Adhyaya 98
Ādi-parva Adhyāya 98 — Paraśurāma’s kṣatriya suppression; Dīrghatamas, Bali, Sudēṣṇā, and the birth of Aṅga
Upa-parva: Anukramaṇikā–Vaṃśānucarita (Genealogical & Exempla Cycle: Bhīṣma’s recollective narratives)
Bhīṣma recounts that Paraśurāma (Jāmadagnya Rāma), enraged by his father’s killing, slays the Haihaya ruler Arjuna (Kārtavīrya) and cuts off his many arms; he then repeatedly campaigns with powerful weapons, rendering the earth ‘without kṣatriyas’ for a traditional count of twenty-one times. The narrative turns to restoration: kṣatriya women seek progeny through disciplined brāhmaṇas, framed as a socially observed mechanism for reconstituting rulership. Next, the account introduces the sage Utathya and his wife Mamatā; Bṛhaspati approaches her despite her pregnancy, and the unborn child protests, leading to Bṛhaspati’s curse. The child becomes the sage Dīrghatamas, who later begets sons for Utathya’s lineage; those sons, driven by greed and delusion, abandon the blind elder in the Gaṅgā. King Bali rescues Dīrghatamas and requests sons for dynastic continuity. Bali sends his queen Sudēṣṇā, who refuses due to the sage’s age and blindness and instead sends a nurse; from her are born eleven sons (including Kākṣīvat), whom Dīrghatamas claims as his own due to their maternal status. After appeasement, Sudēṣṇā is sent again; Dīrghatamas foretells a truthful, radiant son, and Aṅga is born. Bhīṣma closes by generalizing that many capable rulers arose through such arrangements, presenting the episode as precedent and counsel for pragmatic continuity under dharma.
Chapter Arc: कुरुवंश के वृद्ध, तपस्वी-राजा प्रतीप के एकांत अध्ययन-ध्यान में सरिता-देवी गंगा का मनुष्य-रूप में प्रकट होना—और उसका निर्भीक, अलौकिक आसन ग्रहण। → गंगा का दिव्य सौंदर्य और संकेतों से भरा व्यवहार (राजा की दाहिनी जंघा पर बैठना) राजधर्म और लोकलज्जा—दोनों को चुनौती देता है। प्रतीप उसके रहस्य को पहचानते हुए भी संयम रखते हैं और उसे पुत्रवधू बनने का प्रस्ताव देते हैं; गंगा शर्तों सहित स्वीकृति का संकेत देती है, जिससे भविष्य के विवाह-धर्म की शर्तबद्धता स्थापित होती है। → प्रतीप का निर्णायक वचन—‘स्नुषा मे भव… पुत्रार्थ त्वां वृणोम्यहम्’—और गंगा का यह संकेत कि वह कुरुवंश के लिए ‘परायण’ (श्रेष्ठ आश्रय/भाग्य) बनेगी, परंतु एक शर्त के साथ; यहीं से शान्तनु-गंगा प्रसंग का बीज दृढ़ होता है। → प्रतीप गंगा को अपने लिए नहीं, वंश-धर्म के लिए स्वीकारते हैं; पुत्र-प्राप्ति हेतु तप और प्रतीक्षा करते हैं। आगे चलकर शान्तनु का जन्म, राज्याभिषेक और गंगा से पुनर्मिलन की भूमिका तैयार हो जाती है। → शान्तनु एक दिन उस परम तेजस्विनी स्त्री को देखते हैं और मधुर वाणी से पूछते हैं—‘देवी वा दानवी वा त्वं…?’—अब यह रहस्योद्घाटन और शर्तबद्ध विवाह किस दिशा में जाएगा?
Shlokas
Verse 1
अफड-्-क+ >> सप्तनवतितमो< ध्याय: राजा प्रतीपका गंगाको पुत्रवधूके रूपमें स्वीकार करना और शान्तनुका जन्म
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதன்பின் பிரதீபன் அரசனாகப் பூமியை ஆட்சி செய்தான்; அவன் எப்போதும் எல்லா உயிர்களின் நலனில் ஈடுபட்டிருந்தான். ஒருமுறை கங்காத்வாரத்திற்கு (ஹரித்வார்) சென்று, பல ஆண்டுகள் ஜபம் செய்து ஒரே ஆசனத்தில் அமர்ந்திருந்தான்।
Verse 2
तस्य रूपगुणोपेता गड्जा स्त्रीरूपधारिणी | उत्तीर्य सलिलात् तस्माललोभनीयतमाकृति:
அப்போது அழகும் நற்குணங்களும் உடைய கங்காதேவி பெண் வடிவம் கொண்டு, அந்த நீரிலிருந்து மேலெழுந்தாள்; அவளது உருவம் மிகுந்த மனோகரமும் கவர்ச்சியுமாக இருந்தது।
Verse 3
अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी । दक्षिणं शालसंकाशमूरु भेजे शुभानना
வேதப் பயில்வில் ஈடுபட்டிருந்த அரசரிஷியின் அருகே, தெய்வீக அழகுடைய உறுதியான கங்கை—மங்கள முகத்துடன்—வந்து, சால மரம்போல் அகன்ற அவனது வலது தொடையில் அமர்ந்தாள்।
Verse 4
प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् | करोमि कि ते कल्याणि प्रियं यत् तेडभिकाड्क्षितम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பூமியின் அரசன் பிரதீபன், தன் தொடையில் அமர்ந்திருந்த அந்தப் புகழ்மிக்கப் பெண்ணை நோக்கி பணிவுடன் கூறினான்—“கல்யாணி! உனக்கு விருப்பமான எந்த ஆசையை நான் நிறைவேற்ற வேண்டும்? உன் உள்ளக் காமனை என்ன?”
Verse 5
रूयुवाच त्वामहं कामये राजन् भजमानां भजस्व माम् | त्याग: कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्धिर्विगर्हित:
ரூயு கூறினாள்—“அரசே! நான் உம்மையே விரும்புகிறேன்; உம்மீது அன்புடன் வந்தேன்; ஆகவே என்னை ஏற்றருளுங்கள். காதலின் வசத்தால் வந்த பெண்களைத் துறப்பது சான்றோர் கண்டிக்கும் செயல்.”
Verse 6
प्रतीप उवाच नाहं परस्त्रियं कामाद् गच्छेयं वरवर्णिनि । न चासवर्णा कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम्
பிரதீபன் கூறினான்—“அழகியவளே! காமத்தின் வசத்தால் நான் பிறருடைய மனைவியுடன் சேரேன்; மேலும் என் வர்ணத்திற்குப் புறம்பானவளுடனும் உறவு கொள்ளேன். கல்யாணி! இதுவே என் தர்மவிரதம்.”
Verse 7
रूयुवाच नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कहिचित् । भजन्तीं भज मां राजन् दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम्
ரூயு கூறினாள்—“அரசே! நான் அமங்கலமல்ல; சேர்க்கைக்கு அயோகியுமல்ல; மேலும் என்னைப்பற்றி எப்போதும் பழிக்கத்தக்க சொல் சொல்லத் தகுதியானவளும் அல்ல. உம்மீது அன்புடன் வந்த தெய்வீகக் கன்னி, சிறந்த பெண் ஆகிய என்னை ஏற்றருளுங்கள்.”
Verse 8
प्रतीप उवाच त्वया निवृत्तमेतत् तु यन्मां चोदयसि प्रियम् । अन्यथा प्रतिपन्न॑ मां नाशयेद् धर्मविप्लव:
பிரதீபன் கூறினான்—“அழகியவளே! நீ என்னைத் தூண்டுகின்ற அந்தப் பிரிய ஆசை, உண்மையில் உன் சொற்களாலேயே விலக்கப்பட்டதாகிவிட்டது. நான் தர்மத்திற்கு மாறாக அதை ஏற்றால், அந்தத் தர்மக் கலக்கம் என்னையும் அழித்துவிடும்.”
Verse 9
प्राप्प दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराड़ने । अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्धोतदासनम्
பிரதீபன் கூறினான்—அழகிய அங்கங்களையுடையவளே! நீ என் வலது தொடையைத் தழுவி அமர்ந்தாய். அஞ்சுபவளே! இது மக்களுக்கும் மருமகள்களுக்கும் உரிய ஆசனம் என்பதை அறிந்துகொள்.
Verse 10
सव्योरु: कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जित: । तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि काम॑ वराड़ने
பிரதீபன் கூறினான்—ஆணின் இடது தொடையே காதலியின் தழுவலுக்குரியது; ஆனால் நீ அதை விலக்கினாய். ஆகவே, அழகிய அங்கங்களையுடையவளே, நான் உன்னிடம் ஆசையுடன் நடக்கமாட்டேன்.
Verse 11
स््नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थ त्वां वृणोम्यहम् । स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता
பிரதீபன் கூறினான்—அழகிய இடுப்புடையவளே! நீ என் மருமகளாக ஆகுக; என் மகனுக்காகவே நான் உன்னைத் தேர்கிறேன். அழகிய தொடையுடையவளே! மருமகளுக்கென ஒதுக்கப்பட்ட என் தொடைப்பக்கத்தையே நீ வந்து அடைந்தாய்.
Verse 12
रूयुवाच एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते । त्वद्धक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम्
அந்தப் பெண் கூறினாள்—தர்மத்தை அறிந்த அரசே! நீங்கள் சொல்வதுபோலவே ஆகட்டும். நான் உங்கள் மகனுடன் இணைவேன். உங்கள்மீது உள்ள பக்தியால் புகழ்பெற்ற பரத குலத்தில் நான் புகுந்து அதைத் தாங்குவேன்.
Verse 13
पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् । गुणा न हि मया शकया वक्तुं वर्षशतैरपि,पृथ्वीपर जितने राजा हैं, उन सबके आपलोग उत्तम आश्रय हैं। सौ वर्षोमें भी आपलोगोंके गुणोंका वर्णन मैं नहीं कर सकती
பிரதீபன் கூறினான்—பூமியில் வாழும் அரசர்கள் அனைவருக்கும் நீங்களே உயர்ந்த அடைக்கலம், இறுதி சரணம். உங்கள் நற்குணங்களை நூறு ஆண்டுகளிலும் நான் முழுமையாகச் சொல்ல இயலாது.
Verse 14
कुलस्य ये व: प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् | समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद् विभो
உங்கள் குலத்தில் புகழ்பெற்ற அரசர்களின் சத்குணம் உண்மையிலேயே உன்னதமானது. தர்மஞானியே! ஆண்டவனே, நான் உங்கள் மகனை ஒரு நிபந்தனையுடன் மணப்பேன்—இங்கு நான் எவ்வாறு நடந்துகொண்டாலும், அதை உங்கள் மகன் ஏற்றுக்கொள்ள வேண்டும்; அவன் அதை ஒருபோதும் விசாரிக்கவும், தீர்ப்பிடவும் கூடாது. இந்த உடன்பாட்டில் நிலைத்து, நான் அவனிடத்திலான அன்பை மேலும் வளர்ப்பேன். என் வயிற்றில் பிறக்கும் புண்ணியமும் பிரியமும் உடைய புதல்வர்களால் உங்கள் மகன் ஸ்வர்கலோகத்தை அடைவான்.
Verse 15
तत् सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् | एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम्
உங்கள் மகன் இவற்றையெல்லாம் ஒருபோதும் விசாரிக்கவோ ஆராயவோ கூடாது. அவள் இவ்வாறு உங்கள் மகனுடன் வாழ்ந்தால், நான் தானே அவர்களுக்கிடையேயான அன்புப் பிணைப்பை வளர்த்திடுவேன்.
Verse 16
वैशम्पायन उवाच तथेत्युक्ता तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा प्रतीपने “तथास्तु” कहकर उसकी शर्त स्वीकार कर ली। तत्पश्चात् वह वहीं अन्तर्धान हो गयी
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, “அப்படியே ஆகட்டும்” என்று பதில் பெற்றவுடன் அவள் அங்கேயே மறைந்தாள்.
Verse 17
पुत्रजन्म प्रतीक्षन् वै स राजा तदधारयत् | एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीप: क्षत्रियर्षभ:
புதல்வன் பிறப்பை எதிர்நோக்கி அந்த அரசன் தன் உறுதியைத் தாங்கிக் கொண்டான். அதே காலத்தில் க்ஷத்திரியர்களில் சிறந்தவனான பிரதீபன் இருந்தான்.
Verse 18
(प्रतीपस्य तु भारयायां गर्भ: श्रीमानवर्धत । श्रिया परमया युक्त: शरच्छुक्ले यथा शशी ।।
பிரதீபனின் மகிஷியின் கருப்பையில் ஒரு ஒளிமிக்க கரு வளரத் தொடங்கியது; சரத்காலத்தின் சுக்லபக்ஷத்தில் நிலா நாள்தோறும் பெருகுவது போல, அது பரமச் சிறப்புடன் தினந்தோறும் ஒளிவீசியது. பின்னர் பத்தாம் மாதம் வந்தபோது, பிரதீபனின் முதன்மை அரசி சூரியனைப் போலப் பிரகாசிக்கும், தெய்வீக கருவின் அடையாளங்கள் கொண்ட ஒரு புதல்வனைப் பெற்றாள். இவ்வாறு அந்த முதிய அரச தம்பதியருக்கு மகாபிஷனே புதல்வனாக மீண்டும் தோன்றினான்.
Verse 19
शान्तस्य जज्ञे संतानस्तस्मादासीत् स शान्तनु: । शान्त पिताकी संतान होनेसे वे शान्तनु कहलाये। (तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपो5कारयत् प्रभु: । जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तै: कर्मभिस्तदा ।।
வைசம்பாயனர் கூறினார்—சாந்தாவிடமிருந்து ஒரு மகன் பிறந்தான்; ஆகவே அவன் ‘சாந்தனு’ எனப் பெயர் பெற்றான். அந்தப் பெயர் ஒரு நெறியியல் இலக்கை வெளிப்படுத்துகிறது—அரசனின் அடையாளம் அவன் வம்சத்தில் உறைந்துள்ள சாந்தி (śānti) மற்றும் நற்குணத்தில் நிலைபெறுகிறது. வேதவிதி சடங்குகளாலும் கட்டுப்பாடான ஒழுக்கத்தாலும் அவன் வாழ்க்கை வடிவமைக்கப்பட்டு, உலகைக் காக்கவும் தர்மத்தைப் பின்பற்றவும் தயாராக்கப்படுகிறது.
Verse 20
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनु: कुरुसत्तम: । प्रतीप: शान्तनु पुत्रं यौवनस्थं ततो5न्वशात्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—குருக்களில் சிறந்த சாந்தனு உண்மையிலேயே புண்ணியச் செயல்களைச் செய்பவன்; எப்போதும் தர்மநடையில் நிலைத்து, நற்கருமங்களால் பெற்ற அழியாத பலன்களை நினைவில் வைத்திருந்தான். அதன் பின், இளமை அடைந்த தன் மகன் சாந்தனுவுக்கு அரசன் பிரதீபன் ஆணையிட்டு, அரசதர்மமும் கட்டுப்பாடான நற்குணமும் நிறைந்த பாதையில் அவனை நிறுத்தினான்.
Verse 21
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव । त्वामाव्रजेद् यदि रह: सा पुत्र वरवर्णिनी
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ சாந்தனுவே! முன்பு ஒருமுறை ஒரு பெண் என்னிடம் வந்தாள்; அவள் வருகை உன் நலனுக்காகவே. மகனே, அந்த அழகிய நிறமுடையவள் எப்போதாவது தனிமையில் உன்னிடம் வந்து, ஆசையுடன் உன்னால் ஒரு மகனைப் பெற விரும்பினால், அந்த ஒளிமிக்க தெய்வப் பெண்ணிடம் ‘நீ யார்? யாருடைய மகள்?’ போன்ற கேள்விகளை நீ கேட்கக் கூடாது.”
Verse 22
कामयानाभिरूपाद्या दिव्या स्त्री पुत्रकाम्यया । सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाड़ने
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ சாந்தனுவே! முன்பு மகனைப் பெறும் விருப்பத்தால் தூண்டப்பட்ட, அழகும் கவர்ச்சியும் கொண்ட ஒரு தெய்வப் பெண் என்னிடம் வந்தாள். அவள் எப்போதாவது தனிமையில் உன்னிடம் வந்து, உன்னிடம் ஆசை கொண்டு கருவுற விரும்பினால், ‘நீ யார்? யாருடைய மகள்?’ போன்ற கேள்விகளை நீ அவளிடம் கேட்கக் கூடாது.”
Verse 23
यच्च कुर्यान्न तत् कर्म सा प्रष्टव्या त्वयानघ । मन्नियोगाद् भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ குற்றமற்றவனே! அவள் எதைச் செய்தாலும், அந்தச் செயலைப் பற்றியும் நீ அவளிடம் கேள்வி கேட்கக் கூடாது. அவள் உன்னைத் தேர்ந்தெடுத்தால், என் ஆணைப்படி நீயும் அவளை மனைவியாக ஏற்றுக்கொள்.” இவ்வாறு அரசன் பிரதீபன் தன் மகன் சாந்தனுவிடம் கூறினான்.
Verse 24
वैशम्पायन उवाच एवं संदिश्य तनयं प्रतीप: शान्तनुं तदा । स्वे च राज्येडभिषिच्यैनं वन॑ राजा विवेश ह
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவ்வாறு தன் மகன் சாந்தனுவுக்கு அறிவுறுத்தி, அரசன் பிரதீபன் அப்பொழுதே அவனைத் தன் அரசாட்சிக்கு அபிஷேகம் செய்து வைத்தான்; பின்னர் தர்மப்படி வனத்திற்குள் பிரவேசித்தான்।
Verse 25
स राजा शानन््तनुर्धीमान् देवराजसमप्युति: । बभूव मृगयाशील: शान्तनुर्वनगोचर:,बुद्धिमान् राजा शान्तनु देवराज इन्द्रके समान तेजस्वी थे। वे हिंसक पशुओंको मारनेके उद्देश्यसे वनमें घूमते रहते थे
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அறிவுடைய அரசன் சாந்தனு தேவராஜன் இந்திரனைப் போல ஒளிவீசினான். அவன் வேட்டையில் ஈடுபட்டு காடுகளில் அலைந்தான்.
Verse 26
स मृगान् महिषांश्वैव विनिघध्नन् राजसत्तम: । गड्जामनुचचारैक: सिद्धचारणसेविताम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசர்களில் சிறந்த சாந்தனு, மான்களையும் காட்டெருமைகளையும் வேட்டையாடிக் கொன்று, சித்தரும் சாரணரும் போற்றிச் செல்வதான கங்கையின் கரையில் தனித்தே உலாவினான்.
Verse 27
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् । जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छियमिवापराम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மகாராஜா! ஒருநாள் அவன் ஒப்பற்ற அழகுடைய ஒரு பெண்ணைக் கண்டான்; அவளது உடல் ஒளியால் ஜ்வலித்தது, தானே லக்ஷ்மி வேறொரு வடிவம் எடுத்துத் தோன்றினாளோ எனத் தோன்றுமாறு.
Verse 28
सर्वानिवद्यां सुदतीं दिव्याभरण भूषिताम् । सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவள் அங்கமெங்கும் குறையற்றவள்; அழகிய பற்களையுடையவள்; தெய்வீக ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டவள். நுண்ணிய ஆடை அணிந்து அவள் தனியாக நின்றாள்; அவளது ஒளி தாமரையின் உள்ளொளியைப் போன்றது.
Verse 29
तां दृष्टवा हृष्टरोमा भूद् विस्मितो रूपसम्पदा । पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृष्पत नराधिप:
அவளைக் கண்டவுடனே அரசன் சாந்தனுவின் உடல் பரவசத்தால் சிலிர்த்தது. அவளின் ரூபச் செல்வத்தால் வியந்து, மனிதர்களின் அதிபதி தன் கண்களாலேயே அவள் அழகை அருந்துவது போல இருந்தும் திருப்தியடையவில்லை.
Verse 30
सा च दृष्टवैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्पत विलासिनी
அவளும் அங்கே உலாவிய மகாதேஜஸ்வி அரசன் சாந்தனுவைக் கண்டவுடனே மயங்கினாள். அன்பினால் அவள் உள்ளத்தில் நட்பு மலர்ந்தது; அந்த நளினப் பெண் அரசனை நோக்கி நோக்கி திருப்தியடையவில்லை.
Verse 31
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयज्शलक्ष्णया गिरा | देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथ वाप्सरा:
அப்போது அரசன் சாந்தனு அவளுக்கு ஆறுதல் கூறி, மென்மையும் இனிமையும் நிறைந்த சொற்களால் உரைத்தான்—“நீ தேவி ஆகவோ, தானவி ஆகவோ, கந்தர்வி ஆகவோ, அல்லது அப்சரா ஆகவோ—யார் ஆனாலும்.”
Verse 32
यक्षी वा पन्नगी वापि मानुषी वा सुमध्यमे । याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने
“மெல்லிய இடையுடையவளே! நீ யக்ஷி ஆகவோ, நாககன்னி ஆகவோ, அல்லது மனிதப் பெண் ஆகவோ—தேவகன்னியைப் போல் ஒளிரும் அழகியே! நான் வேண்டுகிறேன்: நீ என் மனைவியாகு.”
Verse 97
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि शान्तनूपाख्याने सप्तनवतितमो< ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில், சாந்தனு உபாக்யானத்தின் தொண்ணூற்றேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 156
पुत्रै: पुण्यै: प्रियैश्वैव स्वर्ग प्राप्स्पति ते सुतः । आपके कुलमें जो विख्यात राजा हो गये हैं
“புண்ணியமும் பிரியமும் உடைய புதல்வர்களால் உன் மகன் சொர்க்கத்தை அடைவான்.” இவ்வுரையாடலில் அந்த கன்னி திருமணத்திற்கு ஒரு அறநெறி நிபந்தனையை வைத்தாள்—இளவரசன் அவளுடைய நடத்தை குறித்து சந்தேகமோ பழிப்போ இன்றி ஏற்றுக்கொள்ள வேண்டும். அவன் அந்தக் கட்டுப்பாட்டை மதித்து அவள்மேல் நம்பிக்கை வைத்தால், அவள் அவன்பால் தன் அன்பை மேலும் வளர்ப்பாள்; அவளிடமிருந்து பிறக்கும் தர்மாத்மாவான, பிரியமான புதல்வர்களே அவன் சொர்க்கப் பெறுதலுக்குக் காரணமாவார்கள்.
Verse 173
तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्य: कुरुनन्दन । इसके बाद पुत्रके जन्मकी प्रतीक्षा करते हुए राजा प्रतीपने उसकी बात याद रखी। कुरुनन्दन! इन्हीं दिनों क्षत्रियोंमें श्रेष्ठ प्रतीप अपनी पत्नीको साथ लेकर पुत्रके लिये तपस्या करने लगे
வைசம்பாயனன் கூறினான்—“குருநந்தனா! அரசன் பிரதீபன் தனது அரசியுடன் சேர்ந்து புதல்வப் பெறுதலுக்காக தவம் மேற்கொண்டான். முன்பு கூறப்பட்டதை நினைவில் வைத்து, குழந்தை பிறப்பை எதிர்பார்த்து காத்திருந்தான்.”
Frequently Asked Questions
The chapter juxtaposes retaliatory justice with social repair: Paraśurāma’s vengeance escalates into systemic suppression, while later sections ask how society restores legitimate rulership after disruption—without denying the ethical costs of coercion, desire, and abandonment.
Dharma is shown as historically adaptive: unchecked violence and unrestrained desire generate disorder, while continuity requires disciplined norms, truthful recognition of responsibility, and protective kingship (as exemplified by Bali’s rescue and petition for lawful progeny).
No explicit phalaśruti is stated; the meta-function is genealogical and normative—offering precedent to interpret later lineage claims and to frame restoration mechanisms as culturally recognized within the epic’s ethical-historical logic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.