Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 2
The Orbit of the Sun, the Measure of Day and Night, and the Sun-God’s Chariot
एतेन हि दिवो मण्डलमानं तद्विद उपदिशन्ति यथा द्विदलयोर्निष्पावादीनां ते अन्तरेणान्तरिक्षं तदुभयसन्धितम् ॥ २ ॥
etena hi divo maṇḍala-mānaṁ tad-vida upadiśanti yathā dvi-dalayor niṣpāvādīnāṁ te antareṇāntarikṣaṁ tad-ubhaya-sandhitam.
கோதுமைத் தானியத்தை இரண்டாகப் பிளந்தால் கீழ்பகுதியின் அளவை அறிந்து மேல்பகுதியின் அளவையும் கணிக்கலாம்; அதுபோல, கீழ்பகுதியின் அளவுகளை அறிந்தால் மேலுலகப் பகுதியின் அளவுகளையும் அறியலாம் என்று அறிஞர் நிலவரைவியலார் உபதேசிக்கின்றனர். பூமிமண்டலமும் விண்மண்டலமும் இடையிலுள்ள ஆகாயம் ‘அந்தரிக்ஷம்’ எனப்படும்; அது பூமியின் உச்சத்தையும் விண்மண்டலத்தின் அடிப்பகுதியையும் இணைக்கும் சந்தியாகும்.
FAQs
This verse explains antarikṣa as the intervening region between two domains, compared to the space between the two halves of a split seed—connected to both sides.
He uses a simple, visual analogy to help the listener grasp how learned teachers describe the measure and divisions of the celestial sphere and the ‘in-between’ region.
It encourages careful learning through clear analogies—approaching complex spiritual or philosophical topics with humility, structure, and intelligible examples.