Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 2
Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṁ dayā smṛtiḥ tuṣṭis tyāgo ’spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ
மனம்-புலன் அடக்கம், பொறுமை, விவேகம், தவம், சத்தியம், கருணை, நினைவு, திருப்தி, தியாகம், ஆசையின்மை, குருவின் மீது நம்பிக்கை, தவறான செயலில் வெட்கம், தானம், எளிமை, பணிவு, உள்ளார்ந்த நிறைவு—இவை சத்த்வ குணத்தின் பண்புகள். ஆசை, மிகுந்த முயற்சி, துணிச்சலான திமிர், லாபத்திலும் அதிருப்தி, பொய்யான பெருமை, பொருட் முன்னேற்றத்திற்கான வேண்டுதல், தன்னை பிறரைவிட மேன்மை என எண்ணுதல், இன்பவிஷய ஆசை, சண்டைக்குத் துடிப்பு, புகழ் கேட்க விருப்பம், பிறரை இகழ்தல், தன் வீரத்தை விளம்பரம் செய்தல், பலத்தால் தன் செயலை நியாயப்படுத்துதல்—இவை ரஜஸ் குணத்தின் பண்புகள். பொறுக்காத கோபம், பேராசை, சாஸ்திர ஆதாரமற்ற பேச்சு, வன்முறை, பராசித வாழ்க்கை, பாசாங்கு, நீண்ட சோர்வு, சண்டை, புலம்பல், மயக்கம், துக்கம், மிகுந்த தூக்கம், பொய்யான எதிர்பார்ப்பு, பயம், சோம்பல்—இவை தமஸ் குணத்தின் முக்கிய பண்புகள். இப்போது இம்மூன்று குணங்களின் கலவையை கேள்।