Shloka 42
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
काम यथादद्विहितं विधात्रा पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत् | तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे नमोस्तु ते देववर प्रसीद
kāmaṃ yathādad dvihitaṃ vidhātrā pṛṣṭena vācyaṃ tu mayā yathāvat | tapo hi nānyac cānaśanān mataṃ me namo 'stu te deva-vara prasīda ||
பகீரதன் கூறினான்—தேவேசுவரா! படைப்பாளர் விதித்த விதிப்படி, என் உறுதியின்படி நான் முறையாக உண்ணாவிரத விரதத்தை அனுஷ்டித்தேன். நீங்கள் கேட்டதால், அனைத்தையும் உள்ளபடியே கூறுவது எனது கடமை; அதனால் எல்லாம் சொன்னேன். எனது கருத்தில் உண்ணாவிரதத்தைக் கடந்த தவம் இல்லை. தேவர்களில் சிறந்தவரே! உமக்கு வணக்கம்—எனக்கு அருள் புரிவீராக.
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
The verse elevates disciplined fasting (anaśana) as a supreme form of tapas and links ascetic practice with dharma: when questioned by a higher authority, one should speak truthfully and completely (yathāvat), without concealment.
Bhagīratha addresses a divine being, explaining that he has properly completed the prescribed fast. Because the deity has asked, he reports his actions fully and then offers reverence, requesting the god’s favor.