Next Verse

Shloka 1

Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology

Bhūr–Antarikṣa–Dyu

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चाक्षुषसर्गवर्णनं नाम सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तम त्वथ पर्याये मनोर्वैवस्वतस्य ह / मारीचात्कश्यपाद्देवा जज्ञिरे परमर्षयः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde cākṣuṣasargavarṇanaṃ nāma saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca saptama tvatha paryāye manorvaivasvatasya ha / mārīcātkaśyapāddevā jajñire paramarṣayaḥ

இவ்வாறு வாயு உரைத்த ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தின் பூர்வபாகம், இரண்டாம் அனுஷங்கபாதத்தில் ‘சாக்ஷுஷ ஸர்க வர்ணனம்’ எனும் முப்பத்தேழாம் அத்தியாயம். சூதர் கூறினார்—வைவஸ்வத மனுவின் ஏழாம் பரியாயத்தில் மாரீசி வம்சத்துக் கச்யபரிடமிருந்து தேவர்கள் மற்றும் பரமரிஷிகள் பிறந்தனர்.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍein the auspicious Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; कृदन्त from √vac/√brū? prokta = √vac (वच्) past passive participle)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; Past Passive Participle (क्त/PPP) used adjectivally
pūrva-bhāgein the former part
pūrva-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva-bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
dvitīyein the second
dvitīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular (agreeing with pāda/adhyāya context)
anuṣaṅga-pādein the Anuṣaṅga section (pāda)
anuṣaṅga-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga-pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
cākṣuṣa-sarga-varṇanamthe description of the Cākṣuṣa creation
cākṣuṣa-sarga-varṇanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcākṣuṣa-sarga-varṇana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/name-marker)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya used as naming marker (नाम-प्रयोगः)
saptatriṃśattamaḥthirty-seventh
saptatriṃśattamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptatriṃśat-tama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal adjective
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada
saptamamthe seventh
saptamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; used adverbially/elliptically with paryāye (in the seventh [turn])
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, adversative/emphatic particle (तु)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, discourse marker (अथ)
paryāyein the succession/period
paryāye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootparyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
manoḥof Manu
manoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
vaivasvatasyaVaivasvata
vaivasvatasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th), Singular (qualifying manu)
haindeed
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (ह)
mārīcātfrom Marīci
mārīcāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmārīci (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
kaśyapātfrom Kaśyapa
kaśyapāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootkaśyapa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th), Singular
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural (बहुवचन)
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (जन्)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Plural, Ātmanepada
parama-ṛṣayaḥthe supreme sages
parama-ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparama-ṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural; apposition to devāḥ