Shloka 29
Adhyāya 125: Raṅga-pradarśana — Arjuna’s Entry and Astric Demonstration (रङ्गप्रदर्शनम्)
वैशम्पायन उवाच (ऋषयस्तान् समाश्चास्य पाण्डवान् सत्यविक्रमान् | ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विन: ।।
vaiśampāyana uvāca |
ṛṣayastān samāśvāsya pāṇḍavān satyavikramān |
ūcuḥ kuntīṃ ca mādrīṃ ca samāśvāsya tapaspinaḥ ||
subhage bālaputre tu na martavyaṃ kathaṃcana |
pāṇḍavān api neṣyāmaḥ kururāṣṭraṃ paraṃtapān ||
adharmeṣv arthajāteṣu dhṛtarāṣṭro hi lobhavān |
sa kadācit na varteta pāṇḍaveṣu yathāvidhi ||
kuntīyā vṛṣṇayo nāthāḥ kuntibhojas tathaiva ca |
mādrīyā balināṃ śreṣṭhaḥ śalyo bhrātā mahārathaḥ ||
bhartṛā tu maraṇaṃ sārthaṃ phalavannātra saṃśayaḥ |
yuvābhyāṃ duṣkaraṃ caitad vadanti dvijapuṅgavāḥ ||
mṛte bhartari yā sādhvī brahmacaryavrate sthitā |
yamaiś ca niyamaiḥ śrāntā manovākkāyajaiḥ śubhaiḥ ||
vratopavāsaniyamaiḥ kṛcchraiś cāndrāyaṇādibhiḥ |
bhūśayyāṃ kṣāralavaṇavarjanaṃ caikabhojanam ||
yena kenāpi vidhinā dehaśoṣaṇatatparā |
dehapoṣaṇasaṃyuktā viṣayair hata-cetanā ||
dehavyayena narakaṃ mahad āpnoty asaṃśayam |
tasmāt saṃśoṣayed dehaṃ viṣayā nāśam āpnuyuḥ ||
bhartaraṃ cintayantī sā bhartare nistarec chubhā |
tāritaś cāpi bhartā syād ātmā putras tathaiva ca ||
tasmāj jīvitam evaitad yuvayor vidyate śobhanam ||
வைசம்பாயனன் கூறினான்—தவமுனிவர்கள் உறுதியான வீரத்தையுடைய பாண்டவர்களைத் தேற்றியும், குந்தீ மாத்ரீயரையும் ஆறுதல் கூறியும் இவ்வாறு சொன்னார்கள்: “சுபாகைகளே! உங்கள் மகன்கள் இன்னும் சிறுவர்கள்; ஆகையால் எவ்விதத்திலும் உடலைத் துறக்க வேண்டாம். பகைவரைச் சுட்டெரிக்கும் இந்தப் பாண்டவர்களை நாங்கள் குருநாட்டிற்கு அழைத்துச் செல்வோம். தர்மமற்ற வழியில் வந்த செல்வத்திற்குத் திருதராஷ்டிரன் பேராசை கொண்டவன்; ஆகவே பாண்டவர்களை முறையாக நடத்துவது அவனிடம் எப்போதும் நிகழாது. குந்தீக்கு வ்ருஷ்ணிகள் மற்றும் குந்திபோஜன் அரசன் ஆதரவாளர்கள்; மாத்ரீக்கு வலிமைமிக்கவர்களில் முதன்மையான மகாரதன் சல்யன் சகோதரன். கணவனுடன் மரணத்தை ஏற்குதல் பெரும் பலன் தரும் என்று சொல்லப்படுகிறது—அதில் ஐயமில்லை; ஆனால் உங்களிருவருக்கும் அது மிகக் கடினம் என்று சிறந்த இருபிறப்பினர் கூறுகின்றனர். கணவன் இறந்தபின் சாத்வி பெண் பிரம்மச்சரிய விரதத்தில் நிலைத்து, யம-நியமங்களால் சோர்ந்து, மனம்-வாக்கு-உடல் வழி நற்கடமைகளைச் செய்து; க்ருச்சிரம், சாந்திராயணம் போன்ற விரத-உபவாச-நியமங்களை அனுஷ்டித்து; தரையில் படுத்து; க்ஷாரம், உப்பு ஆகியவற்றைத் தவிர்த்து; ஒருவேளை மட்டும் உண்பாள்—இவ்வாறு எப்படியாயினும் உடலை ‘உலர்த்தி’ இంద్రியவாசனைகள் அழியச் செய்வாள். ஆனால் இன்பங்களில் சிதைந்த அறிவுடன் உடலைப் போஷிப்பதிலேயே மூழ்கும் பெண் இந்த மனித உடலை வீணாக்கி நிச்சயமாகப் பெரிய நரகத்தை அடைவாள். ஆகையால் ஆசைப் பொருள்கள் அழியும்படி உடலைக் கட்டுப்படுத்தி ‘உலர்த்துதல்’ வேண்டும். இவ்வாறு கணவனை இடையறாது நினைக்கும் சுபலட்சணை பெண் கணவனையும் உயர்த்தி விடுவாள்; தன்னையும், கணவனையும், மகனையும் கூடக் கரை சேர்ப்பாள். எனவே உங்களிருவருக்கும் உயிரோடு இருப்பதே ஏற்றது.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The seers argue that, though dying with one’s husband is praised as meritorious, Kuntī and Mādrī should preserve life for the sake of their young sons and the continuity of dharma. They emphasize disciplined widowhood—continence, austerity, and restraint of sense-desires—warning that indulgence and mere bodily nourishment leads to moral downfall and painful consequences.
After Pāṇḍu’s death, ascetic sages console Kuntī and Mādrī and advise them not to die. They promise to escort the Pāṇḍavas to the Kuru realm, caution that Dhṛtarāṣṭra will not treat them properly due to greed, and point to the women’s external supports (Vṛṣṇis, Kuntibhoja, and Śalya). They then outline an ideal of disciplined conduct for a virtuous widow and conclude that living on to protect and raise the children is the best course.