Shloka 104
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
विततार महाराज्ञीप्रीयमाणा गणेशितुः / सर्वदैवतपूजायाः पूर्वपूज्यत्वमुत्तमम्
Transliteration
vitatāra mahārājñīprīyamāṇā gaṇeśituḥ / sarvadaivatapūjāyāḥ pūrvapūjyatvamuttamam
Translation
கணேசரால் மகிழ்ந்த மகாராணி (லலிதை), எல்லா தேவபூஜைகளிலும் அவருக்கு உயர்ந்த ‘முன்பூஜ்ய’ உரிமையை அளித்தாள்।
Word by Word
विततारbestowed, extended
विततार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√तॄ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महाराज्ञीthe great queen
महाराज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाराज्ञी (प्रातिपदिक; महा + राज्ञी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महती राज्ञी)
प्रीयमाणाbeing pleased
प्रीयमाणा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√प्री (धातु) → प्रीयमाण (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त आत्मनेपदी (present middle participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘महाराज्ञी’ इति विशेष्ये विशेषणम्
गणेशितुःof the lord of the gaṇas (Gaṇeśa)
गणेशितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगणेशितृ (प्रातिपदिक; गण + ईशितृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (गणानाम् ईशितृ)
सर्वदैवतपूजायाःof the worship of all deities
सर्वदैवतपूजायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्वदैवतपूजा (प्रातिपदिक; सर्व + दैवत + पूजा)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वेषां दैवतानां पूजा)
पूर्वपूज्यत्वम्the status of being worshipped first
पूर्वपूज्यत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्वपूज्यत्व (प्रातिपदिक; पूर्व + पूज्य + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पूर्वं पूज्यत्वम् = first-to-be-worshipped status)
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पूर्वपूज्यत्वम्’ इति विशेष्ये विशेषणम्