Shloka 233
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
शरीर वर्जयन्त्येते जीवितेन विवर्जितम् | महामते! त्वचा
śarīraṁ varjayanty ete jīvitena vivarjitam | mahāmate! tvacāsthi-māṁsa-śukra-śoṇitāni—etāḥ sarvā dhātavaḥ niṣprāṇa-śarīraṁ parityajanti; arthāt te śarīra-dhāriṇaṁ jīvātmānaṁ saha jahati; ekaḥ dharma eva tasya saha gacchati |
உயிர் நீங்கியவுடன் இவை அனைத்தும் உடலை விட்டு விலகுகின்றன. மகாமதியே! தோல், எலும்பு, மாமிசம், விந்து, இரத்தம்—இவ்வெல்லா தாதுக்களும் உயிரற்ற உடலைத் துறக்கின்றன; அதாவது உடலோடு இருந்த ஆத்மாவை விட்டுச் செல்கின்றன. தர்மம் மட்டுமே அவனுடன் செல்கிறது.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
All physical constituents fall away at death; only one’s dharma—one’s moral conduct and righteous merit—accompanies the person beyond the body. The verse urges ethical living grounded in lasting values rather than attachment to the perishable body.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira articulates a reflective point about death: the body’s tissues and fluids do not remain with the self, emphasizing that the enduring companion is dharma alone.