Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमार इति चोच्यते / ततः सनत्कुमारेति नाम तस्य प्रतिष्ठितम्

yathotpannastathaiveha kumāra iti cocyate / tataḥ sanatkumāreti nāma tasya pratiṣṭhitam

அவன் எவ்வாறு தோன்றினானோ அவ்வாறே இங்கே ‘குமாரன்’ என அழைக்கப்பட்டான்; ஆகவே அவனுடைய பெயர் ‘ஸனத்குமாரன்’ என்று நிலைபெற்றது.

yathāas, just as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध/तुलना)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya; comparative adverb (यथार्थ-सम्बन्धे)
utpannaḥborn, arisen
utpannaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootutpanna (कृदन्त; √pad/√pat?; here from √pad/√pat with उपसर्ग ut-; past passive participle)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (Nom,1), Ekavacana; Kta (क्त) PPP used adjectivally
tathāso, in that manner
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/तुलना)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; correlative adverb (तथा-यथा)
evaindeed, just
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAvyaya; deictic adverb (देशवाचक)
kumāraḥthe youth; Kumāra
kumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom,1), Ekavacana
itithus
iti:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-प्रयोग)
caand
ca:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Ātmanepada; passive sense (कर्मणि प्रयोग)
tataḥthereupon, from that
tataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; ablatival adverb (ततः = तस्मात्)
sanat-kumāra-iti(as) Sanatkumāra
sanat-kumāra-iti:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsanat (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) + kumāra (प्रातिपदिक)
FormCompound used as name; implied Puṃliṅga, Prathamā (Nom,1), Ekavacana; karmadhāraya: 'sanat' qualifying 'kumāra'
nāmathe name
nāma:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (neut), Prathamā (Nom,1), Ekavacana; used as 'name'
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napुं, Ṣaṣṭhī (Gen,6), Ekavacana
pratiṣṭhitamwas established
pratiṣṭhitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpratiṣṭhita (कृदन्त; √sthā धातु with prati-; Kta PPP)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (Nom,1), Ekavacana; PPP used predicatively (भावे/कर्मणि)