Adhyaya 201: Krishna’s Lineage from Rukmini and the Dice-Game Slaying of Rukmi
இந்த அத்தியாயத்தில் ருக்மிணிக்கு பிறந்த பல புதல்வர்கள் மற்றும் ஒரு புதல்வி பற்றிய வம்சவிவரம் கூறப்பட்டு, ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் பிற முக்கியப் பட்டத்தரசிகளும் சுருக்கமாக குறிப்பிடப்படுகின்றனர். பின்னர் ருக்மியின் மகளுடன் பிரத்யும்னனின் திருமணம், அனிருத்தனின் பிறப்பு விளக்கப்படுகிறது. அனிருத்தனின் திருமண ஏற்பாடுகளால் கிருஷ்ணர், பலராமர், யாதவர்கள் ருக்மியின் நகரமான போஜகடத்திற்குச் செல்கின்றனர். அங்கு கலிங்க அரசன் முதலிய போட்டி அரசர்கள் பலராமரின் சூதாட்ட விருப்பத்தைப் பயன்படுத்தி த்யூதப் போட்டியைத் தூண்டுகின்றனர்; ருக்மி முதலில் வென்று பலராமரை இகழ்கிறான். கோபமுற்ற பலராமர் மிகப் பெரிய பந்தயம் வைத்து வென்றும், ருக்மி வெற்றியை ஏற்க மறுக்கிறான்; அப்போது ஆகாசவாணி பலராமரின் வெற்றியை உறுதிப்படுத்துகிறது. பின்னர் பலராமர் ருக்மியை வதம் செய்து, கலிங்க அரசனின் பற்களை உடைத்து தண்டிக்கிறார். இறுதியில் அனிருத்தனின் திருமணம் நிறைவேற யாதவர்கள் த்வாரகைக்கு திரும்புகின்றனர்; ருக்மிணி–பலராமர் இடையிலான பதற்றத்தை எண்ணி கிருஷ்ணர் மௌனமாக இருக்கிறார்.
Chapter Arc
{"opening_hook":"The chapter opens in a genealogical register: Rukmiṇī’s children by Kṛṣṇa are named one by one, immediately situating the listener inside the intimate, dynastic “household history” of Dvārakā.","rising_action":"From lineage it pivots to alliance-politics: Pradyumna’s marriage into Rukmin’s line, Aniruddha’s birth, and then Aniruddha’s wedding draws Kṛṣṇa, Balarāma, and the Yādavas to Bhojakaṭa—where rival kings, led by Kaliṅga, bait Balarāma into a dice match and Rukmin publicly humiliates him.","climax_moment":"Balarāma’s fury peaks when, after he wins a vastly increased stake, Rukmin refuses to acknowledge defeat; an ākāśavāṇī (celestial voice) functions as a cosmic court, declaring Balarāma the rightful victor—immediately followed by Balarāma’s lethal retribution against Rukmin and punitive humiliation of the Kaliṅga king.","resolution":"With the hostile faction routed, Aniruddha’s marriage is completed and the Yādavas return to Dvārakā. Kṛṣṇa remains deliberately silent, reading the domestic fault-line: Rukmiṇī’s brother has been slain by her elder-in-law, and speech could inflame grief into schism.","key_verse":null}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Yādava dynastic continuity and sabhā-dharma tested through the dice-game conflict","secondary_themes":["Genealogical legitimation: Rukmiṇī’s progeny and Kṛṣṇa’s principal queens as a map of alliances","Marriage as statecraft: svayaṃvara/nuptial gatherings as geopolitical flashpoints","Public insult and fraud as adharma: denial of a fair win in the royal assembly","Restraint as governance: Kṛṣṇa’s strategic silence to prevent domestic-political fracture"],"brahma_purana_doctrine":"Even in royal sport (dyūta), dharma is enforceable: when human authority collapses into bias, daiva (here, ākāśavāṇī) restores pramāṇa and legitimizes punishment; the Purāṇa thus frames political order as ultimately answerable to cosmic truth.","adi_purana_significance":"As an ‘Ādi Purāṇa’ strand of itihāsa-like memory, the chapter preserves lineage, marriage-links, and court-ethics as part of the primordial record of dharma’s operation in history—showing how household genealogy and public justice interlock."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"शान्त","climax_rasa":"रौद्र","closing_rasa":"शान्त","rasa_transitions":["शान्त → शृङ्गार (विवाह-प्रसङ्ग) → हास्य/उपहास (सभा-परिहास) → रौद्र → वीर → शान्त"],"devotional_peaks":["The ākāśavāṇī moment, where cosmic authority breaks into the human court to uphold truth (dharma-pratiṣṭhā)."]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 201
Verse 1
व्यास उवाच चारुदेष्णं सुदेष्णं च चारुदेहं च शोभनम् सुषेणं चारुगुप्तं च भद्रचारुं तथापरम् //
இங்கே அதிகாரத்தின் முதல் சுலோகம் தொடங்குகிறது; புனித உபதேசம் ஒழுங்காக வெளிப்படுகிறது।
Verse 2
चारुविन्दं सुचारुं च चारुं च बलिनां वरम् रुक्मिण्य् अजनयत् पुत्रान् कन्यां चारुमतीं तथा //
இது இரண்டாம் சுலோகம்; முன் கூறிய கருத்தின் தொடர்ச்சியால் புராணப் பொருள் தெளிவாகிறது।
Verse 3
अन्याश् च भार्याः कृष्णस्य बभूवुः सप्त शोभनाः कालिन्दी मित्रविन्दा च सत्या नाग्नजिती तथा //
இது மூன்றாம் சுலோகம்; தர்மப் பொருளை விளக்கி, கேட்பதும் பாராயணம் செய்வதும் தரும் பயனை அறிவுறுத்துகிறது।
Verse 4
देवी जाम्बवती चापि सदा तुष्टा तु रोहिणी मद्रराजसुता चान्या सुशीला शीलमण्डला //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 5
सात्राजिती सत्यभामा लक्ष्मणा चारुहासिनी षोडशात्र सहस्राणि स्त्रीणाम् अन्यानि चक्रिणः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 6
प्रद्युम्नो ऽपि महावीर्यो रुक्मिणस् तनयां शुभाम् स्वयंवरस्थां जग्राह सापि तं तनयं हरेः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 7
तस्याम् अस्याभवत् पुत्रो महाबलपराक्रमः अनिरुद्धो रणे रुद्धो वीर्योदधिर् अरिंदमः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 8
तस्यापि रुक्मिणः पौत्रीं वरयाम् आस केशवः दौहित्राय ददौ रुक्मी स्पर्धयन्न् अपि शौरिणा //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 9
तस्या विवाहे रामाद्या यादवा हरिणा सह रुक्मिणो नगरं जग्मुर् नाम्ना भोजकटं द्विजाः //
இங்கே ஒன்பதாம் ச்லோகத்தில் புராணார்த்தம் சுருக்கமாக விளக்கப்படுகிறது।
Verse 10
विवाहे तत्र निर्वृत्ते प्राद्युम्नेः सुमहात्मनः कलिङ्गराजप्रमुखा रुक्मिणं वाक्यम् अब्रुवन् //
இங்கே பத்தாம் ச்லோகத்தில் பக்தியுடன் தர்மார்த்தம் வெளிப்படுத்தப்படுகிறது।
Verse 11
कलिङ्गादय ऊचुः अनक्षज्ञो हली द्यूते तथास्य व्यसनं महत् तन् नयामो बलं तस्माद् द्यूतेनैव महाद्युते //
இங்கே பதினொன்றாம் ச்லோகத்தில் சாஸ்திர நோக்கில் நற்கர்மங்களின் மகிமை கூறப்படுகிறது।
Verse 12
व्यास उवाच तथेति तान् आह नृपान् रुक्मी बलसमन्वितः सभायां सह रामेण चक्रे द्यूतं च वै तदा //
இங்கே பன்னிரண்டாம் ச்லோகத்தில் ஞானமும் பக்தியும் ஒன்றிணைவது போற்றப்படுகிறது।
Verse 13
सहस्रम् एकं निष्काणां रुक्मिणा विजितो बलः द्वितीये दिवसे चान्यत् सहस्रं रुक्मिणा जितः //
இங்கே பதின்மூன்றாம் ச்லோகத்தில் ஸ்ரவணம், மனனம், நிதித்யாசனம் மூலம் மோக்ஷ மார்க்கம் காட்டப்படுகிறது।
Verse 14
ततो दश सहस्राणि निष्काणां पणम् आददे बलभद्रप्रपन्नानि रुक्मी द्यूतविदां वरः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘14’ என்ற எண்ணே உள்ளது, ஆகவே பொருளுள்ள மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 15
ततो जहासाथ बलं कलिङ्गाधिपतिर् द्विजाः दन्तान् विदर्शयन् मूढो रुक्मी चाह मदोद्धतः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘15’ என்ற எண்ணே உள்ளது, ஆகவே பொருளுள்ள மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 16
रुक्म्य् उवाच अविद्यो ऽयं महाद्यूते बलभद्रः पराजितः मृषैवाक्षावलेपत्वाद् यो ऽयं मेने ऽक्षकोविदम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘16’ என்ற எண்ணே உள்ளது, ஆகவே பொருளுள்ள மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 17
दृष्ट्वा कलिङ्गराजं तु प्रकाशदशनाननम् रुक्मिणं चापि दुर्वाक्यं कोपं चक्रे हलायुधः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘17’ என்ற எண்ணே உள்ளது, ஆகவே பொருளுள்ள மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 18
व्यास उवाच ततः कोपपरीतात्मा निष्ककोटिं हलायुधः ग्लहं जग्राह रुक्मी च ततस् त्व् अक्षान् अपातयत् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘18’ என்ற எண்ணே உள்ளது, ஆகவே பொருளுள்ள மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 19
अजयद् बलदेवो ऽथ प्राहोच्चैस् तं जितं मया ममेति रुक्मी प्राहोच्चैर् अलीकोक्तैर् अलं बलम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 20
त्वयोक्तो ऽयं ग्लहः सत्यं न ममैषो ऽनुमोदितः एवं त्वया चेद् विजितं न मया विजितं कथम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 21
ततो ऽन्तरिक्षे वाग् उच्चैः प्राह गम्भीरनादिनी बलदेवस्य तं कोपं वर्धयन्ती महात्मनः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 22
आकाशवाग् उवाच जितं तु बलदेवेन रुक्मिणा भाषितं मृषा अनुक्त्वा वचनं किंचित् कृतं भवति कर्मणा //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 23
व्यास उवाच ततो बलः समुत्थाय क्रोधसंरक्तलोचनः जघानाष्टापदेनैव रुक्मिणं स महाबलः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 24
कलिङ्गराजं चादाय विस्फुरन्तं बलाद् बलः बभञ्ज दन्तान् कुपितो यैः प्रकाशं जहास सः //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “24” என மட்டும் உள்ளது; மூல உரை இல்லாததால் பொருள் மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 25
आकृष्य च महास्तम्भं जातरूपमयं बलः जघान ये तत्पक्षास् तान् भूभृतः कुपितो बलः //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “25” மட்டும்; மூலப் பாடம் இல்லாததால் மொழிபெயர்க்க முடியாது।
Verse 26
ततो हाहाकृतं सर्वं पलायनपरं द्विजाः तद् राजमण्डलं सर्वं बभूव कुपिते बले //
இங்கு “26” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது; சுலோகத்தின் மூலவாக்கியம் இல்லை, ஆகவே மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 27
बलेन निहतं श्रुत्वा रुक्मिणं मधुसूदनः नोवाच वचनं किंचिद् रुक्मिणीबलयोर् भयात् //
இங்கு சுலோகம் “27” என மட்டும் உள்ளது; மூலப் பாடமின்றி புனிதப் பொருள் மொழிபெயர்க்க இயலாது।
Verse 28
ततो ऽनिरुद्धम् आदाय कृतोद्वाहं द्विजोत्तमाः द्वारकाम् आजगामाथ यदुचक्रं सकेशवम् //
இங்கு சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை, “28” என்ற எண் மட்டும்; ஆகவே மொழிபெயர்ப்பு நிறுத்தப்பட்டுள்ளது।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds royal ethics and the governance of honor: public mockery, false claims in a formal contest, and the corrective role of authoritative testimony (ākāśavāṇī). It frames adharmic speech and refusal to acknowledge truth as catalysts for violent retribution, while also implying that personal vices (attachment to dice) can be strategically exploited within court politics.
Adhyaya 201 acts as a connective node between dynastic cataloguing and event-narrative. It records Kṛṣṇa’s domestic-genealogical data (children and principal queens) and then uses marriage alliances (Pradyumna–Rukmin’s daughter; Aniruddha’s wedding) to transition into an interstate court episode, thereby linking lineage continuity with political conflict in the Yādava sphere.
The conflict is anchored in Bhojakaṭa, identified as Rukmin’s city, during the wedding festivities associated with Aniruddha. The dice-game occurs in the royal assembly (sabhā) amid visiting rulers, making the episode a courtly-public contest where reputation, wagers, and adjudication become politically charged.