Adhyaya 24
Garuḍa’s Inquiry on Permissible Prey and Vinatā’s Counsel (ब्राह्मणावध्यता–उपदेशः)
Upa-parva: Āstīka Upākhyāna (Nāga–Garuḍa Episode)
Chapter 24 records a dialogue framed by Sūta’s narration: Garuḍa, prompted by the serpents’ demand for amṛta, asks his mother Vinatā where he may obtain food while undertaking the retrieval. Vinatā directs him to a niṣāda habitation near the ocean and instructs him to consume many there, but she establishes a categorical prohibition against harming a brāhmaṇa, describing the brāhmaṇa as universally inviolable and, when angered, comparable to fire, sun, poison, and weaponry—an idiom for social and ritual power. Garuḍa requests identifying marks, and Vinatā provides a pragmatic test: if a swallowed being burns his throat like a hot coal or fishhook, he should be recognized as a brāhmaṇa-ṛṣabha and released/avoided. Vinatā then offers protective blessings invoking deities (wind, moon, fire, sun), after which Garuḍa flies, approaches the niṣādas, and begins a forceful feeding sequence described with cosmic-scale imagery (dust clouds, drying waters, shaking nearby mountains), emphasizing both his capacity and the narrative’s insistence on ethical constraint amid overwhelming power.
Chapter Arc: गरुड के प्रचण्ड, भीमरूप तेज से देवगण व्याकुल हो उठते हैं; स्वयं गरुड भी समझते हैं कि उनका देह-दर्शन ही भय का कारण बन रहा है। → देवताओं की घबराहट बढ़ती है और वे ब्रह्मा के पास जाकर पूछते हैं कि आज यह दाहकृत भय क्यों उत्पन्न हुआ। उधर सूर्य का क्रोधजनित तीव्र तेज लोकों को दग्ध करने को उद्यत होता है—सृष्टि-रक्षा का संकट सामने आ खड़ा होता है। → ब्रह्मा पूर्व-नियोजित उपाय प्रकट करते हैं: कश्यपपुत्र अरुण सूर्य के आगे रथ पर स्थित होकर सारथ्य करेंगे और सूर्य के दाहक तेज को शान्त/संयत करेंगे; गरुड अरुण को अपनी पीठ पर बैठाकर माता के निकट/समुद्र-तीर की ओर ले जाते हैं—उपाय क्रियान्वित होता है। → अरुण का सूर्य-रथ पर अग्रस्थित होना सूर्य के उग्र तेज को नियंत्रित करता है; लोक, ऋषि और देवगण स्वस्ति पाते हैं और दाह का भय टल जाता है। → रुरु का प्रश्न उठता है—सूर्य के मन में लोकदाह का क्रोध क्यों आया—जिससे आगे कारण-व्याख्या की भूमिका बनती है।
Shlokas
Verse 1
पम्प छा अर: 2 चतुर्विशो$ध्याय: गरुडके द्वारा अपने तेज और शरीरका संकोच तथा सूर्यके क्रोधजनित तीव्र तेजकी शान्तिके लिये अरुणका उनके रथपर स्थित होना सौतिरुवाच स श्रुत्वाथात्मनो देहं सुपर्ण: प्रेक्ष्य च स्वयम् । शरीरप्रतिसंहारमात्मन: सम्प्रचक्रमे
சௌதி கூறினார்— தேவர்கள் செய்த புகழ்ச்சியை கேட்ட சுபர்ணன் (கருடன்) தன் உடலைத் தானே நோக்கி, அதைச் சுருக்கத் தொடங்கினான்.
Verse 2
युपर्ण उवाच न मे सर्वाणि भूतानि विभियुर्देहदर्शनात् । भीमरूपात् समुद्विग्नास्तस्मात् तेजस्तु संहरे
கருடன் கூறினான்— தேவர்களே! என் இவ்வுடலைக் கண்ட மாத்திரத்தில் எல்லா உயிர்களும் என் பயங்கர உருவால் கலங்கி அஞ்சிவிடக் கூடாது; ஆகையால் நான் என் தேஜஸை அடக்கிக் கொள்கிறேன்.
Verse 3
सौतिरुवाच तत: कामगम: पक्षी कामवीर्यों विहंगम: । अरुणं चात्मन: पृष्ठमारोप्य स पितुर्गहात्
சௌதி கூறினார்—பின்னர் ஆசைபோல் விரைந்து செல்லும், விருப்பவலிமை கொண்ட அந்தப் பறவை அருணனைத் தன் முதுகில் ஏற்றிக் கொண்டு தந்தையின் இல்லத்திலிருந்து புறப்பட்டது।
Verse 4
मातुरन्तिकमागच्छत् परं तीरं महोदथे: । उग्रश्रवाजी कहते हैं--तदनन्तर इच्छानुसार चलने तथा रुचिके अनुसार पराक्रम प्रकट करनेवाले पक्षी गरुड अपने भाई अरुणको पीठपर चढ़ाकर पिताके घरसे माताके समीप महासागरके दूसरे तटपर आये || ३ $ ।।
பின்னர் கருடன் அருணனை முதுகில் ஏற்றிக் கொண்டு பேர்கடலின் அப்பால் உள்ள கரையை அடைந்து தாயின் அருகே வந்தான்; அங்கே பேரொளி கொண்ட அருணனை கிழக்குத் திசை நோக்கி இறக்கிவைத்தான்।
Verse 5
रुरुर्वाच किमर्थ भगवान् सूर्यो लोकान् दग्धुमनास्तदा
ருரு கூறினார்—அந்நேரத்தில் பகவான் சூரியன் உலகங்களைச் சுட்டெரிக்க எண்ணியது ஏன்?
Verse 6
प्रमतिरुवाच चन्द्रार्काभ्यां यदा राहुराख्यातो हामृतं पिबन्
பிரமதி கூறினார்—அனகா! ராகு அமிர்தம் அருந்திக் கொண்டிருந்தபோது சந்திரனும் சூரியனும் அவனை வெளிப்படுத்தினர்; அதனால் அவன் அவரிருவரிடமும் கடும் பகை கட்டிக் கொண்டு அவர்களைத் துன்புறுத்தத் தொடங்கினான். ராகுவால் சூரியன் பீடிக்கப்பட்டபோது சூரியனுள் கோபம் பொங்கியது।
Verse 7
वैरानुबन्ध॑ं कृतवांश्वन्द्रादित्यौ तदानघ । वध्यमाने ग्रहेणाथ आदित्ये मन्युराविशत्
பிரமதி கூறினார்—அனகா! அந்நேரத்தில் சந்திரனும் சூரியனும் அவனை வெளிப்படுத்தியதால் ராகு அவரிருவரிடமும் பகைத் தொடர்பை உறுதியாகக் கட்டிக் கொண்டான். பின்னர் அந்தக் கிரகம் சூரியனைத் தாக்கித் துன்புறுத்தியபோது ஆதித்யனுள் கோபம் புகுந்தது।
Verse 8
सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति बह्ननर्थकरं पापमेको5हं समवाप्लुयाम्
அவன் எண்ணினான்—“தேவர்களின் நலனுக்காகவே நான் ராகுவின் மறையை வெளிப்படுத்தினேன்; அதனால் என்ன்மேல் ராகுவின் கோபம் பெருகியது. இப்போது அதன் மிகுந்த தீங்கான பலன் துயரமாக ஒருவனாகிய எனக்கே வந்து சேர்ந்தது.”
Verse 9
सहाय एव कार्येषु न च कृच्छेषु दृश्यते । पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सहन्ते वै दिवौकस:
“சாதாரண காரியங்களில் துணைவர் காணப்படுகிறார்; ஆனால் துன்பநேரத்தில் ஒருவரும் தோன்றுவதில்லை. தேவர்கள் என்னை ராகு விழுங்கப் போவதைப் பார்த்தும் மௌனமாகத் தாங்குகின்றனர்—உதவி செய்யவில்லை.”
Verse 10
तस्माललोकविनाशार्थ हावतिछे न संशय: । एवं कृतमति: सूर्यो हृस्तमभ्यगमद् गिरिम्
“ஆகையால் உலகங்களை அழிக்கவே—இதில் ஐயமில்லை—நான் அஸ்தாசலத்திற்கு சென்று அங்கேயே தங்குவேன்.” என்று தீர்மானித்து, தன் முடிவில் மகிழ்ந்த சூரியன் அந்த மலை நோக்கிச் சென்றான்.
Verse 11
तस्माललोकविनाशाय संतापयत भास्कर: । ततो देवानुपागम्य प्रोचुरेवं महर्षय:
பின்னர் உலகநாசத்திற்காக பாஸ்கரன் அங்கிருந்தே அனைவரையும் சுட்டெரிக்கும் வெப்பத்தைத் தொடங்கினான். அப்போது மகரிஷிகள் தேவர்களிடம் சென்று இவ்வாறு கூறினர்—
Verse 12
अद्यार्धरात्रसमये सर्वलोकभयावह: । उत्पत्स्यते महान् दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशन:,“देवगण! आज आधी रातके समय सब लोकोंको भयभीत करनेवाला महान् दाह उत्पन्न होगा, जो तीनों लोकोंका विनाश करनेवाला हो सकता है'
“தேவர்களே! இன்று நள்ளிரவு நேரத்தில் எல்லா உலகங்களையும் அச்சுறுத்தும் ஒரு மாபெரும் தீப்பெருக்கு எழும்; அது மும்முலகையும் அழிக்கக் கூடியது.”
Verse 13
ततो देवा: सर्षिगणा उपगम्य पितामहम् । अन्रुवन् किमिवेहाद्य महद् दाहकृतं भयम्
அப்போது தேவர்கள் ரிஷிகணங்களுடன் பிதாமகன் பிரம்மாவை அணுகி கூறினர்— “பகவான்! இன்று இங்கே எழுகின்ற இந்தப் பெரும் தாகஜனித அச்சம் என்ன? சூரியன் இன்னும் தோன்றாதபோதும், உலகம் அழியப் போகிறதெனத் தோன்றுமளவுக்கு வெப்பம் உணரப்படுகிறது. சூரியன் உதித்தபின் அந்த வெப்பம் எவ்வளவு கொடுமையாகும்— யார் சொல்ல முடியும்?”
Verse 14
न तावद् दृश्यते सूर्य: क्षयो5यं प्रतिभाति च । उदिते भगवन् भानौ कथमेतद् भविष्यति
யுபர்ணன் கூறினான்— “சூரியன் இன்னும் தெரியவில்லை; ஆனாலும் அழிவு நெருங்கியதுபோல் தோன்றுகிறது. பகவான், சூரியன் உதித்தால் இது எப்படியாகும்?” பின்னர் தேவர்கள் ரிஷிகளை உடன் அழைத்து மீண்டும் பிரம்மாவிடம் சென்று கூறினர்— “பகவான்! இன்று எழவிருக்கும் இந்தப் பெரும் தாகஜனித அச்சம் என்ன? சூரியன் தோன்றாமலேயே உலகழிவு வருமெனத் தோன்றும் வெப்பம் உள்ளது. சூரியோதயத்தில் வெப்பம் எவ்வளவு கடுமையாகும்— யார் கூற முடியும்?”
Verse 15
पितामह उवाच एष लोकविनाशाय रविरुद्यन्तुमुद्यत: । दृश्यन्नेव हि लोकान् स भस्मराशीकरिष्यति
பிதாமகன் கூறினார்— “இந்தச் சூரியன் உலகங்களின் அழிவிற்காகவே உதிக்கத் துணிந்திருக்கிறான். அவன் தோன்றிய கணமே எல்லா உலகங்களையும் சாம்பல் குவியலாக்கிவிடுவான்.”
Verse 16
तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वमेव हि । कश्यपस्य सुतो धीमानरुणेत्यभिविश्रुत:
“அவனுடைய கொடிய வெப்பத்திற்கான எதிர்வழியை நான் முன்பே ஏற்படுத்தியுள்ளேன். மகரிஷி கश्यபருக்கு ‘அருணன்’ எனப் புகழ்பெற்ற ஒரு ஞானமிக்க மகன் உள்ளான்.”
Verse 17
महाकायो महातेजा: स स्थास्यति पुरो रवे: । करिष्यति च सारथ्यं तेजश्नलास्य हरिष्यति
பிதாமகன் கூறினார்— “மிகப் பெரும் உடலுடனும் பேரொளியுடனும் அருணன் சூரியன் முன் நின்றிருப்பான். அவனே தேரோட்டியாக இருந்து, தன் ஒளியின் மறைப்பால் சூரியனின் எரிக்கும் பிரகாசத்தைத் தணிப்பான்.”
Verse 18
प्रमतिरु्वाच ततः: पितामहाज्ञात: सर्व चक्रे तदारुण:
பிரமதி கூறினார்—அதன்பின் பிதாமகர் பிரம்மாவின் ஆணையின்படி அருணன் அந்நேரத்தில் வேண்டிய அனைத்தையும் முறையாகச் செய்தான். அருணனால் மறைக்கப்பட்டவனாய் சூரியன் உதயமானான். வத்சா! சூரியனின் மனத்தில் ஏன் கோபத்தின் வேகம் எழுந்தது—உன் கேள்விக்குப் பதிலாக இவற்றையெல்லாம் நான் கூறினேன்.
Verse 19
उदितश्चैव सविता हारुणेन समावृत: । एतत् ते सर्वमाख्यातं यत् सूर्य मन्युराविशत्
இவ்வாறு அருணனால் மறைக்கப்பட்டவனாய் சூரியன் உதயமானான். சூரியனுள் கோபம் எவ்வாறு புகுந்தது என்பதனைச் சார்ந்த அனைத்தையும் உனக்குச் சொல்லிவிட்டேன்.
Verse 20
अरुण श्न यथैवास्य सारथ्यमकरोत् प्रभु: । भूय एवापरं प्रश्न॑ं शृणु पूर्वमुदाह्ूतम्
இந்த நிகழ்வில் வல்லமைமிக்க அருணன் சூரியனின் தேரோட்டியாக எவ்வாறு ஆனான் என்பதும் தெளிவாயிற்று. இப்போது நீ முன்பு கேட்ட மற்றொரு கேள்வியை—அதற்கான விடையை மீண்டும் கேள்.
Verse 23
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑ीके अन्तर्गत आस्तीकपरवर्में गरुडचरित्रविषयक तेईसवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு திரு மகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள ஆஸ்தீகப் பர்வத்தில், கருடச் சரிதம் பற்றிய இருபத்திமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 24
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि सौपर्णे चतुर्विशो5ध्याय:
இதி திரு மகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள ஆஸ்தீகப் பர்வத்தின் சௌபர்ணப் பகுதியில் இருபத்திநான்காம் அத்தியாயம்.
Verse 46
सूर्यस्तेजोभिरत्युग्रैलोकान् दग्धुमना यदा । जब सूर्यने अपने भयंकर तेजके द्वारा सम्पूर्ण लोकोंको दग्ध करनेका विचार किया, उस समय गरुडजी महान् तेजस्वी अरुणको पुनः पूर्व दिशामें लाकर सूर्यके समीप रख आये
சூரியன் தன் மிகக் கடுமையான கதிர்களால் எல்லா உலகங்களையும் எரிக்க எண்ணியபோது, மகாதேஜஸ்வியான கருடன் அருணனை மீண்டும் கிழக்குத் திசைக்கு அழைத்து வந்து சூரியனின் அருகில் வைத்தான்।
Verse 56
किमस्यापद्त॑ देवै्येनेमं मन्युराविशत् । रुरुने पूछा--पिताजी! भगवान् सूर्यने उस समय सम्पूर्ण लोकोंको दग्ध कर डालनेका विचार क्यों किया? देवताओंने उनका क्या हड़प लिया था
அவருக்கு என்ன துன்பம் நேர்ந்தது? தேவர்கள் என்ன செய்ததால் இத்தகைய கோபம் அவருள் புகுந்தது? அந்நேரம் பகவான் சூரியன் ஏன் எல்லா உலகங்களையும் எரிக்க எண்ணினார்?
Verse 1736
लोकानां स्वस्ति चैवं स्वाद ऋषीणां च दिवौकसाम् । उनका शरीर विशाल है। वे महान् तेजस्वी हैं। वे ही सूर्यके आगे रथपर बैठेंगे। उनके सारथिका कार्य करेंगे और उनके तेजका भी अपहरण करेंगे। ऐसा करनेसे सम्पूर्ण लोकों
இவ்வாறு எல்லா உலகங்களுக்கும், மேலும் ரிஷிகளுக்கும் விண்ணுலகத் தேவர்களுக்கும் நலன் உண்டாகுக. இச்செயலால் உலகங்கள், ரிஷி-மஹரிஷிகள், தேவர்கள்—அனைவரின் நன்மையும் காக்கப்படுக.
Frequently Asked Questions
The dilemma is how to meet urgent survival needs (food for a powerful agent on a mission) without violating categorical ethical prohibitions—specifically, the injunction against harming brāhmaṇas, framed as a non-negotiable boundary.
Capability does not license indiscriminate action: the text models dharma as constraint, requiring discernment and self-limitation even when objectives are extraordinary and the actor possesses overwhelming force.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-commentary is implicit through Vinatā’s normative instruction and blessings, positioning ethical restraint and protection of ritual authority as stabilizing principles within the broader epic causality.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.