Shloka 9
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वज: । दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृप:,दस कसाइयोंके समान एक तेली, दस तेलियोंके समान एक कलवार, दस कलवारोंके समान एक वेश्या और दस वेश्याओंके समान एक राजा है
daśasūnāsamaṃ cakraṃ daśacakrasamo dhvajaḥ | daśadhvajasamā veśyā daśaveśyāsamo nṛpaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஒரு எண்ணெய் ஆட்டுபவன் பத்து கொலைஞர்களுக்கு ஒப்பானவன்; ஒரு மதுவிற்பவன் பத்து எண்ணெய் ஆட்டுபவர்களுக்கு ஒப்பானவன்; ஒரு விலைமகள் பத்து மதுவிற்பவர்களுக்கு ஒப்பானவள்; ஒரு அரசன் பத்து விலைமகள்களுக்கு ஒப்பானவன் எனக் கூறப்படுகிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that the ethical weight of kingship is enormous: a ruler’s actions can affect vast numbers of people, so misuse of power can generate harm on a scale far beyond ordinary occupations. The escalating comparison functions as a warning about accountability in governance.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including rājadharma. Here he employs a sharp proverbial-style hierarchy to emphasize how grave and far-reaching the consequences of a king’s conduct can be.