Shloka 36
वैशम्पायनजी कहते हैं--महाराज पाण्डुके यों कहने-पर यशस्विनी कुन्तीने इन्द्रका (उत्तराभ्यां तु पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्यां ततो दिवा । जातस्तु फाल्गुने मासि तेनासौ फाल्गुन: स्मृतः ।।
vaiśampāyana uvāca—uttarābhyāṃ tu pūrvābhyāṃ phalgunībhyāṃ tato divā | jātas tu phālgune māsi tenāsau phālgunaḥ smṛtaḥ || jātamātre kumāre tu vāg uvācāśarīriṇī | mahāgambhīra-nirghoṣā nabho nādayatī tadā ||
வைசம்பாயனன் கூறினான்—மகாராஜ பாண்டு இவ்வாறு கூறியபின் யசஸ்வினியான குந்தி இந்திரனை ஆவாஹனம் செய்தாள். அந்தக் குழந்தை பாகுண மாதத்தில் பகற்காலத்தில், பூர்வ-பாகுணி மற்றும் உத்தர-பாகுணி நட்சத்திரங்களின் சந்திக்காலத்தில் பிறந்தது. பாகுண மாதத்திலும் பாகுணி நட்சத்திரங்களிலும் பிறந்ததால் அவன் “பாகுணன்” என நினைவுகூரப்பட்டான். இளவரசன் பிறந்த உடனே, மிக ஆழ்ந்த முழக்கத்துடன் ஆகாயமெங்கும் ஒலிக்கச் செய்த உடலற்ற வாணி, தூய புன்னகையுடைய குந்தியை நோக்கி, எல்லா உயிர்களும் ஆசிரமவாசிகளும் கேட்கத் தெளிவாக இவ்வாறு உரைத்தது—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames a hero’s life as guided by auspicious timing and divine sanction: names, identity, and future role are linked to cosmic order (month and nakṣatra), and a heavenly proclamation signals that extraordinary births carry responsibilities aligned with dharma.
After Pāṇḍu’s request, Kuntī bears a son through Indra. He is born in the month of Phālguna during the transition between Pūrvā-Phalgunī and Uttarā-Phalgunī, hence called Phālguna (Arjuna). Immediately, a bodiless divine voice resounds in the sky and addresses Kuntī before the assembled hermitage community.