Shloka 20
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
पुत्र: श्राद्धैः पितृश्षञापि आनृशंस्येन मानवान् । ऋषिदेवमनुष्याणां परिमुक्तो5स्मि धर्मत:
Vaiśampāyana uvāca: putraḥ śrāddhaiḥ pitṝṁś cāpi ānṛśaṁsyena mānavān | ṛṣidevamanusyāṇāṁ parimukto 'smi dharmataḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— மகன், ஸ்ராத்த கர்மங்களால் பித்ருக்களை மகிழ்விக்கிறான்; கருணையுடனும் கொடுமையற்ற நடத்தையுடனும் மனிதர்களைத் திருப்திப்படுத்துகிறான். இவ்வாறு தர்மத்தின் கணக்கில் நான் ரிஷி, தேவர், மனிதர்—இந்த மூன்று கடன்களிலிருந்து விடுபட்டேன்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links social and cosmic responsibility to dharma: one fulfills obligations by sustaining lineage and honoring ancestors through śrāddha, and by practicing compassion toward living people; such conduct is framed as release from key moral debts (ṛṇa) recognized in tradition.
Vaiśampāyana, as narrator, articulates a dharma-based principle: the presence of a son and the performance of śrāddha satisfy the ancestors, while humane conduct satisfies people; he then states freedom from obligations toward sages, gods, and humans in the ethical accounting of dharma.