த தர்மம்; மாபெரும் பலன் தருவது.
Verse 11
अपि क्रतुशतैरिष्टवा क्षयं गच्छति तद्धवि: । नतु क्षीयन्ति ते धर्मा: श्रद्दधानै: प्रयोजिता:
நூற்றுக்கணக்கான யாகங்களைச் செய்தாலும் அந்த ஹவியின் பலன் இறுதியில் குறைந்து தீரும்; ஆனால் நம்பிக்கையுடன் கடைப்பிடிக்கப்படும் தர்மங்கள் குறையாது—பக்தியுடன் மேற்கொண்டால் அவை நிலைத்திருக்கும்.
Verse 12
इदं च परम॑ गुहां सरहस्यं निबोधत । श्राद्धकल्पे च दैवे च तैर्थिके पर्वणीषु च
இதையும் அறிந்துகொள்—இது மிக உயர்ந்த, மறைந்த போதனை; அதன் உள்ளார்ந்த காரணத்துடன். இது ஸ்ராத்த விதிமுறைகளிலும், தேவர்க்கு அர்ப்பணிக்கும் கிரியைகளிலும், தீர்த்த அனுஷ்டானங்களிலும், புனிதப் பண்டிகை நாட்களிலும் பொருந்தும்.
Verse 13
रजस्वला च या नारी श्रित्रिकापुत्रिका च या । एताभिश्षक्षुषा दृष्टं हविरनाश्रन्ति देवता:
கார்க்யர் கூறினார்—மாதவிடாய் நிலையில் உள்ள பெண்ணும், ச்வித்ர (வெள்ளைக் குஷ்டம்) அல்லது காபுத்ரிகா (தோல் நோய்) உடைய பெண்ணும்—அவர்களின் பார்வை பட்ட ஹவியை தேவர்கள் உண்ணார்; ஏற்கார்.
Verse 14
पितरश्न न तुष्यन्ति वर्षाण्यपि त्रयोदश । यह परम गोपनीय रहस्यकी बात सुनो। श्राद्धमें
கார்க்யர் கூறினார்—பித்ருக்கள் பதின்மூன்று ஆண்டுகளாகவும் திருப்தியடையார். இந்த மிக ரகசியமான போதனையை கேள். ஸ்ராத்தம், யாகம், தீர்த்தம் அல்லது பண்டிகை நாளில் தேவர்க்காகத் தயாரிக்கப்படும் ஹவி, மாதவிடாய் நிலையில் உள்ளவள், குஷ்டரோகி அல்லது பிள்ளையில்லாத பெண் ஆகியோரின் பார்வைக்கு பட்டால், தேவர்கள் அதை ஏற்கார்; பித்ருக்கள் பதின்மூன்று ஆண்டுகள் திருப்தியின்றி இருப்பர். ஆகவே ஸ்ராத்தமும் யாகமும் நடைபெறும் நாளில் நீராடி தூய்மையடைந்து, வெண்வஸ்திரம் அணிந்து, பிராமணர்களால் ஸ்வஸ்திவாசனம் செய்யவைத்து, பாரதம் (மகாபாரதம்) பாராயணம் செய்ய வேண்டும்—அப்பொழுது ஹவி அக்ஷயமாகும்.
Verse 15
धौग्य उवाच भिन्नभाण्डं च खट्वां च कुक्कुटं शुनकं॑ तथा । अप्रशस्तानि सर्वाणि यश्न वृक्षो गृहेरुह:
தௌம்யர் கூறினார்—உடைந்த பாத்திரம், முறிந்த கட்டில், சேவல், நாய், மேலும் வீட்டிற்குள் வளர்ந்த எந்த மரமும்—இவை அனைத்தும் அபசகுனம் எனக் கருதப்படுகின்றன. ஒழுங்கான இல்லறத்தில் இவற்றைத் தவிர்ப்பதே மரபு.
Verse 16
भिन्नभाण्डे कलिं प्राहुः: खट्वायां तु धनक्षय: । कुक्कुटे शुनके चैव हविर्नाश्रन्ति देवता: । वृक्षमूले ध्रुवं सत्त्वं तस्माद् वृक्ष न रोपयेत्
தௌம்யர் கூறினார்—உடைந்த பாத்திரத்தில் கலி குடியிருப்பதாகச் சொல்வர்; முறிந்த கட்டில் செல்வநாசத்தைத் தரும். சேவலும் நாயும் உள்ள வீட்டில் தேவர்கள் ஹவிஸை ஏற்கார். மேலும் வீட்டிற்குள் மரத்தின் வேர் இருந்தால் பாம்பு, தேள் முதலிய உயிர்கள் உறுதியாகத் தங்கும்; ஆகவே வீட்டிற்குள் மரம் நடக்கூடாது.
Verse 17
जगदग्निरुवाच यो यजेदश्वमेधेन वाजपेयशतेन ह । अवाक्शिरा वा लम्बेत सत्र॑ वा स्फीतमाहरेत्
ஜமதக்னி கூறினார்—யாரேனும் அச்வமேத யாகம் செய்யட்டும், அல்லது நூறு வாஜபேய யாகங்களை நிறைவேற்றட்டும்; அல்லது தலைகீழாக மரத்தில் தொங்கித் தவம் செய்யட்டும், அல்லது செழுமையான சத்ர யாகத்தை நிறுவட்டும்—
Verse 18
न यस्य हृदयं शुद्ध॑ नरक स ध्रुवं ब्रजेत् । तुल्य॑ यज्ञश्न॒ सत्यं च हृदयस्य च शुद्धता
—ஆயினும் இதயம் தூய்மையில்லாதவன் பாவி; அவன் நிச்சயமாக நரகத்திற்குச் செல்கிறான். யாகம், சத்தியம், இதயத் தூய்மை—மூன்றும் சமமெனக் கூறப்படுகின்றன; எனினும் இதயத் தூய்மையே உயர்ந்த அளவுகோல்.
Verse 19
शुद्धेन मनसा दत्त्वा सक्तुप्रस्थं द्विजातये । ब्रह्मलोकमनुप्राप्त: पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
தூய மனத்துடன் ஒரு த்விஜ பிராமணருக்கு சத்துவின் (சக்து) ஒரு பிரஸ்த அளவு தானம் அளித்ததாலேயே ஒருவன் பிரம்மலோகத்தை அடைந்தான்—உள்ளத் தூய்மையின் பெருமையை விளக்க இதுவே போதுமான எடுத்துக்காட்டு.
Verse 126
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपरव्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें देवताओंका रहस्यविषयक एक सौ छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு புனித மகாபாரதத்தின் அனுஷாசனப் பர்வத்தில் உள்ள தானதர்மப் பர்வத்தில், தேவரகசியம் பற்றிய நூற்று இருபத்தாறாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 127
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि देवरहस्ये सप्तविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் அனுஷாசனப் பர்வத்தில், தானதர்மப் பர்வத்தில், ‘தேவரகசியம்’ என்னும் உரையில் நூற்று இருபத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Frequently Asked Questions
The chapter frames a practical dharma-sankat: since humans act through deed, speech, and mind, which precise patterns in these three domains lead to bondage versus liberation, and how do they concretely determine outcomes such as svarga and lifespan?
Ethical causality is comprehensive: non-injury, truthfulness, and restraint must be integrated across action, speech, and thought; inner intention and mental non-appropriation are treated as morally operative, not merely external behavior.
Rather than a formal phalaśruti formula, the chapter embeds a results-framework: virtues are repeatedly marked as “svarga-gāmin” and non-violence is explicitly identified as a recognized ‘path of long life,’ positioning comprehension as guidance toward auspicious karmic outcomes and liberation from bonds.