Adhyaya 107
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
Upa-parva: Kuru-vaṃśa-sambhava (Birth and Lineage of the Kuru Heirs)
Vaiśaṃpāyana recounts to Janamejaya the parallel emergence of the Kuru heirs: Dhṛtarāṣṭra’s hundred sons through Gāndhārī, and Pāṇḍu’s five sons through divine agencies for dynastic continuity. Janamejaya asks for procedural details—how the hundred were born, the time involved, the birth of a son from a vaiśyā, and the circumstances of Gāndhārī’s marriage and conduct. The narrative explains that Gāndhārī, having pleased Vyāsa, receives a boon for one hundred sons. After carrying a prolonged pregnancy (two years) and hearing of Kuntī’s son’s birth, she miscarries a solid mass of flesh. Vyāsa intervenes with an incubation protocol: one hundred jars filled with ghee and cooling water, into which the mass is divided into thumb-sized embryos, guarded and later opened at the appointed time. In sequence, the Kauravas are born, with Duryodhana emerging as the first among them, while Yudhiṣṭhira is identified as elder by birth order among the cousins. At Duryodhana’s birth, Dhṛtarāṣṭra convenes brāhmaṇas, Bhīṣma, and Vidura to ask about kingship succession. Ominous signs occur; advisers warn that the child will become a cause of dynastic ruin and recommend renunciation for collective welfare, illustrating a policy aphorism about sacrificing the lesser for the greater good. Dhṛtarāṣṭra declines due to attachment. The chapter closes by noting the near-simultaneous birth of the hundred sons and one daughter (Duḥśalā), and the birth of Yuyutsu in the same year from a vaiśyā attendant.
Chapter Arc: वैशम्पायन जनमेजय को एक प्राचीन, तपोबल-सम्पन्न ब्राह्मण माण्डव्य की कथा सुनाते हैं—जो आश्रम-द्वार पर वृक्ष के नीचे ऊर्ध्वबाहु मौनव्रत धारण कर कठोर तप में स्थित है। → दीर्घकाल तप करते हुए माण्डव्य के आश्रम पर दस्यु आ पहुँचते हैं; उसी समय उनका पीछा करते राज-रक्षक सैनिक मार्ग पूछते हैं। तपोधन माण्डव्य न ‘साधु’ कहते हैं, न ‘असाधु’—मौन में रहते हैं; यह मौन आगे चलकर उनके लिए विपत्ति का बीज बनता है। → राज-व्यवस्था के दण्ड-तंत्र में माण्डव्य पर दस्युओं से संलिप्तता का संदेह बैठता है और उन्हें शूल पर चढ़ा दिया जाता है; पर धर्मात्मा ब्रह्मर्षि दीर्घकाल तक शूलस्थ, निराहार रहकर भी मरते नहीं—यह अन्याय और तपोबल का तीव्रतम टकराव है। → माण्डव्य के तपोबल से विचलित मुनिगण रात्रि में शकुन-रूप धारण कर आते हैं और पूछते हैं कि ऐसा महादुःख किस पाप के कारण प्राप्त हुआ; कथा का केंद्र अब बाह्य दण्ड से हटकर ‘कारण’ और ‘दोष’ की खोज की ओर मुड़ता है। → मुनियों का प्रश्न—“ब्रह्मन्, आपने कौन-सा पाप किया है कि शूल पर यह दुःखभय प्राप्त हुआ?”—अगले प्रसंग में माण्डव्य के उत्तर और धर्म-न्याय की कसौटी का संकेत देकर अध्याय को अधर में छोड़ देता है।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें विचित्रवीरयके पुत्रोंकी उत्पत्तिविषयक एक सौ पॉचवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १०५ ॥। अपन ह< बक। है २ >> षर्डाधिकशततमोब< ध्याय: महर्षि माण्डव्यका शूलीपर चढ़ाया जाना जनमेजय उवाच कि कृतं कर्म धर्मेण येन शापमुपेयिवान् । कस्य शापाच्च ब्रह्म॒र्षे: शूद्रयोनावजायत
ஜனமேஜயன் கேட்டான்— “ஓ பிராமணரே! தர்மராஜன் எந்தச் செயலைச் செய்ததால் சாபத்திற்குள்ளானான்? மேலும் எந்தப் பிரம்மரிஷியின் சாபத்தால் அவன் சூத்ர யோனியில் பிறந்தான்?”
Verse 2
वैशम्पायन उवाच बभूव ब्राह्मण: कश्रिन्माण्डव्य इति विश्रुत: । धृतिमान् सर्वधर्मज्ञ: सत्ये तपसि च स्थित:
வைசம்பாயனன் கூறினான்— “அரசே! முற்காலத்தில் ‘மாண்டவ்யன்’ எனப் புகழ்பெற்ற ஒரு பிராமணர் இருந்தார்; அவர் திடநெஞ்சுடையவர், எல்லா தர்மங்களையும் அறிந்தவர், சத்தியத்தில் நிலைத்தவர், தவத்தில் உறுதியாய் இருந்தவர்.”
Verse 3
स आश्रमपदद्धारि वृक्षमूले महातपा: । ऊर्ध्वबाहुर्महायोगी तस्थौ मौनव्रतान्वित:
அந்த மகாதபஸ்வி தன் ஆசிரமத்தின் வாயிலில் ஒரு மரத்தின் அடியில், இரு கரங்களையும் மேலே உயர்த்தி, மௌனவிரதம் மேற்கொண்டு நின்றபடியே கடுந்தவம் செய்தார்; மாண்டவ்யர் மகாயோகி ஆவார்।
Verse 4
तस्य कालेन महता तस्मिंस्तपसि वर्ततः । तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्न्रहारिण:,उस कठोर तपस्यामें लगे हुए महर्षिके बहुत दिन व्यतीत हो गये। एक दिन उनके आश्रमपर चोरीका माल लिये हुए बहुत-से लुटेरे आये
அந்த கடுந்தவத்தில் ஈடுபட்டிருந்த அந்த மகரிஷிக்கு நீண்ட காலம் கடந்தது. அப்போது திருடிய பொருட்களைச் சுமந்த பல கொள்ளையர்கள் அந்த ஆசிரமத்துக்கு வந்தடைந்தனர்.
Verse 5
अनुसार्यमाणा बहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ । ते तस्यावसथे लोप्नं दस्यथव: कुरुसत्तम
பாரதவீரரே! பல காவலர்கள் அந்தத் திருடர்களைத் தொடர்ந்து வந்தனர். குருசிறந்த ஜனமேஜயரே! அந்தக் கொள்ளையர்கள் அச்சத்தால் திருடிய பொருட்களை அந்த மகரிஷியின் ஆசிரமத்தில் வைத்துவிட்டு, அரசின் பாதுகாப்புப் படை வருவதற்கு முன்பே அருகிலேயே எங்கோ மறைந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததும் காவலர் படை விரைவாக அங்கே வந்தடைந்தது. தவத்தில் லயித்திருந்த அந்த இருபிறப்புச் சிறந்தவரைக் கண்டு அவர்கள் கேட்டனர்—“பிராமணரே, கொள்ளையர்கள் எந்த வழியாக ஓடினர்? அதே வழியைப் பிடித்து நாங்கள் விரைவாக அவர்களைத் துரத்துவோம்.”
Verse 6
निधाय च भयाल्लीनास्तत्रैवानागते बले | तेषु लीनेष्वथो शीघ्र ततस्तद् रक्षिणां बलम्
அச்சத்தால் அவர்கள் அரசுப் படை வருவதற்கு முன்பே அதே ஆசிரமத்தில் திருடிய பொருட்களை வைத்துவிட்டு அங்கேயே மறைந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததும் காவலர் படை விரைவாக அங்கே வந்தடைந்தது, ஜனமேஜயரே.
Verse 7
आजगाम ततोड<पश्यंस्तमृषिं तस्करानुगा: । तमपृच्छंस्ततो राजंस्तथावृत्तं तपोधनम्
அப்போது திருடர்களைத் துரத்தியவர்கள் வந்து அந்த ரிஷியைக் கண்டனர். பின்னர், அரசே, அவர்கள் தவத்தில் செல்வமுடைய அந்த மகரிஷியிடம் நடந்ததைப் பற்றி வினவினர், ஜனமேஜயரே.
Verse 8
कतमेन पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम | तेन गच्छामहे ब्रह्मन् यथा शीघ्रतरं वयम्
“இருபிறப்புச் சிறந்தவரே! கொள்ளையர்கள் எந்த வழியாகச் சென்றனர்? பிராமணரே, நாங்கள் அதே வழியே செல்வோம்; மேலும் விரைவாகச் செல்லும்படியாக.”
Verse 9
तथा तु रक्षिणां तेषां ब्रुवतां स तपोधन: । न किंचिद् वचन राजन्नब्रवीत् साध्वसाधु वा,राजन! उन रक्षकोंके इस प्रकार पूछनेपर तपस्याके धनी उन महर्षिने भला-बुरा कुछ भी नहीं कहा
அந்த காவலர்கள் அவ்வாறு கூறியபோது, தவச்செல்வம் நிறைந்த அந்த முனிவர், அரசே, நல்லதோ கெட்டதோ என்று ஒரு சொல்லும் உரைக்கவில்லை; மௌனமே காத்தார்.
Verse 10
ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वानास्तमाश्रमम् | ददृशुस्तत्र लीनांस्तांश्लौरांस्तद् द्रव्यमेव च,तब उन राजपुरुषोंने उस आश्रममें ही चोरोंको खोजना आरम्भ किया और वहीं छिपे हुए चोरों तथा चोरीके मालको भी देख लिया
பின்னர் அரசரின் ஆட்கள் அந்த ஆசிரமத்தைத் தேடி, அங்கே மறைந்திருந்த திருடர்களையும் திருடப்பட்ட பொருளையும் கண்டனர்.
Verse 11
ततः शड्का समभवद्ू रक्षिणां त॑ मुनि प्रति । संयम्यैनं ततो राज्ञे दस्यूंश्वैव न््यवेदयन्
அப்போது காவலர்களுக்கு அந்த முனிவரைப் பற்றிச் சந்தேகம் எழுந்தது. அவரை கட்டி அரசரிடம் கொண்டு சென்று நிகழ்ந்ததை அறிவித்து, திருடர்களையும் ஒப்படைத்தனர்.
Verse 12
तं॑ राजा सह तैश्लौरैरन्वशाद् वध्यतामिति । स रक्षिभिस्तैरज्ञात: शूले प्रोतो महातपा:
அரசன் அந்தத் திருடர்களுடன் சேர்த்து அந்த மகரிஷியையும் கொல்ல ஆணையிட்டான். காவலர்கள் அந்த மகாதபஸ்வியை அறியாமல் கம்பத்தில் குத்தி ஏற்றினர்.
Verse 13
ततस्ते शूलमारोप्य त॑ मुनि रक्षिणस्तदा | प्रतिजग्मुर्महीपालं धनान्यादाय तान्यथ,इस प्रकार वे रक्षक माण्डव्य मुनिको शूलीपर चढ़ाकर वह सारा धन साथ ले राजाके पास लौट गये
இவ்வாறு காவலர்கள் முனிவரை கம்பத்தில் ஏற்றி, அந்தச் செல்வமெல்லாம் எடுத்துக்கொண்டு அரசரிடம் திரும்பினர்.
Verse 14
शूलस्थ: स तु धर्मात्मा कालेन महता ततः । निराहारो<पि विप्रर्षिमरणं नाभ्यपद्यत,धर्मात्मा ब्रह्मर्षि माण्डव्य दीर्घकालतक उस शूलके अग्रभागपर बैठे रहे। वहाँ भोजन न मिलनेपर भी उनकी मृत्यु नहीं हुई
கம்பத்தின் முனையில் நிலைத்திருந்த அந்த தர்மாத்ம முனிவர் மிக நீண்ட காலம் அங்கேயே இருந்தார். உணவு இல்லையெனினும் அந்த பிராமணரிஷி மரணத்திற்குப் பணியவில்லை—அத்தகைய தவவலமும் தர்மநிலையும் அவரிடம் இருந்தன.
Verse 15
धारयामास च प्राणानृषींश्व॒ समुपानयत् । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना
அவர் உயிர்மூச்சைத் தாங்கி நிலைத்து, நினைவு மட்டும் கொண்டு ரிஷிகளைத் தம் அருகே வரவழைத்தார். கம்பத்தின் முனையில் இவ்வளவு கடுமையான தவம் செய்கிற அந்த மகாத்மாவைக் கண்டு மற்ற தவசிகள் மிகுந்த கலக்கமும் வியப்பும் அடைந்தனர்; அவர்கள் இரவில் பறவைகளின் உருவம் கொண்டு அங்கே வந்து, தத்தம் ஆற்றலுக்கேற்ப ஒளியை வெளிப்படுத்தி, அந்தச் சிறந்த பிராமணர் மুনি மாண்டவ்யரை வினவத் தொடங்கினர்.
Verse 16
संतापं परमं जग्मुर्मुन॒यस्तपसान्विता: । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संनिपत्य तु भारत । दर्शयन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन् द्विजोत्तमम्
தவத்தால் நிறைந்த முனிவர்கள் மிகுந்த துயரத்தில் ஆழ்ந்தனர். ஓ பாரதா, அவர்கள் இரவில் பறவைகளின் உருவம் கொண்டு அங்கே கூடினர்; தத்தம் ஆற்றலுக்கேற்ப தங்களை வெளிப்படுத்தி, அந்த இருபிறப்போரில் சிறந்தவரை வினவத் தொடங்கினர்.
Verse 17
श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन् कि पापं कृतवानसि । येनेह समनुप्राप्तं शूले दुःखभयं महत्,“ब्रह्म! हम सुनना चाहते हैं कि आपने कौन-सा पाप किया है, जिससे यहाँ शूलपर बैठनेका यह महान् कष्ट आपको प्राप्त हुआ है?”
ஓ பிராமணரே! நீங்கள் எந்தப் பாவத்தைச் செய்தீர்கள்? அதன் காரணமாக இங்கே கம்பத்தில் அமர்ந்து இத்தகைய பெரும் துயரும் அச்சமும் உங்களுக்கு வந்தது—அதை நாங்கள் கேட்க விரும்புகிறோம்.
Verse 106
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि अणीमाण्डव्योपाख्याने षडधिकशततमो<ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில், சம்பவபர்வத்தில், அணீமாண்டவ்யோபாக்யானம் எனும் பகுதியின் நூற்றாறு ஆம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Frequently Asked Questions
A governance dilemma: whether a ruler should renounce a single heir predicted (by omens and counsel) to endanger the dynasty, balancing paternal attachment against the precautionary protection of the realm and lineage.
The chapter articulates proportional-sacrifice reasoning in public ethics: preserving larger social units may require relinquishing smaller attachments, and ignoring qualified counsel can convert private emotion into systemic harm.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-function is causal framing—showing how boons, omens, and rejected counsel become explanatory premises for later political breakdown within the epic’s dharma inquiry.