Adhyaya 25
Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them
இந்த अध्यாயத்தில் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் உத்தவருக்கு சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ் என்ற மூன்று குணங்களின் வாழ்வியல் அடையாளங்களையும், சங்கம் (சேர்க்கை/சங்கதி) மனிதனின் இயல்பை எவ்வாறு வடிவமைக்கிறது என்பதையும் விளக்குகிறார். ஒவ்வொரு குணத்திற்குமான நடத்தை‑மனப்பாங்கு குறிகளைச் சொல்லி, அவற்றின் கலவையால் ‘நான்’ ‘என்’ என்ற உணர்வும் சாதாரண உலகப் பரிவர்த்தனைகளும் எப்படி தோன்றுகின்றன என்பதை காட்டுகிறார். குணங்களை வழிபாட்டு நோக்கங்கள், விழிப்பு‑கனவு‑ஆழ்நித்திரை நிலைகள், தேவர்/அசுரப் பயன்கள், உயர்வு‑தாழ்வு பிறப்புகள், மேலும் வேலை, அறிவு, வாசம், நம்பிக்கை, உணவு, இன்பம் ஆகியவற்றுடன் இணைக்கிறார். இறுதியில் விடுதலைப் படிநிலை—சத்த்வத்தால் உயர்வு, சத்த்வமய செயலால் ரஜஸ்‑தமஸை வெல்லுதல், பின்னர் குணங்களிடம் பற்றின்மையால் சத்த்வத்தையும் தாண்டி கிருஷ்ணபக்தியில் மட்டும் அனன்ய சரணம் அடைதல்—என்று நிறைவு செய்கிறார்.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच गुणानामसम्मिश्राणां पुमान् येन यथा भवेत् । तन्मे पुरुषवर्येदमुपधारय शंसत: ॥ १ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்: மனிதர்களில் சிறந்தவனே, கவனமாகக் கேள்—ஜீவன் தனித்தனியான பொருட்குணங்களின் சங்கத்தால் எவ்வாறு அதற்கேற்ற இயல்பை அடைகிறான் என்பதை நான் உனக்கு உரைக்கிறேன்.
Verse 2
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
மனம்-புலன் அடக்கம், பொறுமை, விவேகம், தவம், சத்தியம், கருணை, நினைவு, திருப்தி, தியாகம், ஆசையின்மை, குருவின் மீது நம்பிக்கை, தவறான செயலில் வெட்கம், தானம், எளிமை, பணிவு, உள்ளார்ந்த நிறைவு—இவை சத்த்வ குணத்தின் பண்புகள். ஆசை, மிகுந்த முயற்சி, துணிச்சலான திமிர், லாபத்திலும் அதிருப்தி, பொய்யான பெருமை, பொருட் முன்னேற்றத்திற்கான வேண்டுதல், தன்னை பிறரைவிட மேன்மை என எண்ணுதல், இன்பவிஷய ஆசை, சண்டைக்குத் துடிப்பு, புகழ் கேட்க விருப்பம், பிறரை இகழ்தல், தன் வீரத்தை விளம்பரம் செய்தல், பலத்தால் தன் செயலை நியாயப்படுத்துதல்—இவை ரஜஸ் குணத்தின் பண்புகள். பொறுக்காத கோபம், பேராசை, சாஸ்திர ஆதாரமற்ற பேச்சு, வன்முறை, பராசித வாழ்க்கை, பாசாங்கு, நீண்ட சோர்வு, சண்டை, புலம்பல், மயக்கம், துக்கம், மிகுந்த தூக்கம், பொய்யான எதிர்பார்ப்பு, பயம், சோம்பல்—இவை தமஸ் குணத்தின் முக்கிய பண்புகள். இப்போது இம்மூன்று குணங்களின் கலவையை கேள்।
Verse 3
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
மனம்-புலன் அடக்கம், பொறுமை, விவேகம், தவம், சத்தியம், கருணை, நினைவு, திருப்தி, தியாகம், ஆசையின்மை, குருவின் மீது நம்பிக்கை, தவறான செயலில் வெட்கம், தானம், எளிமை, பணிவு, உள்ளார்ந்த நிறைவு—இவை சத்த்வ குணத்தின் பண்புகள். ஆசை, மிகுந்த முயற்சி, துணிச்சலான திமிர், லாபத்திலும் அதிருப்தி, பொய்யான பெருமை, பொருட் முன்னேற்றத்திற்கான வேண்டுதல், தன்னை பிறரைவிட மேன்மை என எண்ணுதல், இன்பவிஷய ஆசை, சண்டைக்குத் துடிப்பு, புகழ் கேட்க விருப்பம், பிறரை இகழ்தல், தன் வீரத்தை விளம்பரம் செய்தல், பலத்தால் தன் செயலை நியாயப்படுத்துதல்—இவை ரஜஸ் குணத்தின் பண்புகள். பொறுக்காத கோபம், பேராசை, சாஸ்திர ஆதாரமற்ற பேச்சு, வன்முறை, பராசித வாழ்க்கை, பாசாங்கு, நீண்ட சோர்வு, சண்டை, புலம்பல், மயக்கம், துக்கம், மிகுந்த தூக்கம், பொய்யான எதிர்பார்ப்பு, பயம், சோம்பல்—இவை தமஸ் குணத்தின் முக்கிய பண்புகள். இப்போது இம்மூன்று குணங்களின் கலவையை கேள்।
Verse 4
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
மனம்‑புலன் அடக்கம், பொறுமை, விவேகம், தன் நியதித் தர்மத்தில் நிலை, சத்தியம், கருணை, ஸ்மৃতি, திருப்தி, தியாகம், விஷயபோக விரக்தி, குருவில் நம்பிக்கை, தவறான செயலில் வெட்கம், தானம், எளிமை, பணிவு, உள்ளார்ந்த நிறைவு—இவை சத்த்வகுணத்தின் இலக்கணங்கள். ஆசை, பெரும் முயற்சி, துணிச்சல்‑துடுக்கம், லாபத்திலும் அதிருப்தி, பொய்மானம், பொருட் முன்னேற்றத்திற்கான வேண்டுதல், தன்னை உயர்ந்தவன் என எண்ணுதல், புலனின்பம், போருக்கு அவசரம், புகழ் கேட்கும் ஆசை, பிறரை ஏளனம், தன் வீரத்தை விளம்பரம் செய்தல், பலத்தால் தன் செயலை நியாயப்படுத்தல்—இவை ரஜோகுணத்தின் இலக்கணங்கள். பொறுக்காத கோபம், கஞ்சத்தனம், சாஸ்திர ஆதாரம் இன்றிப் பேசுதல், வன்முறை வெறுப்பு, பராசார வாழ்வு, பாசாங்கு, நீண்ட சோர்வு, சண்டை, புலம்பல், மயக்கம், துயரம், மனச்சோர்வு, மிகுநித்திரை, பொய்யாசைகள், பயம், சோம்பல்—இவை தமோகுணத்தின் இலக்கணங்கள். இப்போது மூன்று குணங்களின் கலவையை கேள்।
Verse 5
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
மனம்‑புலன் அடக்கம், பொறுமை, விவேகம், தன் நியதித் தர்மத்தில் நிலை, சத்தியம், கருணை, ஸ்மृति, திருப்தி, தியாகம், விஷயபோக விரக்தி, குருவில் நம்பிக்கை, தவறான செயலில் வெட்கம், தானம், எளிமை, பணிவு, உள்ளார்ந்த நிறைவு—இவை சத்த்வகுணத்தின் இலக்கணங்கள். ஆசை, பெரும் முயற்சி, துணிச்சல்‑துடுக்கம், லாபத்திலும் அதிருப்தி, பொய்மானம், பொருட் முன்னேற்றத்திற்கான வேண்டுதல், தன்னை உயர்ந்தவன் என எண்ணுதல், புலனின்பம், போருக்கு அவசரம், புகழ் கேட்கும் ஆசை, பிறரை ஏளனம், தன் வீரத்தை விளம்பரம் செய்தல், பலத்தால் தன் செயலை நியாயப்படுத்தல்—இவை ரஜோகுணத்தின் இலக்கணங்கள். பொறுக்காத கோபம், கஞ்சத்தனம், சாஸ்திர ஆதாரம் இன்றிப் பேசுதல், வன்முறை வெறுப்பு, பராசார வாழ்வு, பாசாங்கு, நீண்ட சோர்வு, சண்டை, புலம்பல், மயக்கம், துயரம், மனச்சோர்வு, மிகுநித்திரை, பொய்யாசைகள், பயம், சோம்பல்—இவை தமோகுணத்தின் இலக்கணங்கள். இப்போது மூன்று குணங்களின் கலவையை கேள்।
Verse 6
सन्निपातस्त्वहमिति ममेत्युद्धव या मति: । व्यवहार: सन्निपातो मनोमात्रेन्द्रियासुभि: ॥ ६ ॥
அன்பு உத்தவா! ‘நான்’ ‘என்னுடையது’ என்ற மனநிலை மூன்று குணங்களின் கலவையால் நிறைந்தது. மனம், பொருள்கள், புலன்கள், உடலின் பிராணவாயுக்கள் ஆகியவற்றின் வழியாக நடைபெறும் உலகியலான பரிவர்த்தனைகளும் இக் குணக் கலவையையே அடிப்படையாகக் கொண்டவை।
Verse 7
धर्मे चार्थे च कामे च यदासौ परिनिष्ठित: । गुणानां सन्निकर्षोऽयं श्रद्धारतिधनावह: ॥ ७ ॥
ஒருவன் தர்மம், அர்த்தம், காமம் ஆகியவற்றில் உறுதியாக ஈடுபடும்போது, அவன் முயற்சியால் கிடைக்கும் நம்பிக்கை, செல்வம், விஷயரதி—இவற்றில் இயற்கையின் மூன்று குணங்களின் பரஸ்பரச் சேர்க்கை வெளிப்படும்।
Verse 8
प्रवृत्तिलक्षणे निष्ठा पुमान् यर्हि गृहाश्रमे । स्वधर्मे चानुतिष्ठेत गुणानां समितिर्हि सा ॥ ८ ॥
ஒருவன் ப்ரவ்ருத்தி-லட்சணமான கிருஹாஸ்ரமத்தில் விஷயபோக ஆசையால் பற்றுடன் இருந்து, அதனால் தன் ஸ்வதர்மத்தைச் செய்ய உறுதியாகும்போது, இயற்கையின் குணங்களின் சேர்க்கை வெளிப்படுகிறது।
Verse 9
पुरुषं सत्त्वसंयुक्तमनुमीयाच्छमादिभि: । कामादिभी रजोयुक्तं क्रोधाद्यैस्तमसा युतम् ॥ ९ ॥
சமம், தமம் முதலிய குணங்கள் உள்ளவன் சத்த்வப் பிரதானன் என அறியப்படுவான். காமம் முதலியவை ரஜஸை, கோபம் முதலியவை தமஸை காட்டும்.
Verse 10
यदा भजति मां भक्त्या निरपेक्ष: स्वकर्मभि: । तं सत्त्वप्रकृतिं विद्यात् पुरुषं स्त्रियमेव वा ॥ १० ॥
ஆண் அல்லது பெண் யாராயினும், பற்றின்றி தம் நியதக் கர்மங்களை எனக்கு அர்ப்பணித்து பக்தியால் என்னை வழிபட்டால், அவர் சத்த்வப் பிரகிருதியில் நிலைபெற்றவர் என அறிய வேண்டும்.
Verse 11
यदा आशिष आशास्य मां भजेत स्वकर्मभि: । तं रज:प्रकृतिं विद्यात् हिंसामाशास्य तामसम् ॥ ११ ॥
பொருட் பயன் வேண்டி தம் நியதக் கர்மங்களால் என்னை வழிபட்டால் அவர் ரஜஸ்-பிரகிருதி என அறிய வேண்டும். பிறருக்கு வன்முறை செய்யும் ஆசையுடன் வழிபடுவோர் தாமஸர்.
Verse 12
सत्त्वं रजस्तम इति गुणा जीवस्य नैव मे । चित्तजा यैस्तु भूतानां सज्जमानो निबध्यते ॥ १२ ॥
சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ் எனும் மூன்று குணங்கள் ஜீவனுக்கே; எனக்கு அல்ல. அவை மனத்தில் எழுந்து, ஜீவனை உடல் முதலிய படைக்கப்பட்ட பொருட்களில் பற்றச் செய்து, இவ்வாறு கட்டுப்படுத்துகின்றன.
Verse 13
यदेतरौ जयेत् सत्त्वं भास्वरं विशदं शिवम् । तदा सुखेन युज्येत धर्मज्ञानादिभि: पुमान् ॥ १३ ॥
ஒளிமிக்க, தூய, மங்களகரமான சத்த்வம் ரஜஸ் மற்றும் தமஸை வென்று மேலோங்கும்போது, மனிதன் இயல்பாகவே இன்பம், தர்மம், ஞானம் முதலிய நற்குணங்களால் நிறைவடைகிறான்.
Verse 14
यदा जयेत्तम: सत्त्वं रज: सङ्गं भिदा चलम् । तदा दु:खेन युज्येत कर्मणा यशसा श्रिया ॥ १४ ॥
பற்றும், பிரிவுணர்வும், செயற்பாட்டுச் சஞ்சலமும் உண்டாக்கும் ரஜோகுணம் தமஸையும் சத்துவத்தையும் வென்றால், மனிதன் புகழும் செல்வமும் பெற கடுமையாக உழைக்கிறான். ரஜஸில் அவன் கவலைவும் போராட்டமும் அனுபவிக்கிறான்.
Verse 15
यदा जयेद् रज: सत्त्वं तमो मूढं लयं जडम् । युज्येत शोकमोहाभ्यां निद्रयाहिंसयाशया ॥ १५ ॥
மூடமும் மந்தமும் ஆன தமோகுணம் ரஜஸையும் சத்துவத்தையும் வென்றால், அது விழிப்புணர்வை மூடி மனிதனை மடையனாகவும் சோம்பலானவனாகவும் ஆக்குகிறது. சோகமும் மயக்கமும் அடைந்து, அவன் அதிகம் உறங்குகிறான், பொய்யான நம்பிக்கைகளைப் பிடிக்கிறான், பிறர்மீது வன்முறையையும் காட்டுகிறான்.
Verse 16
यदा चित्तं प्रसीदेत इन्द्रियाणां च निर्वृति: । देहेऽभयं मनोऽसङ्गं तत् सत्त्वं विद्धि मत्पदम् ॥ १६ ॥
சித்தம் தெளிவடைந்து அமைதியுற்று, இந்திரியங்கள் பொருளாசையிலிருந்து விலகி நிம்மதியடைந்தால், உடலில் இருந்தபடியே அச்சமின்மைவும் மனத்திலிருந்து பற்றின்மையும் தோன்றும். இதுவே சத்துவத்தின் மேலோங்கல்; இதில் என்னை உணரும் வாய்ப்பு உண்டு.
Verse 17
विकुर्वन् क्रियया चाधीरनिवृत्तिश्च चेतसाम् । गात्रास्वास्थ्यं मनो भ्रान्तं रज एतैर्निशामय ॥ १७ ॥
அதிகச் செயற்பாட்டால் புத்தி மாறுபடுதல், உணர்வுகள் உலகப் பொருள்களிலிருந்து விடுபட இயலாமை, செயல் உறுப்புகளின் உடல்நலக் குறைவு, மனத்தின் நிலையற்ற குழப்பம்—இவற்றால் ரஜோகுணத்தை அறிந்துகொள்.
Verse 18
सीदच्चित्तं विलीयेत चेतसो ग्रहणेऽक्षमम् । मनो नष्टं तमो ग्लानिस्तमस्तदुपधारय ॥ १८ ॥
உயர்ந்த விழிப்புணர்வு சோர்ந்து இறுதியில் கரைந்து, கவனத்தை ஒருமுகப்படுத்த இயலாதபோது, மனம் சிதைந்து அறியாமையும் மனச்சோர்வும் வெளிப்படும். இதை தமோகுணத்தின் மேலோங்கல் என அறிந்துகொள்.
Verse 19
एधमाने गुणे सत्त्वे देवानां बलमेधते । असुराणां च रजसि तमस्युद्धव रक्षसाम् ॥ १९ ॥
சத்வ குணம் ஓங்கும் போது தேவர்களின் பலம் அதிகரிக்கிறது. ரஜோ குணம் ஓங்கும் போது அசுரர்களின் பலமும், உத்தவா! தமோ குணம் ஓங்கும் போது ராக்ஷசர்களின் பலமும் அதிகரிக்கிறது.
Verse 20
सत्त्वाज्जागरणं विद्याद् रजसा स्वप्नमादिशेत् । प्रस्वापं तमसा जन्तोस्तुरीयं त्रिषु सन्ततम् ॥ २० ॥
விழிப்பு நிலை சத்வ குணத்திலிருந்தும், கனவு நிலை ரஜோ குணத்திலிருந்தும், ஆழ்ந்த உறக்கம் தமோ குணத்திலிருந்தும் வருவதாக அறிய வேண்டும். துரியம் எனப்படும் நான்காவது நிலை இம்மூன்றிலும் ஊடுருவி நிற்கிறது.
Verse 21
उपर्युपरि गच्छन्ति सत्त्वेन ब्राह्मणा जना: । तमसाधोऽध आमुख्याद् रजसान्तरचारिण: ॥ २१ ॥
சத்வ குணத்தால் வேத நெறியில் நிற்கும் அந்தணர்கள் மேலுலகங்களை அடைகிறார்கள். தமோ குணத்தால் ஒருவன் கீழான பிறவிகளில் விழுகிறான். ரஜோ குணத்தால் மனிதப் பிறவികളில் உழல்கிறான்.
Verse 22
सत्त्वे प्रलीना: स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलया: । तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणा: ॥ २२ ॥
சத்வ குணத்தில் இறப்பவர்கள் சொர்க்க லோகங்களுக்குச் செல்கிறார்கள். ரஜோ குணத்தில் இறப்பவர்கள் மனித உலகில் தங்குகிறார்கள். தமோ குணத்தில் இறப்பவர்கள் நரகத்திற்குச் செல்கிறார்கள். ஆனால் குணங்களைக் கடந்தவர்கள் என்னையே அடைகிறார்கள்.
Verse 23
मदर्पणं निष्फलं वा सात्त्विकं निजकर्म तत् । राजसं फलसङ्कल्पं हिंसाप्रायादि तामसम् ॥ २३ ॥
பலனை எதிர்பார்க்காமல் எனக்கு அர்ப்பణமாகச் செய்யப்படும் செயல் சாத்வீகமானது. பலனை எதிர்பார்த்துச் செய்யப்படும் செயல் ராஜஸமானது. வன்முறை மற்றும் பொறாமையால் தூண்டப்படும் செயல் தாமஸமானது.
Verse 24
कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं रजो वैकल्पिकं च यत् । प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४ ॥
கைவல்யம் தரும் ஞானம் சாத்த்விகம்; இருமை-விகற்பத்தைச் சார்ந்த ஞானம் ராஜசம்; ஜடமான பௌதிக ஞானம் தாமசம். ஆனால் என்னில் நிலைபெற்ற ஞானம் நிர்குணம், குணாதீதம் என அறியப்படுகிறது.
Verse 25
वनं तु सात्त्विको वासो ग्रामो राजस उच्यते । तामसं द्यूतसदनं मन्निकेतं तु निर्गुणम् ॥ २५ ॥
காட்டில் வாழ்தல் சாத்த்விகம்; ஊர்/நகரில் வாழ்தல் ராஜசம்; சூதாட்ட இல்லத்தில் வாழ்தல் தாமசம். ஆனால் நான் வாசம் செய்யும் இடம் நிர்குணம், குணாதீதம்.
Verse 26
सात्त्विक: कारकोऽसङ्गी रागान्धो राजस: स्मृत: । तामस: स्मृतिविभ्रष्टो निर्गुणो मदपाश्रय: ॥ २६ ॥
பற்றற்ற செய்பவன் சாத்த்விகன்; ஆசை-ராகத்தில் குருடான செய்பவன் ராஜசன்; நினைவு மயங்கி நன்மை-தீமை வேறுபாடு மறந்த செய்பவன் தாமசன். ஆனால் என்னைச் சரணடைந்த செய்பவன் நிர்குணன், குணாதீதன்.
Verse 27
सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी । तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७ ॥
ஆன்மீக வாழ்வை நோக்கிய நம்பிக்கை சாத்த்விகம்; பலன் நாடும் கர்மத்தில் உள்ள நம்பிக்கை ராஜசம்; அதர்மச் செயல்களில் தங்கும் நம்பிக்கை தாமசம். ஆனால் என் சேவை-பக்தியில் உள்ள நம்பிக்கை நிர்குணம், தூய குணாதீதம்.
Verse 28
पथ्यं पूतमनायस्तमाहार्यं सात्त्विकं स्मृतम् । राजसं चेन्द्रियप्रेष्ठं तामसं चार्तिदाशुचि ॥ २८ ॥
உடலுக்கு ஏற்றதும், தூயதும், எளிதில் கிடைப்பதும் ஆன உணவு சாத்த்விகம் எனப்படுகிறது; உடனடி இன்பம் தரும், புலன்களுக்கு மிகப் பிடித்த உணவு ராஜசம்; அசுத்தமும் துன்பம் தருவதும் தாமசம்.
Verse 29
सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् । तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९ ॥
ஆத்மாவிலிருந்து எழும் இன்பம் சாத்த்விகம்; புலன்விஷயங்களிலிருந்து எழும் இன்பம் ராஜசம்; மயக்கம் மற்றும் தாழ்விலிருந்து எழும் இன்பம் தாமசம். ஆனால் என்னைச் சார்ந்த இன்பம் நிர்குணமான பரமாதீதம்.
Verse 30
द्रव्यं देश: फलं कालो ज्ञानं कर्म च कारक: । श्रद्धावस्थाकृतिर्निष्ठा त्रैगुण्य: सर्व एव हि ॥ ३० ॥
பொருள், இடம், செயல்-பலன், காலம், அறிவு, செயல், செய்பவன், நம்பிக்கை, சித்தநிலை, உயிரின வகை/உடல்-வடிவு, மரணத்திற்குப் பின் அடையும் நிலை—இவை அனைத்தும் மூன்று குணங்களின் ஆதாரமே.
Verse 31
सर्वे गुणमया भावा: पुरुषाव्यक्तधिष्ठिता: । दृष्टं श्रुतमनुध्यातं बुद्ध्या वा पुरुषर्षभ ॥ ३१ ॥
மனிதருள் சிறந்தவனே! அனுபவிக்கும் ஜீவன் (புருஷன்) மற்றும் அவ்யக்தப் பிரகృతి ஆகியவற்றின் தொடர்பால் தோன்றும் எல்லா பாவங்களும் குணமயமே. காணப்பட்டது, கேட்கப்பட்டது, அல்லது புத்தியால் எண்ணப்பட்டது—எல்லாம் குணங்களால் ஆனதே.
Verse 32
एता: संसृतय: पुंसो गुणकर्मनिबन्धना: । येनेमे निर्जिता: सौम्य गुणा जीवेन चित्तजा: । भक्तियोगेन मन्निष्ठो मद्भावाय प्रपद्यते ॥ ३२ ॥
மென்மையான உத்தவா! மனிதனின் இவ்வெல்லா சம்சார நிலைகளும் குணங்களில் பிறந்த கர்மப் பந்தத்தால் உண்டாகின்றன. மனத்திலிருந்து வெளிப்படும் இக்குணங்களை வென்ற ஜீவன், பக்தியோகத்தால் என்னில் நிலைத்து என் பரமப் பிரேம-பாவத்தை அடைகிறான்.
Verse 33
तस्माद् देहमिमं लब्ध्वा ज्ञानविज्ञानसम्भवम् । गुणसङ्गं विनिर्धूय मां भजन्तु विचक्षणा: ॥ ३३ ॥
ஆகையால் அறிவும் அனுபவ-ஞானமும் வளர்க்கும் இந்த மனித உடலைப் பெற்றபின், விவேகிகள் குணங்களின் சங்கத்தைத் துடைத்தெறிந்து, என்னையே ஒருமுகமாக அன்புப் பக்தியால் வழிபடட்டும்.
Verse 34
नि:सङ्गो मां भजेद् विद्वानप्रमत्तो जितेन्द्रिय: । रजस्तमश्चाभिजयेत् सत्त्वसंसेवया मुनि: ॥ ३४ ॥
பற்றற்ற, மயக்கமற்ற, இந்திரியங்களை அடக்கிய ஞானி முனி என்னை பக்தியுடன் வழிபட வேண்டும். சத்த்வத்தின் சேவையால் ரஜஸ், தமஸ் ஆகியவற்றை வெல்ல வேண்டும்.
Verse 35
सत्त्वं चाभिजयेद् युक्तो नैरपेक्ष्येण शान्तधी: । सम्पद्यते गुणैर्मुक्तो जीवो जीवं विहाय माम् ॥ ३५ ॥
பக்தியில் நிலைத்து, அமைதியான புத்தியுடன், குணங்களின் மீது பற்றின்மையால் சத்த்வத்தையும் வெல்ல வேண்டும். அப்போது குணமுக்த ஜீவன் பந்தத்தின் காரணத்தை விட்டுவிட்டு என்னை அடைகிறான்.
Verse 36
जीवो जीवविनिर्मुक्तो गुणैश्चाशयसम्भवै: । मयैव ब्रह्मणा पूर्णो न बहिर्नान्तरश्चरेत् ॥ ३६ ॥
மனத்தின் நுண் வாசனைகளிலும், பொருட்சிந்தனையால் பிறந்த குணங்களிலும் இருந்து விடுபட்ட ஜீவன், என் பரப்ரஹ்ம ரூபத்தை அனுபவித்து முழுமையாகத் திருப்தியடைகிறான். வெளியில் இன்பம் தேடவும் இல்லை; உள்ளிலும் அதை நினைக்கவும் இல்லை.
Frequently Asked Questions
The chapter defines sattva through inner governance and clarity (sense control, tolerance, truthfulness, mercy, satisfaction, humility, faith in guru), rajas through acquisitive drive and egoic competition (material desire, intense endeavor, pride, craving for praise, agitation), and tamas through obscuration and degradation (anger, stinginess, hypocrisy, fatigue, delusion, depression, laziness, fear). These are not merely moral labels but diagnostic markers of consciousness shaped by association.
Because ahaṅkāra (false ego) and possessiveness arise when consciousness identifies with the mind-body complex, which itself operates through guṇic interaction (mind, senses, prāṇa, objects). The “I/mine” structure is therefore a product of prakṛti’s modes acting within conditioned awareness, not the intrinsic nature of the ātmā.
Kṛṣṇa correlates wakefulness with sattva, dreaming with rajas, and deep dreamless sleep with tamas, then states that a fourth state pervades these three and is transcendental. This indicates the witness-consciousness of the self (and ultimately realization of Bhagavān) that is not reducible to guṇic fluctuations.
The chapter outlines a sequence: subdue the senses and worship Kṛṣṇa; overcome rajas and tamas by engaging with sattvic supports (clarity, restraint, purity); then transcend sattva by indifference to the modes—remaining fixed in devotional service without identification with any guṇic state. Taking shelter of Kṛṣṇa is identified as the transcendental position beyond the modes.
Those who depart in sattva attain higher planetary destinations (svarga and upward trajectories), those in rajas remain within human-centered transmigration, and those in tamas fall to hellish conditions. Yet the chapter’s conclusion is that one free from all modes attains Kṛṣṇa (the āśraya), which supersedes guṇa-based destinations.