Next Verse

Shloka 1

अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः

Expiations for Forbidden Sexual Relations

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने स्तेयपानकथनं नाम सप्तमो ऽध्यायः इन्द्र उवाच अगम्यागमनं किं वा को दोषः का च निष्कृतिः / एतन्मे मुनिशार्दूल विस्तराद्वक्तुमर्हसि

iti brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne steyapānakathanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ indra uvāca agamyāgamanaṃ kiṃ vā ko doṣaḥ kā ca niṣkṛtiḥ / etanme muniśārdūla vistarādvaktumarhasi

இவ்வாறு பிரம்மாண்ட மகாபுராணத்தின் உத்தரபாகத்தில் ஹயக்ரீவ–அகஸ்த்ய உரையாடலில் லலிதோபாக்யானத்தில் ‘ஸ்தேயபானக் கதனம்’ எனும் ஏழாம் அதிகாரம். இந்திரன் கூறினான்—அகம்யாகமனம் என்ன? அதன் தோஷம் யாது? அதற்கான பிராயச்சித்த நிஷ்க்ருதி என்ன? முனிசார்தூலா, இதை விரிவாக எனக்குச் சொல்ல வேண்டும்.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
brahmāṇḍa-mahāpurāṇein the Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
brahmāṇḍa-mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa + mahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); compound: brahmāṇḍasya mahāpurāṇam (षष्ठी-तत्पुरुष)
uttara-bhāgein the latter section
uttara-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya: uttaraḥ bhāgaḥ
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva + agastya + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; compound: hayagrīvāgastyayoḥ saṃvādaḥ (षष्ठी-तत्पुरुष)
lalita-upākhyānein the Lalitā episode
lalita-upākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; compound: lalitāyāḥ upākhyānam (षष्ठी-तत्पुरुष)
steya-pāna-kathanaṃthe narration about drinking (liquor) by theft / illicit drinking
steya-pāna-kathanaṃ:
Karta (कर्ता/subject of nominal sentence)
TypeNoun
Rootsteya + pāna + kathana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; compound: steyasya pānasya kathanaṃ (षष्ठी-तत्पुरुष, multi-member)
nāmacalled
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), naming particle (नाम-प्रयोग)
saptamaḥseventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal adjective qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
agamya-āgamanaṃgoing to the forbidden (illicit approach)
agamya-āgamanaṃ:
Karma (कर्म/object of inquiry)
TypeNoun
Rootagamya + āgamana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; karmadhāraya: agamyam āgamanam (going to the unapproachable/forbidden)
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न/ interrogative)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; interrogative pronoun
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya, disjunctive particle (विकल्पार्थक)
kaḥwhich/what (is)
kaḥ:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; interrogative pronoun
doṣaḥfault, sin
doṣaḥ:
Karta (कर्ता/subject of question)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
what (is)
:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; interrogative pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction (समुच्चयार्थक)
niṣkṛtiḥexpiation, atonement
niṣkṛtiḥ:
Karta (कर्ता/subject of question)
TypeNoun
Rootniṣkṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
etatthis
etat:
Karma (कर्म/object of telling)
TypeNoun
Rootetat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular; demonstrative pronoun
meto me / for me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान/beneficiary)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular; enclitic pronoun
muni-śārdūlaO tiger among sages
muni-śārdūla:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni + śārdūla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; karmadhāraya: śārdūlaḥ muniḥ (tiger among sages)
vistarātin detail
vistarāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvistara (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभाव), adverb: ‘in detail’
vaktumto tell
vaktum:
Prayojana (प्रयोजन/infinitive complement)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormTumun infinitive (तुमुन्), ‘to speak’
arhasiyou ought / you are fit
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Parasmaipada, 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular