Devotion in Kimpuruṣa-varṣa and the Glory of Bhārata-varṣa
Rāmacandra & Nara-Nārāyaṇa; Rivers, Varṇāśrama, and Liberation
भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
பாரத வர்ஷத்தில் பல மலைகளும் ஆறுகளும் உள்ளன. மலையம், மங்களப்ரஸ்தம், மைனாகம், திரிகூடம், ரிஷபம், கூடகம், கொல்லகம், சஹ்யம், தேவகிரி, ரிஷ்யமூகம், ஸ்ரீசைலம், வேங்கடம், மகேந்திரம், வாரிதாரம், விந்தியம், சுக்திமான், ரிக்ஷகிரி, பாரியாத்ரம், துரோணம், சித்திரகூடம், கோவர்தனம், ரைவதகம், ககுபம், நீலம், கோகாமுகம், இந்திரகீலம், காமகிரி போன்ற பல மலைகளும், அவற்றிலிருந்து பாயும் எண்ணற்ற நதிகளும் உள்ளன.
This verse lists many prominent mountains and ranges in Bhārata-varṣa and states that countless rivers and streams arise from their slopes, presenting Bhārata as a land shaped and sanctified by sacred natural features.
Govardhana is included among the notable mountains of Bhārata-varṣa, highlighting it as part of the sacred landscape celebrated in the Bhāgavatam—later especially revered through Kṛṣṇa’s Govardhana-līlā.
It encourages seeing the world through a sacred lens—honoring rivers, mountains, and tīrthas as gifts of the Lord, cultivating gratitude, ecological responsibility, and a pilgrim-minded remembrance of Bhagavān.