Shloka 15
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
धारयामास च प्राणानृषींश्व॒ समुपानयत् । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना
vaiśampāyana uvāca |
dhārayāmāsa ca prāṇān ṛṣīṃś ca samupānayat |
śūlāgre tapyamānena tapasā tena mahātmanā ||
அவர் உயிர்மூச்சைத் தாங்கி நிலைத்து, நினைவு மட்டும் கொண்டு ரிஷிகளைத் தம் அருகே வரவழைத்தார். கம்பத்தின் முனையில் இவ்வளவு கடுமையான தவம் செய்கிற அந்த மகாத்மாவைக் கண்டு மற்ற தவசிகள் மிகுந்த கலக்கமும் வியப்பும் அடைந்தனர்; அவர்கள் இரவில் பறவைகளின் உருவம் கொண்டு அங்கே வந்து, தத்தம் ஆற்றலுக்கேற்ப ஒளியை வெளிப்படுத்தி, அந்தச் சிறந்த பிராமணர் மুনি மாண்டவ்யரை வினவத் தொடங்கினர்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension between outward punishment and inner spiritual stature: even under extreme suffering, the ascetic maintains prāṇa and tapas, suggesting that true power lies in disciplined endurance and that such tapas compels ethical reflection in others.
Māṇḍavya, impaled on a stake, remains alive through yogic control of prāṇa and, by mental intention, summons sages. Disturbed and impressed by his austerity, the sages come at night (described as bird-forms in the surrounding narration) and question him about his condition and the extraordinary tapas.