Shloka 23
Adhyāya 125: Raṅga-pradarśana — Arjuna’s Entry and Astric Demonstration (रङ्गप्रदर्शनम्)
वैशम्पायन उवाच (तस्यास्तद् वचन श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्नितापिता । पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुम: ।।
vaiśampāyana uvāca | tasyās tad vacanaṃ śrutvā kuntī śokāgnitāpitā | papāta sahasā bhūmau chinnamūla iva drumaḥ || niśceṣṭhā patitā bhūmau mohān naiva cacāla sā || kuntīm utthāpya mādrī ca mohenāviṣṭacetanām | ehi ehi iti tāṃ kuntīṃ darśayām āsa kauravam || pādayoḥ patitā kuntī punar utthāya bhūmipam | sasmītena tu vaktreṇa gadantam iva bhārata | parirabhya tadā mohād vilalāpākulendriyā || mādrī cāpi samāliṅgya rājānaṃ vilalāpa sā ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மாத்ரீயின் சொற்களை கேட்டதும், துயரத் தீயால் சுட்ட குந்தி வேரறுந்த மரம்போல் திடீரென தரையில் விழுந்தாள். மயக்கத்தால் அசையாது கிடந்தாள்; அசையவும் இயலவில்லை. மாத்ரீ அவளைத் தூக்கி, “வா, வா” என்று கூறி குரு அரசன் பாண்டுவை காணச் செய்தாள். குந்தி எழுந்து மீண்டும் அரசனின் பாதங்களில் விழுந்தாள். அவரது முகத்தில் மெல்லிய புன்னகை; இப்போதே ஏதோ சொல்லப் போவதுபோல் தோன்றியது. அப்போது மயக்கத்தால் குந்தி அவரை அணைத்துக் கொண்டு, கலங்கிய உணர்வுகளுடன் கருணையாக அழுதாள். மாத்ரீயும் அரசனைத் தழுவி புலம்பினாள்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how even the disciplined life of a dharmic royal household cannot prevent grief from overwhelming the body and mind. It implicitly teaches compassion toward human frailty and points to the Mahābhārata’s ethical realism: dharma is pursued amid powerful emotions, not in their absence.
After hearing Mādrī, Kuntī collapses in shock and grief. Mādrī revives her and brings her to see Pāṇḍu. Kuntī falls at his feet, embraces him, and laments; Mādrī also embraces Pāṇḍu and mourns—marking the immediate aftermath of the king’s death.