Adhyaya 20
Pūru-vaṁśa, Duṣmanta–Śakuntalā, and the Rise of Mahārāja Bharata
சுகதேவ கோஸ்வாமி வம்சக் கதையைப் பூரு வம்சத்திற்குத் திருப்புகிறார்—அந்தக் கிளையில்தான் பின்னர் பரீக்ஷித் பிறக்கிறார். தொடர்ச்சியான அரசர்களைச் சொல்லி, அரச குலச் சந்ததியிலிருந்தே பிராமண வம்சங்களும் தோன்றினதை எடுத்துரைக்கிறார். வம்சம் ரௌத்ராஶ்வன் வரை சென்று, க்ருதாசீ அப்ஸரையால் பிறந்த அவனது பத்து புதல்வர்களை குறிப்பிடுகிறது; பின்னர் ருதேயு வழியாக ரந்தினாவன், கண்வன் வரை வந்து கண்வாஶ்ரமத்துடன் தொடர்பை அமைக்கிறது. அதன் பின் பட்டியலிலிருந்து வாழ்வியல் வரலாறாக மாறுகிறது—துஷ்மந்தன் கண்வ முனிவரின் வனாஶ்ரமத்தில் சகுந்தலையைச் சந்தித்து காந்தர்வ விவாகம் செய்து தலைநகருக்குத் திரும்புகிறான்; சகுந்தலை வல்லமையுடைய மகனைப் பெறுகிறாள். துஷ்மந்தன் முதலில் மனைவி-மகனை ஏற்க மறுத்தபோது, ஆகாசவாணி வேதப் பிதൃത്വ தர்மத்தை நிறுவி அவனை ஏற்கச் செய்கிறது. அந்த மகன் பரதன் உலகச் சக்கரவர்த்தியாக, மாபெரும் யாகங்கள், தானம், அவைதிக சக்திகளின் அடக்கத்தால் புகழ்பெறுகிறான்; பின்னர் குடும்பப் பற்றை ஆன்மிகத் தடையாகக் கருதுகிறான். சந்ததி நெருக்கடியில் மருத்ஸ்தோம யாகத்தின் மூலம் பரத்வாஜரைத் தத்தெடுக்கின்றனர்; ப்ருஹஸ்பதி–மமதா தொடர்பான அவரது சிக்கலான பிறப்பு தெய்வ ஏற்பாட்டால் தீர்ந்து, அடுத்த வம்சத் தொடர்ச்சி நிறுவப்படுகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच पूरोर्वंशं प्रवक्ष्यामि यत्र जातोऽसि भारत । यत्र राजर्षयो वंश्या ब्रह्मवंश्याश्च जज्ञिरे ॥ १ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—பாரத வம்சத்தாரான மகாராஜ பரீக்ஷித்தே! இப்போது நான் பூருவின் வம்சத்தை விளக்குகிறேன்; அதில்தான் நீ பிறந்தாய். அங்கே பல ராஜரிஷிகள் தோன்றினர்; மேலும் பல பிராமண வம்சங்களின் பரம்பரைகளும் அங்கிருந்தே தொடங்கின।
Verse 2
जनमेजयो ह्यभूत् पूरो: प्रचिन्वांस्तत्सुतस्तत: । प्रवीरोऽथ मनुस्युर्वै तस्माच्चारुपदोऽभवत् ॥ २ ॥
பூரு வம்சத்தில் ஜனமேஜயன் அரசனாகப் பிறந்தான். அவன் மகன் பிரசின்வான்; அவன் மகன் பிரவீரன்; பின்னர் பிரவீரனின் மகன் மனுஸ்யு; மனுஸ்யுவிலிருந்து சாருபதன் பிறந்தான்.
Verse 3
तस्य सुद्युरभूत् पुत्रस्तस्माद् बहुगवस्तत: । संयातिस्तस्याहंयाती रौद्राश्वस्तत्सुत: स्मृत: ॥ ३ ॥
சாருபதனுக்கு சுத்யு என்ற மகன்; சுத்யுவுக்கு பஹுகவ. பஹுகவனுக்கு ஸம்யாதி; அவனுக்கு அஹம்யாதி; அஹம்யாதியிலிருந்து ரௌத்ராஶ்வன் பிறந்தான்.
Verse 4
ऋतेयुस्तस्य कक्षेयु: स्थण्डिलेयु: कृतेयुक: । जलेयु: सन्नतेयुश्च धर्मसत्यव्रतेयव: ॥ ४ ॥ दशैतेऽप्सरस: पुत्रा वनेयुश्चावम: स्मृत: । घृताच्यामिन्द्रियाणीव मुख्यस्य जगदात्मन: ॥ ५ ॥
ரௌத்ராஶ்வனுக்கு பத்து மகன்கள்—ருதேயு, கக்ஷேயு, ஸ்தண்டிலேயு, க்ருதேயுக, ஜலேயு, ஸன்னதேயு, தர்மேயு, ஸத்யேயு, வ்ரதேயு, வனேயு; இவர்களில் வனேயு இளையவன். இவர்கள் அனைவரும் ‘க்ருதாசீ’ என்ற அப்ஸரையின் கருவில் பிறந்தவர்கள்; உலகாத்மனாகிய முதல்வனின் கட்டுப்பாட்டில் இந்திரியங்கள் இயங்குவது போல, இவர்கள் தந்தை ரௌத்ராஶ்வனின் முழு ஆட்சிக்குள் இருந்தனர்.
Verse 5
ऋतेयुस्तस्य कक्षेयु: स्थण्डिलेयु: कृतेयुक: । जलेयु: सन्नतेयुश्च धर्मसत्यव्रतेयव: ॥ ४ ॥ दशैतेऽप्सरस: पुत्रा वनेयुश्चावम: स्मृत: । घृताच्यामिन्द्रियाणीव मुख्यस्य जगदात्मन: ॥ ५ ॥
ரௌத்ராஶ்வனுக்கு ருதேயு, கக்ஷேயு, ஸ்தண்டிலேயு, க்ருதேயுக, ஜலேயு, ஸன்னதேயு, தர்மேயு, ஸத்யேயு, வ்ரதேயு, வனேயு எனப் பத்து மகன்கள்; இவர்களில் வனேயு இளையவன். இவர்கள் அனைவரும் க்ருதாசீ என்ற அப்ஸரையால் பிறந்தவர்கள்; இந்திரியங்கள் உலகாத்மனின் கட்டுப்பாட்டில் இயங்குவது போல, இவர்கள் தந்தை ரௌத்ராஶ்வனின் முழு ஆட்சிக்குள் இருந்தனர்.
Verse 6
ऋतेयो रन्तिनावोऽभूत् त्रयस्तस्यात्मजा नृप । सुमतिर्ध्रुवोऽप्रतिरथ: कण्वोऽप्रतिरथात्मज: ॥ ६ ॥
ருதேயுவுக்கு ரந்தினாவன் என்ற மகன் இருந்தான். அரசே, ரந்தினாவனுக்கு சுமதி, த்ருவ, அப்ரதிரதன் என மூன்று மகன்கள். அப்ரதிரதனுக்கு ஒரே மகன்; அவன் பெயர் கண்வன்.
Verse 7
तस्य मेधातिथिस्तस्मात् प्रस्कन्नाद्या द्विजातय: । पुत्रोऽभूत् सुमते रेभिर्दुष्मन्तस्तत्सुतो मत: ॥ ७ ॥
கண்வரின் மகன் மேதாதிதி. அவனுடைய மகன்கள் அனைவரும் த்விஜர் (பிராமணர்); அவர்களில் பிரஸ்கன்ன முதலியோர் முதன்மை பெற்றோர். ரந்தினாவனின் மகன் சுமதி; சுமதியின் மகன் ரேபி. ரேபியின் மகனாக மகாராஜா துஷ்மந்தன் புகழ்பெற்றவன்.
Verse 8
दुष्मन्तो मृगयां यात: कण्वाश्रमपदं गत: । तत्रासीनां स्वप्रभया मण्डयन्तीं रमामिव ॥ ८ ॥ विलोक्य सद्यो मुमुहे देवमायामिव स्त्रियम् । बभाषे तां वरारोहां भटै: कतिपयैर्वृत: ॥ ९ ॥
ஒருமுறை அரசன் துஷ்மந்தன் வேட்டைக்காக காட்டிற்குச் சென்று மிகுந்த களைப்புற்று கண்வ முனிவரின் ஆசிரமத்துக்கு வந்தான். அங்கே, திருமகளைப் போலத் தோன்றும், தன் ஒளியால் முழு ஆசிரமத்தையும் அலங்கரித்து ஒளிரச் செய்யும் பேரழகியொரு பெண்ணைக் கண்டான். அவளின் அழகால் இயல்பாகவே ஈர்க்கப்பட்ட அரசன், சில வீரர்களுடன் அவளிடம் சென்று பேசினான்.
Verse 9
दुष्मन्तो मृगयां यात: कण्वाश्रमपदं गत: । तत्रासीनां स्वप्रभया मण्डयन्तीं रमामिव ॥ ८ ॥ विलोक्य सद्यो मुमुहे देवमायामिव स्त्रियम् । बभाषे तां वरारोहां भटै: कतिपयैर्वृत: ॥ ९ ॥
ஒருமுறை அரசன் துஷ்மந்தன் வேட்டைக்காக காட்டிற்குச் சென்று மிகுந்த களைப்புற்று கண்வ முனிவரின் ஆசிரமத்துக்கு வந்தான். அங்கே, திருமகளைப் போலத் தோன்றும், தன் ஒளியால் முழு ஆசிரமத்தையும் அலங்கரித்து ஒளிரச் செய்யும் பேரழகியொரு பெண்ணைக் கண்டான். அவளின் அழகால் இயல்பாகவே ஈர்க்கப்பட்ட அரசன், சில வீரர்களுடன் அவளிடம் சென்று பேசினான்.
Verse 10
तद्दर्शनप्रमुदित: सन्निवृत्तपरिश्रम: । पप्रच्छ कामसन्तप्त: प्रहसञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १० ॥
அவள் தரிசனத்தால் அரசன் துஷ்மந்தன் மகிழ்ச்சியடைந்து, அவனுடைய களைப்பு நீங்கியது. காமவேட்கையால் கலங்கியவனாக, நகைத்தபடி மென்மையான இனிய சொற்களால் அவளிடம் வினவினான்.
Verse 11
का त्वं कमलपत्राक्षि कस्यासि हृदयङ्गमे । किंस्विच्चिकीर्षितं तत्र भवत्या निर्जने वने ॥ ११ ॥
ஓ தாமரை இதழ் போன்ற கண்களையுடைய அழகியே, மனம் கவரும் பெண்ணே! நீ யார்? நீ யாருடைய மகள்? இந்த தனிமையான காட்டில் உன் நோக்கம் என்ன? நீ இங்கே ஏன் தங்கியிருக்கிறாய்?
Verse 12
व्यक्तं राजन्यतनयां वेद्म्यहं त्वां सुमध्यमे । न हि चेत: पौरवाणामधर्मे रमते क्वचित् ॥ १२ ॥
அழகிய இடையுடையவளே, நீ க்ஷத்திரிய குலத்தின் மகளென்று எனக்குத் தெளிவாகத் தோன்றுகிறது. நான் பூரு வம்சத்தவன்; என் மனம் ஒருபோதும் அதர்மத்தில் இன்புறாது.
Verse 13
श्रीशकुन्तलोवाच विश्वामित्रात्मजैवाहं त्यक्ता मेनकया वने । वेदैतद् भगवान् कण्वो वीर किं करवाम ते ॥ १३ ॥
சகுந்தலை கூறினாள்: நான் விஸ்வாமித்ரரின் மகள். என் தாய் மேனகா என்னை காட்டில் விட்டுச் சென்றாள். வீரனே, பகவான் போன்ற கண்வ முனி இதையெல்லாம் அறிவார்; நான் உமக்கு என்ன சேவை செய்ய வேண்டும்?
Verse 14
आस्यतां ह्यरविन्दाक्ष गृह्यतामर्हणं च न: । भुज्यतां सन्ति नीवारा उष्यतां यदि रोचते ॥ १४ ॥
தாமரை இதழ் போன்ற கண்களுடைய அரசே, தயை செய்து அமர்ந்து எங்களால் இயன்ற வரவேற்பை ஏற்றுக் கொள்ளுங்கள். இங்கு நீவார அரிசி உள்ளது, அதை உண்டு கொள்ளுங்கள்; விரும்பினால் தயக்கமின்றி இங்கே தங்குங்கள்.
Verse 15
श्रीदुष्मन्त उवाच उपपन्नमिदं सुभ्रु जाताया: कुशिकान्वये । स्वयं हि वृणुते राज्ञां कन्यका: सदृशं वरम् ॥ १५ ॥
துஷ்மந்தன் அரசன் கூறினான்: அழகிய புருவமுடையவளே, நீ குசிக வம்சத்தில் பிறந்தவள்; உன் வரவேற்பு உன் குலத்திற்கேற்றதே. மேலும் அரசகுமாரிகள் தமக்குத் தகுந்த வரனைத் தாமே தேர்ந்தெடுப்பர்.
Verse 16
ओमित्युक्ते यथाधर्ममुपयेमे शकुन्तलाम् । गान्धर्वविधिना राजा देशकालविधानवित् ॥ १६ ॥
சகுந்தலை மௌனத்தால் ‘ஓம்’ எனும் ஒப்புதலை அளித்தபோது, தர்மப்படி உடன்பாடு நிறைவேறியது. தேச-கால விதிகளையும் திருமண முறையையும் அறிந்த அரசன், காந்தர்வ விதியின்படி பிரணவத்தை உச்சரித்து உடனே அவளை மணந்தான்.
Verse 17
अमोघवीर्यो राजर्षिर्महिष्यां वीर्यमादधे । श्वोभूते स्वपुरं यात: कालेनासूत सा सुतम् ॥ १७ ॥
அமோக வீரியமுடைய ராஜரிஷி துஷ்மந்தன் இரவில் தன் மகிஷி சகுந்தலையின் கர்ப்பத்தில் வீரியத்தை வைத்தான்; காலையில் தன் நகரத்திற்குச் சென்றான். காலப்போக்கில் சகுந்தலை ஒரு மகனைப் பெற்றாள்.
Verse 18
कण्व: कुमारस्य वने चक्रे समुचिता: क्रिया: । बद्ध्वा मृगेन्द्रंतरसा क्रीडति स्म स बालक: ॥ १८ ॥
காட்டில் கண்வ முனிவர் புதிதாகப் பிறந்த குழந்தைக்கான ஜாதகர்மம் முதலிய உரிய சடங்குகளைச் செய்தார். பின்னர் அந்தப் பையன் மிக வலிமை பெற்று, சிங்கத்தைப் பிடித்து கட்டி அதோடு விளையாடினான்.
Verse 19
तं दुरत्ययविक्रान्तमादाय प्रमदोत्तमा । हरेरंशांशसम्भूतं भर्तुरन्तिकमागमत् ॥ १९ ॥
அழகிய பெண்களில் சிறந்த சகுந்தலை, வெல்ல முடியாத வலிமையுடையதும், பகவான் ஹரியின் அம்சத்தின் அம்சமாகப் பிறந்ததுமான தன் மகனை அழைத்துக் கொண்டு, தன் கணவர் துஷ்மந்தனை அணைந்தாள்.
Verse 20
यदा न जगृहे राजा भार्यापुत्रावनिन्दितौ । शृण्वतां सर्वभूतानां खे वागाहाशरीरिणी ॥ २० ॥
அரசன் குற்றமற்ற மனைவியையும் மகனையும் ஏற்க மறுத்தபோது, அனைவரும் கேட்கும்படியாக வானிலிருந்து உடலற்ற ஒரு வாக்கு நிமித்தமாக ஒலித்தது.
Verse 21
माता भस्त्रा पितु: पुत्रो येन जात: स एव स: । भरस्व पुत्रं दुष्मन्त मावमंस्था: शकुन्तलाम् ॥ २१ ॥
அவ்வாக்கு கூறியது—“தாய் என்பது ஊதுகுழலின் தோல் போல வெறும் தாங்கி மட்டுமே; மகன் உண்மையில் தந்தையினதே, ஏனெனில் தந்தையே மகனாகப் பிறக்கிறான். ஆகவே, துஷ்மந்தா, உன் மகனைப் பேணி வளர்த்து, சகுந்தலையை அவமதிக்காதே.”
Verse 22
रेतोधा: पुत्रो नयति नरदेव यमक्षयात् । त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥ २२ ॥
ஓ நரதேவ துஷ்மந்தா! விந்து அளிப்பவனே உண்மையான தந்தை; மகன் அவனை யமராஜனின் அதிகாரத்திலிருந்து காக்கிறான். இந்த கருவின் உண்மைப் படைப்பவன் நீயே; சகுந்தலா உண்மையே சொல்கிறாள்.
Verse 23
पितर्युपरते सोऽपि चक्रवर्ती महायशा: । महिमा गीयते तस्य हरेरंशभुवो भुवि ॥ २३ ॥
மகாராஜா துஷ்மந்தன் பூமியைவிட்டு மறைந்தபின், அவன் மகாயசமுடைய மகன் சக்கரவர்த்தி ஆனான். இவ்வுலகில் அவன் பகவான் ஹரியின் அಂசமாகப் போற்றப்பட்டு அவன் மகிமை பாடப்படுகிறது.
Verse 24
चक्रं दक्षिणहस्तेऽस्य पद्मकोशोऽस्य पादयो: । ईजे महाभिषेकेण सोऽभिषिक्तोऽधिराड् विभु: ॥ २४ ॥ पञ्चपञ्चाशता मेध्यैर्गङ्गायामनु वाजिभि: । मामतेयं पुरोधाय यमुनामनु च प्रभु: ॥ २५ ॥ अष्टसप्ततिमेध्याश्वान् बबन्ध प्रददद् वसु । भरतस्य हि दौष्मन्तेरग्नि: साचीगुणे चित: । सहस्रं बद्वशो यस्मिन् ब्राह्मणा गा विभेजिरे ॥ २६ ॥
துஷ்மந்தனின் மகனான மகாராஜா பரதனின் வலது கைத் தளிரில் ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் சக்கரச் சின்னமும், பாதத் தளங்களில் தாமரைச் சுழல் சின்னமும் இருந்தன. மகாபிஷேக யாகத்தால் பரமபுருஷ பகவானை ஆராதித்து, அபிஷேகமடைந்து உலகமெங்கும் அதிராஜனானான். பின்னர் ப்ருகுமுனியின் புதல்வன் மாமதேயனை புரோகிதனாக்கி, கங்கைத் தட்டில் ஐம்பத்தைந்து அஸ்வமேதங்களையும், யமுனைத் தட்டில் பிரயாக சங்கமத்திலிருந்து மூலத்துவரை எழுபத்தெட்டு அஸ்வமேதங்களையும் செய்தான். சிறந்த இடத்தில் யாகாக்னியை நிறுவி பிராமணர்களுக்கு பெரும் செல்வம் தானமளித்தான்; ஆயிரக்கணக்கான பிராமணர்களில் ஒவ்வொருவருக்கும் ஒரு ‘பத்வ’ (13,084) பசுக்கள் பங்காகக் கிடைத்தன.
Verse 25
चक्रं दक्षिणहस्तेऽस्य पद्मकोशोऽस्य पादयो: । ईजे महाभिषेकेण सोऽभिषिक्तोऽधिराड् विभु: ॥ २४ ॥ पञ्चपञ्चाशता मेध्यैर्गङ्गायामनु वाजिभि: । मामतेयं पुरोधाय यमुनामनु च प्रभु: ॥ २५ ॥ अष्टसप्ततिमेध्याश्वान् बबन्ध प्रददद् वसु । भरतस्य हि दौष्मन्तेरग्नि: साचीगुणे चित: । सहस्रं बद्वशो यस्मिन् ब्राह्मणा गा विभेजिरे ॥ २६ ॥
துஷ்மந்தனின் மகனான மகாராஜா பரதனின் வலது கைத் தளிரில் ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் சக்கரச் சின்னமும், பாதத் தளங்களில் தாமரைச் சுழல் சின்னமும் இருந்தன. மகாபிஷேக யாகத்தால் பரமபுருஷ பகவானை ஆராதித்து, அபிஷேகமடைந்து உலகமெங்கும் அதிராஜனானான். பின்னர் ப்ருகுமுனியின் புதல்வன் மாமதேயனை புரோகிதனாக்கி, கங்கைத் தட்டில் ஐம்பத்தைந்து அஸ்வமேதங்களையும், யமுனைத் தட்டில் பிரயாக சங்கமத்திலிருந்து மூலத்துவரை எழுபத்தெட்டு அஸ்வமேதங்களையும் செய்தான். சிறந்த இடத்தில் யாகாக்னியை நிறுவி பிராமணர்களுக்கு பெரும் செல்வம் தானமளித்தான்; ஆயிரக்கணக்கான பிராமணர்களில் ஒவ்வொருவருக்கும் ஒரு ‘பத்வ’ (13,084) பசுக்கள் பங்காகக் கிடைத்தன.
Verse 26
चक्रं दक्षिणहस्तेऽस्य पद्मकोशोऽस्य पादयो: । ईजे महाभिषेकेण सोऽभिषिक्तोऽधिराड् विभु: ॥ २४ ॥ पञ्चपञ्चाशता मेध्यैर्गङ्गायामनु वाजिभि: । मामतेयं पुरोधाय यमुनामनु च प्रभु: ॥ २५ ॥ अष्टसप्ततिमेध्याश्वान् बबन्ध प्रददद् वसु । भरतस्य हि दौष्मन्तेरग्नि: साचीगुणे चित: । सहस्रं बद्वशो यस्मिन् ब्राह्मणा गा विभेजिरे ॥ २६ ॥
துஷ்மந்தனின் மகனான மகாராஜா பரதனின் வலது கைத் தளிரில் ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் சக்கரச் சின்னமும், பாதத் தளங்களில் தாமரைச் சுழல் சின்னமும் இருந்தன. மகாபிஷேக யாகத்தால் பரமபுருஷ பகவானை ஆராதித்து, அபிஷேகமடைந்து உலகமெங்கும் அதிராஜனானான். பின்னர் ப்ருகுமுனியின் புதல்வன் மாமதேயனை புரோகிதனாக்கி, கங்கைத் தட்டில் ஐம்பத்தைந்து அஸ்வமேதங்களையும், யமுனைத் தட்டில் பிரயாக சங்கமத்திலிருந்து மூலத்துவரை எழுபத்தெட்டு அஸ்வமேதங்களையும் செய்தான். சிறந்த இடத்தில் யாகாக்னியை நிறுவி பிராமணர்களுக்கு பெரும் செல்வம் தானமளித்தான்; ஆயிரக்கணக்கான பிராமணர்களில் ஒவ்வொருவருக்கும் ஒரு ‘பத்வ’ (13,084) பசுக்கள் பங்காகக் கிடைத்தன.
Verse 27
त्रयस्त्रिंशच्छतं ह्यश्वान्बद्ध्वा विस्मापयन् नृपान् । दौष्मन्तिरत्यगान्मायां देवानां गुरुमाययौ ॥ २७ ॥
துஷ்மந்த மஹாராஜாவின் புதல்வன் பரதன் யாகங்களுக்காக முப்பத்திமூன்று நூறு குதிரைகளை கட்டி மற்ற அரசர்களை வியப்புறச் செய்தான். தேவர்களின் செல்வத்தையும் அவன் மீறினான்; ஏனெனில் பரம குருவான ஹரியை அடைந்தான்.
Verse 28
मृगाञ्छुक्लदत: कृष्णान् हिरण्येन परीवृतान् । अदात् कर्मणि मष्णारे नियुतानि चतुर्दश ॥ २८ ॥
மஷ்ணார யாகத்தில் பரதன் வெண்தந்தங்களும் கருநிற உடலும் கொண்ட, பொன் அலங்காரங்களால் முழுவதும் மூடப்பட்ட சிறந்த யானைகள் பதினான்கு இலட்சம் தானமாக அளித்தான்.
Verse 29
भरतस्य महत् कर्म न पूर्वे नापरे नृपा: । नैवापुर्नैव प्राप्स्यन्ति बाहुभ्यां त्रिदिवं यथा ॥ २९ ॥
பரதனின் மகத்தான செயல்களை முன்பும் பின்பும் எந்த அரசரும் செய்யவில்லை; செய்யவும் முடியாது. கைகளின் வலிமையால் சொர்க்கத்தைத் தொட இயாததுபோல், மஹாராஜ பரதனின் அற்புதச் செயல்களை யாரும் பின்பற்ற இயலாது.
Verse 30
किरातहूणान् यवनान् पौण्ड्रान् कङ्कान् खशाञ्छकान् । अब्रह्मण्यनृपांश्चाहन् म्लेच्छान् दिग्विजयेऽखिलान् ॥ ३० ॥
திக்விஜயப் பயணத்தில் மஹாராஜ பரதன் கிராதர், ஹூணர், யவனர், பௌண்ட்ரர், கங்கர், கஷர், சகர் மற்றும் பிராமண தர்மத்திற்கு எதிரான மிலேச்ச அரசர்களை எல்லாம் வென்று அல்லது அழித்தான்.
Verse 31
जित्वा पुरासुरा देवान् ये रसौकांसि भेजिरे । देवस्त्रियो रसां नीता: प्राणिभि: पुनराहरत् ॥ ३१ ॥
முன்னொரு காலத்தில் அசுரர்கள் தேவர்களை வென்று ரசாதலத்தில் அடைக்கலம் புகுந்து, தேவர்களின் மனைவிகளையும் மகள்களையும் அங்கே கொண்டு சென்றனர். ஆனால் மஹாராஜ பரதன் அவர்களை அவர்களுடைய துணையர்களுடன் அசுரர்களின் பிடியிலிருந்து மீட்டு தேவர்களிடம் மீண்டும் சேர்த்தான்.
Verse 32
सर्वान्कामान् दुदुहतु: प्रजानां तस्य रोदसी । समास्त्रिणवसाहस्रीर्दिक्षु चक्रमवर्तयत् ॥ ३२ ॥
மஹாராஜா பரதன் இருபத்தேழாயிரம் ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்தார். பூமி மற்றும் சொர்க்க லோகங்கள் குடிமக்களின் அனைத்து தேவைகளையும் பூர்த்தி செய்தன, அவருடைய ஆணை திசையெங்கும் பரவியது.
Verse 33
स संराड्लोकपालाख्यमैश्वर्यमधिराट् श्रियम् । चक्रं चास्खलितं प्राणान् मृषेत्युपरराम ह ॥ ३३ ॥
பேரரசர் பரதன், பிரபஞ்சத்தின் ஆட்சியாளராக இருந்தபோதிலும், இறுதியில் இந்த செல்வங்களையும் உறவுகளையும் ஆன்மீக முன்னேற்றத்திற்கு தடையாகக் கருதி, அவை பொய்யானவை என்று உணர்ந்து துறந்தார்.
Verse 34
तस्यासन् नृप वैदर्भ्य: पत्न्यस्तिस्र: सुसम्मता: । जघ्नुस्त्यागभयात् पुत्रान् नानुरूपा इतीरिते ॥ ३४ ॥
ஓ அரசே, பரதனுக்கு விதர்ப நாட்டைச் சேர்ந்த மூன்று மனைவிகள் இருந்தனர். தங்கள் மகன்கள் அரசரைப் போல் இல்லாததால், அரசர் தங்களை நிராகரிப்பார் என்று பயந்து அவர்கள் தங்கள் மகன்களைக் கொன்றனர்.
Verse 35
तस्यैवं वितथे वंशे तदर्थं यजत: सुतम् । मरुत्स्तोमेन मरुतो भरद्वाजमुपाददु: ॥ ३५ ॥
இவ்வாறு வம்சம் தழைக்காததால், அரசர் புத்திர பாக்கியத்திற்காக மருத்-ஸ்தோம யாகம் செய்தார். மருத் தேவர்கள் மகிழ்ந்து அவருக்கு பரத்வாஜர் என்ற மகனை அளித்தனர்.
Verse 36
अन्तर्वत्न्यां भ्रातृपत्न्यां मैथुनाय बृहस्पति: । प्रवृत्तो वारितो गर्भं शप्त्वा वीर्यमुपासृजत् ॥ ३६ ॥
பிருஹஸ்பதி தனது சகோதரரின் கர்ப்பிணி மனைவியான மமதாவிடம் ஈர்க்கப்பட்டார். கருவில் இருந்த குழந்தை தடுத்தபோதிலும், பிருஹஸ்பதி அக்குழந்தையை சபித்துவிட்டு வலுக்கட்டாயமாக விந்துவைச் செலுத்தினார்.
Verse 37
तं त्यक्तुकामां ममतां भर्तुस्त्यागविशङ्किताम् । नामनिर्वाचनं तस्य श्लोकमेनं सुरा जगु: ॥ ३७ ॥
அகப்பிறப்பான மகன் பிறந்ததால் கணவர் தன்னைத் துறப்பாரோ என மமதா அஞ்சி, குழந்தையை விட்டுவிட எண்ணினாள்; அப்போது தேவர்கள் அவனுக்குப் பெயரை அறிவித்து சிக்கலைத் தீர்த்தனர்.
Verse 38
मूढे भर द्वाजमिमं भर द्वाजं बृहस्पते । यातौ यदुक्त्वा पितरौ भरद्वाजस्ततस्त्वयम् ॥ ३८ ॥
பிரகஸ்பதி கூறினார்: “அறிவிலியே! ஒருவனின் விந்துவால் மற்றொருவனின் மனைவியில் பிறந்தாலும், இக்குழந்தை—பரத்வாஜனை—நீ வளர்த்து காப்பாற்று.” அதற்கு மமதா: “ஓ பிரகஸ்பதியே, நீயே பரத்வாஜனை வளர்த்து காப்பாற்று!” என்று சொல்லி இருவரும் விலகினர்; ஆகவே அவன் ‘பரத்வாஜன்’ எனப் பெயர்பெற்றான்.
Verse 39
चोद्यमाना सुरैरेवं मत्वा वितथमात्मजम् । व्यसृजन् मरुतोऽबिभ्रन् दत्तोऽयं वितथेऽन्वये ॥ ३९ ॥
தேவர்கள் ஊக்கமளித்தும், மமதா அவனது அகப்பிறப்பை காரணமாக ‘விதத’—பயனற்றவன்—என்று எண்ணி அவனை விட்டுவிட்டாள்; அப்போது மருத் தேவர்கள் அவனைப் பேணி வளர்த்தனர், பின்னர் மகன் இல்லாமையால் வருந்திய மகாராஜா பரதனுக்கு அவன் மகனாக அளிக்கப்பட்டான்.
Frequently Asked Questions
Bharata is the son of Duṣmanta and Śakuntalā and is portrayed as a partial representation (aṁśa) of the Supreme Lord’s potency in governance. His importance is theological and civilizational: he embodies rakṣaṇa by upholding Vedic culture, performing major yajñas, giving immense charity, and establishing order. He also exemplifies the Bhāgavatam’s ethical arc—world mastery is ultimately subordinate to spiritual advancement, as he later recognizes attachment to family as an impediment.
The text presents the refusal as a dramatic moral and dharmic crisis—public recognition of lineage, responsibility, and truthfulness is tested in the royal court. The resolution comes through an unembodied celestial voice that cites Vedic injunctions: the son belongs to the father; the father is “born as the son,” and the son delivers the father from Yama’s custody. This divine testimony restores dharma, protects Śakuntalā’s honor, and secures the dynastic continuation.
Gandharva-vivāha is marriage by mutual consent, traditionally recognized for kṣatriyas when conducted within dharmic boundaries. It is mentioned to show that Duṣmanta’s union with Śakuntalā was not illicit but performed according to an accepted Vedic category of marriage, marked here by praṇava (oṁkāra) and the king’s knowledge of marital law—thereby establishing the legitimacy of Bharata’s birth.
The chapter articulates a classical Vedic legal-theological view for inheritance and duty: the father, as procreator, bears primary responsibility for maintenance and recognition, and the son is described as the father’s continuation who grants deliverance from Yamarāja’s bondage. The mother is honored as the bearer, yet the passage emphasizes paternal accountability to prevent abandonment and social injustice—especially when a woman’s chastity and a child’s legitimacy are publicly questioned.
After Bharata’s wives kill their sons out of fear of rejection, Bharata performs the Marut-stoma sacrifice for progeny. The Maruts—storm-deities and attendants of Indra—become pleased and provide him a son named Bharadvāja. The narrative frames this as daiva-vyavasthā: when human arrangements fail and dharma is threatened, divine agencies preserve the continuity of the royal line.
Read Srimad Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.