Adhyaya 224
अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः (Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire)
Upa-parva: Jaratā-Upākhyāna (Mandapāla–Jaratā Episode)
Vaiśaṃpāyana narrates Mandapāla’s distress as a forest fire intensifies and wind accelerates its spread. Mandapāla laments his sons’ inability to escape and fears their mother’s helplessness. He names the children (Jarītāri, Sārisṛkva, Stambamitra, Droṇa) and worries over their fate. Lapitā responds with pointed reproach, asserting that Mandapāla had earlier sought assurances from ṛṣis and from Agni and therefore should not panic; she reframes his anguish as attachment to Jaratā rather than to the children. Mandapāla counters by defending his concern as oriented to progeny and condemns the present scene of burning as a source of inner torment. After the fire passes, Jaratā urgently searches and finds the children safe, repeatedly embracing them in disbelief. Mandapāla approaches, but the sons do not welcome him or speak; he questions their birth order, and Jaratā challenges his entitlement after abandonment, prompting Mandapāla to generalize about distrust in marital relations and to cite an exemplum (Arundhatī’s suspicion of Vasiṣṭha). The chapter closes with the children finally approaching and Mandapāla beginning to console them, marking a partial, ethically charged reconciliation.
Chapter Arc: खाण्डव-दाह की पृष्ठभूमि में देवताओं की योजना साकार होने लगती है—अग्नि, अर्जुन और कृष्ण के लिए दिव्य साधनों की व्यवस्था करता है, ताकि वन-दहन का महाकर्म निर्बाध हो। → अग्नि जल-निवासी लोकपाल वरुण के पास जाकर ‘चिन्तित’ अभिप्राय प्रकट करता है; वरुण दिव्य गाण्डीव, अक्षय तरकस, दिव्य रथ और ध्वज-चिह्नों सहित युद्धोपकरण प्रदान करता है। दिव्य धनुष का कूजन और अस्त्र-सम्पदा का तेज़ वातावरण को असामान्य बना देता है—मानो प्रकृति स्वयं किसी महान् अनिष्ट/अनिवार्य कर्म के लिए काँप रही हो। → अर्जुन उस अलौकिक रथ पर आरूढ़ होता है; ध्वज पर स्थित वानर-चिह्न (कपिध्वज) शत्रु-सैन्य की संज्ञा हर लेने वाले नाद से दिशाएँ भर देता है। कृष्ण को भी प्रिय दिव्य चक्र प्राप्त होता है—दोनों का युगल-पराक्रम अब ‘अमानुष’ विरोधियों पर भी विजय-निश्चित कर देता है। → दिव्य आयुधों का दान पूर्ण होता है: गाण्डीव, अक्षय तरकस, रथ-ध्वज और चक्र—सब अपने-अपने स्वामियों के हाथों में स्थिर हो जाते हैं। खाण्डव वन को घेरने और अग्नि के दाह-कर्म को सफल करने हेतु आवश्यक सामर्थ्य स्थापित हो जाती है। → अब जब साधन सिद्ध हैं, अग्नि का मेघ-गर्जन-सा घोष समस्त प्राणियों को कम्पित करता है—अगला क्षण खाण्डव के भीतर फँसे जीवों और देव-दानव प्रतिरोध के लिए निर्णायक होने वाला है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माज बछ। ्-ज्:डि् चतुर्विशर्त्याधेकद्विशततमो<ध्याय: अग्निदेवका अर्जुन और श्रीकृष्णको दिव्य धनुष
வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஜனமேஜயா! அர்ஜுனன் இவ்வாறு கூறியதும், புகைத் துவஜம் கொண்ட பகவான் ஹுதாசனன், தரிசன விருப்பத்தால் உலகபாலன் வருணனைத் தியானித்தான்।
Verse 2
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम् । सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அதிதியின் புதல்வனும், நீரின் அதிபதியும், நீரிலேயே வாசம் செய்பவனுமான வருணன், அக்னிதேவன் தன்னைத் தியானித்ததை அறிந்து, உடனே பாவகனுக்கு தரிசனம் அளித்தான்।
Verse 3
तमब्रवीद् धूमकेतु: प्रतिगृह जलेश्वरम् । चतुर्थ लोकपालानां देवदेव॑ सनातनम्,चौथे लोकपाल सनातन देवदेव जलेश्वर वरुणका स्वागत-सत्कार करके धूमकेतु अग्निने उनसे कहा--
வைசம்பாயனர் கூறினார்—தூமகேது ஜலேஸ்வரன் வருணனை நோக்கி: ‘தேவதேவனே, சனாதனனே, லோகபாலர்களில் நான்காவனே! எங்கள் அர்க்கியமும் விருந்தோம்பலும் ஏற்றருள்வாயாக’ என்றான்.
Verse 4
सोमेन राज्ञा यद् दत्तं धनुश्वैवेषुधी च ते । तत् प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“வருணதேவா! சோமராஜன் உமக்குத் தந்த தெய்வீக வில்லும் அழியாத அம்புத்தொகுப்புகளும்—அவை இரண்டையும் விரைவில் எனக்குத் தாரும்; குரங்கு-சின்னம் கொண்ட தேரையும் அருள்வாயாக.”
Verse 5
कार्य च सुमहत् पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति | चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“இன்று குந்தியின் மகன் அர்ஜுனன் காந்தீவத்தால் என் மாபெரும் காரியத்தை நிறைவேற்றுவான்; வாசுதேவனும் தன் சக்கரத்தால் அதனைச் சாதிப்பான். ஆகவே அவை அனைத்தும் இன்று எனக்குக் கையளிக்கப்படுக.”
Verse 6
ददानीत्येव वरुण: पावकं प्रत्यभाषत । तदद्भुतं महावीर्य यशः:कीर्तिविवर्धनम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—வருணன் பாவகனை நோக்கி “தருகிறேன்” என்றான். அது வியப்புறத்தக்கது; மாபெரும் வீரியத்தின் வெளிப்பாடு; புகழும் கீர்த்தியும் பெருகக் காரணமானது.
Verse 7
सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च । सर्वायुधमहामात्र परसैन्यप्रधर्षणम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவன் எந்த ஆயுதத்தாலும் அணுக முடியாதவன்; மேலும் எல்லா ஆயுதங்களின் வலிமையையும் முறியடிப்பவன். எல்லா ஆயுதங்களுக்கும் மாபெரும் தலைவன்; எதிர்சேனையை நசுக்குபவன்.
Verse 8
एकं शतसहस्रेण सम्मितं राष्ट्रवर्धनम् । चित्रमुच्चावचैर्वर्णै: शोभितं श्लक्ष्णममवत्रणम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஒரு அதிசயப் பொருள் இருந்தது; அதன் மதிப்பு ஒரு இலட்சம் எனக் கணிக்கப்பட்டது; அது நாட்டின் செழிப்பை வளர்ப்பது. அது பலவகை நிறங்களால் விசித்திரமாக அலங்கரிக்கப்பட்டு, அழகால் ஒளிர்ந்து, தொடுதற்கு மென்மையாகவும், மூடியுடன் கூடியதாகவும் இருந்தது.
Verse 9
देवदानवगन्धर्व: पूजितं शाश्वती: समा: । प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्ये च महेषुधी
வைசம்பாயனர் கூறினார்—தேவர்கள், தானவர்கள், கந்தர்வர்கள் எண்ணற்ற ஆண்டுகள் வழிபட்ட ரத்தினத்துக்கு ஒப்பான ஒரு வில்லையும் அவர் அளித்தார்; மேலும் இரண்டு அழியாத பெரிய அம்புத்தொட்டிகளையும் வழங்கினார்.
Verse 10
तब वरुणने अग्निदेवसे “अभी देता हूँ” ऐसा कहकर वह धनुषोंमें रत्नके समान गाण्डीव तथा बाणोंसे भरे हुए दो अक्षय एवं बड़े तरकस भी दिये। वह धनुष अद्भुत था। उसमें बड़ी शक्ति थी और वह यश एवं कीर्तिको बढ़ानेवाला था। किसी भी अस्त्र-शस्त्रसे वह टूट नहीं सकता था और दूसरे सब शस्त्रोंको नष्ट कर डालनेकी शक्ति उसमें मौजूद थी। उसका आकार सभी आयुधोंसे बढ़कर था। शत्रुओंकी सेनाको विदीर्ण करनेवाला वह एक ही धनुष दूसरे लाख धनुषोंके बराबर था। वह अपने धारण करनेवालेके राष्ट्रको बढ़ानेवाला एवं विचित्र था। अनेक प्रकारके रंगोंसे उसकी शोभा होती थी। वह चिकना और छिठ्रसे रहित था। देवताओं
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது வருணன் அக்னிதேவனிடம் “இப்போதே அளிக்கிறேன்” என்று சொல்லி, வில்லுகளில் ரத்தினம் போன்ற காந்தீவத்தையும், அம்புகளால் நிரம்பிய இரண்டு அழியாத பெரிய அம்புத்தொட்டிகளையும் வழங்கினான். அந்த வில் அதிசயமானது—மிகுந்த வலிமை உடையது, யசஸும் கீர்த்தியும் வளர்ப்பது. எந்த அஸ்திர-சஸ்திரத்தாலும் அது முறியாது; பிற ஆயுதங்களை அழிக்கும் ஆற்றல் அதில் இருந்தது. அதன் வடிவம் எல்லா ஆயுதங்களையும் மிஞ்சியது. பகைவர் சேனையைப் பிளக்கும் அந்த ஒரே வில் இலட்சம் வில்லுகளுக்கு நிகர். அதைத் தாங்குபவனின் நாட்டை வளர்க்கும், விசித்திரமானது; பலவகை நிறங்களால் அழகுபெற்றது; மென்மையானது, குறையற்றது. தேவர்கள், தானவர்கள், கந்தர்வர்கள் எண்ணற்ற ஆண்டுகள் அதை வழிபட்டனர். இதற்குமீது வருணன் தெய்வீக குதிரைகள் பூட்டிய ஒரு ரதத்தையும் அளித்தான்—கொடியில் சிறந்த கபியின் சின்னத்துடன். அந்தக் குதிரைகள் வெள்ளிபோல் வெண்மையானவை; கந்தர்வதேசத்தில் பிறந்தவை; பனிபோல் ஒளிரும் மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டவை.
Verse 11
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे । सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवै:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதன் ஒளி வெளிர்ந்த வெண்மேகங்களைப் போன்றது. வேகத்தில் அது மனத்துக்கும் காற்றுக்கும் நிகர். எல்லா உபகரணங்களும் நிறைந்த அந்த ரதம் தேவர்களாலும் தானவர்களாலும் கூட வெல்ல முடியாதது.
Verse 12
भानुमन्तं महाघोषं सर्वरत्नमनोरमम् । ससर्ज यं सुतपसा भौमनो भुवनप्रभु:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த ரதம் சூரியனைப் போல ஒளிமிக்கது; அதன் ஓசை மகத்தான முழக்கமாக இருந்தது; எல்லாவகை ரத்தினங்களாலும் அலங்கரிக்கப்பட்டதால் பார்ப்பதற்கு மிக இனிமையானது. உலகங்களின் ஆண்டவன் பிரஜாபதி விஸ்வகர்மா கடும் தவத்தால் அதை உருவாக்கினார். அதன் பிரகாசத்தை வழக்கமான சொற்களால் முழுமையாகச் சொல்ல இயலாது; முற்காலத்தில் வல்லமைமிக்க சோமன் (சந்திரன்) அதே ரதத்தில் ஏறி தானவர்களை வென்று வந்தான்.
Verse 13
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं॑ रवेरिव । यं सम सोम: समारुह्ु दानवानजयत् प्रभु:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்தத் தேரின் வடிவு சூரியனைப் போல ஒளிமிக்கது; அதைத் துல்லியமாகச் சொல்ல இயலாதது. உலகமெங்கும் ஆண்ட பிரஜாபதி விஸ்வகர்மா பெருந்தவத்தால் அதை உருவாக்கினார். அதே தேரில் ஏறி முன்னொரு காலத்தில் வல்லமைமிகு சோமன் (சந்திரன்) தானவர்களை வென்றான்.
Verse 14
नवमेघप्रतीकाशं ज्वलन्तमिव च श्रिया । अश्रितौ त॑ रथश्रेष्ठ शक्रायुधसमावुभौ
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்தச் சிறந்த தேரு புதுமழைமேகம்போல் தோன்றியது; தெய்வீகச் சிறப்பால் எரிந்து ஒளிர்வதுபோல் இருந்தது. இந்திராயுதம் (வானவில்) போன்ற காந்தியுடன் விளங்கிய ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் அர்ஜுனனும் அந்த உத்தமத் தேரை அணுகினர்.
Verse 15
तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा । तस्यां तु वानरो दिव्य: सिंहशार्दूलकेतन:,उस रथका ध्वजदण्ड बड़ा सुन्दर और सुवर्णमय था। उसके ऊपर सिंह और व्याप्रके समान भयंकर आकृतिवाला दिव्य वानर बैठा था
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்தத் தேரின் கொடித்தண்டு மிக அழகியதும், சுத்தத் தங்கத்தால் செய்யப்பட்டதும், ஒப்பற்ற ஒளியுடையதும் ஆக இருந்தது. அதன்மேல் சிங்கமும் புலியும் போன்ற அச்சமூட்டும் குறியீடு கொண்ட ஒரு தெய்வீக வானரன் அமர்ந்திருந்தான்.
Verse 16
दिधक्षत्रिव तत्र सम संस्थितो मूर्थ््यशोभत । ध्वजे भूतानि तत्रासन् विविधानि महान्ति च
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவன் அங்கே உறுதியாக நின்று, வல்ல க்ஷத்திரியன் போல ஆளுமையுடன் தன் ஒளிமிக்க உருவால் விளங்கினான். அந்தக் கொடியில் பலவகையான பெரியதும் வியப்பூட்டும் உருவங்களும் குறியீடுகளும் காணப்பட்டன.
Verse 17
स तं नानापताकाभि: शोभितं रथसत्तमम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பலவகைக் கொடிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அந்தச் சிறந்த தேரில் அப்போது பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) ஏறினான்; புண்ணியவான் விமானத்தில் ஏறுவது போல.
Verse 18
प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्य: प्रणम्य च । संनद्ध:ः कवची खड्गी बद्धगोधाड्गुलित्रक:
தேவர்களைப் பிரதட்சிணம் செய்து வணங்கி, அவன் மீண்டும் திரும்பினான். அவன் முழுமையாக ஆயத்தம்—கவசம் அணிந்து, கையில் வாள் ஏந்தி, கோதா-தோல் காவலும் விரல்-காப்பும் கட்டியிருந்தான்.
Verse 19
तच्च दिव्यं धनु: श्रेष्ठ ब्रह्मणा निर्मितं पुरा
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“அந்த உத்தமமான தெய்வீக வில், முற்காலத்தில் பிரம்மாவால் உருவாக்கப்பட்டது.”
Verse 20
गाण्डीवमुपसंगृहा बभूव मुदितो<र्जुन: । हुताशनं पुरस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—காண்டீவ விலை எடுத்தவுடன் அர்ஜுனன் பேரானந்தம் அடைந்தான். பின்னர் அந்த வீரன் அக்னிதேவனை முன்னிலைப்படுத்தி முன்னே சென்றான்.
Verse 21
जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनु: । मौर्व्या तु योज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह
வைசம்பாயனர் கூறினார்—தன் வலிமையை நம்பி அந்த வல்லமைமிக்க பாண்டவன் விலை எடுத்துக் கொண்டு அதில் நாணை பொருத்தினான். மௌர்வி (நாண்) பொருத்தப்படும் வேளையில் அவன் பெரும் முயற்சியுடன் அதை இழுத்துப் பதித்தான்.
Verse 22
येडशृण्वन् कूजितं तत्र तेषां वै व्यथितं मन: । तदनन्तर
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அங்கே அந்த வில்லின் நாணொலி கேட்டவர்களின் உள்ளம் கலங்கியது.
Verse 23
बभूव कल्प: कौन्तेय: प्रहृष्ट: साहकर्मणि । वज्नाभं ततश्नक्रं ददौ कृष्णाय पावक:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—குந்தியின் மகன் அர்ஜுனன் உதவிசெய்வதில் முழுமையாகத் திறன் பெற்று மிக மகிழ்ந்தான். அப்போது அவர்களின் தர்ம முயற்சிக்கு தெய்வ ஆதரவு எனப் பாவகன் (அக்னி) கிருஷ்ணனுக்கு வஜ்ரம் போன்ற நாபியுடைய சக்கரத்தை அளித்தான்.
Verse 24
आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्यो5भवत् तदा । अब्रवीत् पावकश्चैवमेतेन मधुसूदन
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது அக்னியால் அளிக்கப்பட்ட பிரியமான ஆக்நேய ஆயுதம் தயாராயிற்று. பின்னர் பாவகன் மதுசூதனனிடம் கூறினான்—“இந்தச் சக்கரத்தால் நீ போரில் மனிதரல்லாதவர்களையும் வெல்வாய்; ஐயமில்லை. இது உன்னிடம் இருந்தால் மனிதர், தேவர்கள், ராட்சசர், பிசாசர், தைத்யர், நாகர் ஆகிய அனைவரையும் விட நீ அதிக வல்லமையுடையவனாய், அவர்களை அடக்கி அழிப்பதில் நிச்சயமாக முதன்மையானவனாய் விளங்குவாய்.”
Verse 25
अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम् । अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे
“மதுசூதனனே! போரில் மனிதரல்லாதவர்களையும் நீ ஐயமின்றி வெல்வாய். மேலும் இந்தச் சக்கரத்தால் போர்க்களத்தில் மனிதர்களையும் தேவர்களையும் விட மேலானவனாவாய்.”
Verse 26
रक्ष:पिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकस्तथा । भविष्यसि न संदेह: प्रवरोडपि निबर्हणे
“ராட்சசர், பிசாசர், தைத்யர், நாகர் ஆகியோரையும் விட நீ வலிமைமிக்கவனாவாய்; ஐயமில்லை. அவர்களை அடக்கி அழிப்பதில் நீயே நிச்சயமாக முதன்மையானவனாவாய்.”
Verse 27
क्षिप्तं क्षिप्तं रणे चैतत् त्वया माधव शशत्रुषु । हत्वाप्रतिहतं संख्ये पाणिमेष्यति ते पुनः:
“மாதவனே! போரில் நீ இதை எதிரிகள்மேல் எத்தனை முறை எறிந்தாலும், ஒவ்வொரு முறையும் இது அவர்களை அழித்து—போரில் எந்த எதிராயுதத்தாலும் தாக்கப்படாமல்—மீண்டும் உன் கைக்கே வந்து சேரும்.”
Verse 28
वरुणश्न ददौ तस्मै गदामशनिनि:स्वनाम् | दैत्यान्तकरणीं घोरां नाम्ना कौमोदकीं प्रभु:
பின்னர் பகவான் வருணன் அவருக்கு ‘கௌமோதகீ’ எனும் பேர்கதையை அளித்தான்; அதன் முழக்கம் இடியென வஜ்ரநாதம் போல இருந்தது. அது மிகக் கொடிய வல்லமை உடையது, தைத்யர்களை அழிக்கும் புகழ்பெற்ற திவ்ய ஆயுதம்.
Verse 29
तत: पावकमन्रूतां प्रहष्टावर्जुनाच्युतौ । कृतास्त्रौ शस्त्रसम्पन्नो रथिनौ ध्वजिनावपि
பின்னர் மகிழ்ந்த அர்ஜுனனும் அச்யுதனும் (ஸ்ரீகிருஷ்ணன்) பாவகனை நோக்கி உரைத்தனர். இருவரும் திவ்ய அஸ்திரங்களில் தேர்ந்தவர்களாய், ஆயுதங்களில் நிறைந்தவர்களாய், ரதத்தில் ஏறி, கொடியுடன் விளங்கினர்.
Verse 30
कल्यौ स्वो भगवन् योद्धुमपि सर्व: सुरासुरै: । कि पुनर्वज्रिणैकेन पन्नगार्थे युयुत्मता
அவர்கள் கூறினர்—“பகவானே! இப்போது நாங்கள் இருவரும் தேவர்களும் அசுரர்களும் அனைவருடனும் போரிடத் தக்கவர்களாயினோம்; அப்படியிருக்க, பன்னகத்தின் (தக்ஷகனின்) பொருட்டு போருக்கு ஆவலான ஒரே வஜ்ரதாரி இந்திரனுடன் போரிடுவது என்ன பெரிய காரியம்?”
Verse 31
अजुन उवाच चक्रपाणि््षीकेशो विचरन् युधि वीर्यवान् । चक्रेण भस्मसात् सर्व विसृष्टेन तु वीर्यवान् | त्रिषु लोकेषु तन्नास्ति यज्ञ कुर्याज्जनार्दन:
அர்ஜுனன் கூறினான்—“அக்னிதேவா! சக்கரதாரி, இந்திரியங்களை ஆளும், பேர்வீரன் ஹ்ருஷீகேசன் போர்க்களத்தில் உலாவும்போது, அவன் எறியும் சக்கரம் அனைத்தையும் சாம்பலாக்கும். மூன்று உலகங்களிலும் ஜனார்தனன் செய்ய இயலாதது ஒன்றுமில்லை.”
Verse 32
गाण्डीवं धनुरादाय तथाक्षय्ये महेषुधी । अहमप्युत्सहे लोकान् विजेतुं युधि पावक,पावक! मैं भी यह गाण्डीव धनुष और ये दोनों बड़े-बड़े अक्षय तरकस लेकर सम्पूर्ण लोकोंको युद्धमें जीत लेनेका उत्साह रखता हूँ
“பாவகனே! இந்த காண்டீவ வில்லையும், இவ்விரு பேரழியாத அம்பறாத்தூணிகளையும் எடுத்துக் கொண்டு, நானும் போரில் உலகங்களை வெல்லும் உறுதியை உணர்கிறேன்.”
Verse 33
सर्वतः परिवार्यवं दावमेतं महाप्रभो । काम सम्प्रज्वलाद्यैव कल्यौ स्व: साह्मुकर्मणि,महाप्रभो! अब आप इस सम्पूर्ण वनको चारों ओरसे घेरकर आज ही इच्छानुसार जलाइये। हम आपकी सहायताके लिये तैयार हैं
அர்ஜுனன் கூறினான்— மகாப்ரபோ! இந்த காட்டுத்தீயை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்து, இன்று தாங்கள் விரும்பியபடி இந்த வனத்தை எரியச் செய்யுங்கள். உங்கள் பணியில் துணை நிற்க நாம் தயாராக உள்ளோம்.
Verse 34
वैशम्पायन उवाच एवमुक्त: स भगवान् दाशाहेंणार्जुनेन च तैजसं रूपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे
வைசம்பாயனன் கூறினான்— ஜனமேஜயா! தாசார்ஹ குலத்து ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் அர்ஜுனனும் இவ்வாறு கூறியதும், பகவான் அக்னி ஒளிமிகு வடிவம் கொண்டு, காண்டவ வனத்தை எல்லாத் திசைகளிலும் எரிக்கத் தொடங்கினான்.
Verse 35
सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिज्वलनस्तथा । ददाह खाण्डवं दावं युगान्तमिव दर्शयन्,सात ज्वालामयी जिह्लाओंवाले अग्निदेव खाण्डव-वनको सब ओरसे घेरकर महाप्रलयका-सा दृश्य उपस्थित करते हुए जलाने लगे
வைசம்பாயனன் கூறினான்— அப்போது ஏழு நாவுகளாய் ஜ்வாலைகள் கொண்ட அக்னிதேவன், காண்டவ வனத்தை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்து, யுகாந்தப் பிரளயத்தைப் போன்ற காட்சியை வெளிப்படுத்தி, அந்தக் காட்டுத்தீயால் எரிக்கத் தொடங்கினான்.
Verse 36
प्रतिगृह्ा समाविश्य तद् वनं भरतर्षभ । मेघस्तनितनिर्घोष: सर्वभूतान्यकम्पयत्
வைசம்பாயனன் கூறினான்— பரதசிரேஷ்டா! அந்த வனத்தைச் சுற்றிலும் தன் நெருப்புக் கொழுந்துகளால் பற்றிக் கொண்டு, உள்ளே ஆழமாகவும் பரவி, அக்னிதேவன் மேக இடிமுழக்கத்தைப் போன்ற கனத்த ஓசையுடன் எல்லா உயிர்களையும் நடுங்கச் செய்து அச்சுறுத்தினான்.
Verse 37
दहाृतस्तस्य च बभौ रूपं दावस्य भारत । मेरोरिव नगेन्द्रस्य कीर्णस्यांशुमतोंडशुभि:
வைசம்பாயனன் கூறினான்— ஓ பாரதா! அந்த எரியும் காட்டுத்தீயின் தோற்றம், சூரியக் கதிர்களால் முழுவதும் நிறைந்த மலைகளின் அரசன் மேருவின் உடல் முழுதும் தீப்பற்றிப் பிரகாசித்ததுபோல் இருந்தது.
Verse 163
नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति । उस रथके शिखरपर बैठा हुआ वह वानर ऐसा जान पड़ता था
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த அச்சமூட்டும் உயிர்களின் கர்ஜனை மட்டுமே கேட்டால் பகைவர் படையினரின் உணர்வு மங்கிப் போயிற்று. ரதத்தின் உச்சியில் அமர்ந்திருந்த அந்த வானரத் த்வஜம், பகைவரைச் சாம்பலாக்க விரும்புவது போலத் தோன்றியது. அந்தக் கொடியில் இன்னும் பலவகை பெரிய, கொடிய உயிர்கள் குடியிருந்தன; அவர்களின் அலறலைக் கேட்டதும் பகைவர் படை கலக்கமடைந்தது.
Verse 183
आरुरोह तदा पार्थों विमान सुकृती यथा । वह श्रेष्ठ रथ भाँति-भाँतिकी पताकाओंसे सुशोभित हो रहा था। अर्जुनने कमर कस ली
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) புண்ணியவான் விண்ணூர்தியில் ஏறுவது போல அந்தச் சிறந்த ரதத்தில் ஏறினான். அந்த உத்தம ரதம் பலவகைக் கொடிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தது. அர்ஜுனன் இடையை இறுக்கிக் கட்டி, கவசமும் வாளும் அணிந்து, கையுறைகள் அணிந்தான்; பின்னர் ரதத்தைப் பிரதட்சிணம் செய்து தேவர்களை வணங்கி அதன் மீது அமர்ந்தான்—போர்த் தயார்ப்பாட்டோடு விதிமுறையையும் இணைத்தவனாய்.
Verse 224
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि खाण्डवदाहपर्वणि गाण्डीवादिदाने चतुर्विशत्यधिकद्विशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில், காண்டவதாஹப் பர்வத்தில், காண்டீவம் முதலிய திவ்யாயுதங்கள் வழங்கப்பட்ட நிகழ்வைச் சார்ந்த இருநூற்று இருபத்துநான்காம் அத்தியாயம் நிறைவு பெற்றது.
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether prior assurances and ascetic standing can substitute for immediate protective responsibility: Mandapāla’s lament is measured against the expectation that a parent must act, not only grieve or rely on promised outcomes.
Ethical legitimacy is relational and evidence-based: care must be demonstrable in crisis, and neglect can erode authority—even when one holds religious or intellectual prestige.
No explicit phalaśruti is stated here; the chapter functions as narrative-ethical instruction by dramatizing consequences (social censure by the children, reproach by Jaratā/Lapitā) rather than by appending a formal reward statement.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.