Adhyaya 19

Verse 1

श्री-भगवान् उवाच यो विद्या-श्रुत-सम्पन्नः आत्मवान् नानुमानिकः । मया-मात्रम् इदं ज्ञात्वा ज्ञानं च मयि सन्न्यसेत् ॥

ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—வித்யா, ஸ்ருதி ஆகியவற்றில் நிறைந்தவனும், தன்னடக்கமுடையவனும், ஊகமான அனுமானத்தில் சிக்காதவனும், இந்த உலகம் என்னாலே மட்டுமே தாங்கப்படுகிறது என்று அறிந்து, தன் ஞானத்தையும் என்னிடமே அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.

Verse 2

ज्ञानिनस् त्व् अहम् एवेष्टः स्वार्थो हेतुश् च सम्मतः । स्वर्गश् चैवापवर्गश् च नान्यो 'र्थो मद्-ऋते प्रियः ॥

ஞானிகளுக்கு நான் ஒருவனே பிரியன்—நானே அவர்களின் உண்மையான நலம், நானே பரம நோக்கம். ஸ்வர்கமும் முக்தியும் என்னிலேயே; பிரியனே, என்னைத் தவிர வேறு உண்மையான இலக்கு இல்லை.

Verse 3

ज्ञान-विज्ञान-संसिद्धाः पदं श्रेष्ठं विदुर्मम । ज्ञानी प्रियतमो 'तो मे ज्ञानेनासौ बिभर्ति माम् ॥

ஞானமும் விஞ்ஞானமும் நிறைவு பெற்றோர் என் உன்னத பதத்தை அறிகிறார்கள். ஆகவே ஞானி எனக்கு மிகப் பிரியன்; ஞானத்தால் அவன் என்னைத் தன்னுள் தாங்குகிறான்.

Verse 4

तपस् तीर्थं जपो दानं पवित्राणीतराणि च । नालं कुर्वन्ति तां सिद्धिं या ज्ञान-कलया कृता ॥

தபஸ், தீர்த்தயாத்திரை, ஜபம், தானம் மற்றும் பிற தூய்மைப்படுத்தும் வழிகளும் தனித்தனியாக அந்தச் சித்தியை அளிக்க இயலாது; உண்மையான ஞானத்தின் சிறு பகுதியாலே கிடைக்கும் நிறைவு அது.

Verse 5

तस्माज् ज्ञानेन सहितं ज्ञात्वा स्वात्मानम् उद्धव । ज्ञान-विज्ञान-सम्पन्नो भज मां भक्ति-भावतः ॥

ஆகையால், ஓ உத்தவா, ஞானத்துடன் கூடிய உன் உண்மை ஆத்மாவை அறிந்து, ஞான-விஞ்ஞானம் நிறைந்தவனாய், பக்தி-பாவத்துடன் என்னை வழிபடு.

Verse 6

ज्ञान-विज्ञान-यज्ञेन माम् इष्ट्वात्मानम् आत्मनि । सर्व-यज्ञ-पतिं मां वै संसिद्धिं मुनयो 'गमन् ॥

ஞான-விஞ்ஞான யாகத்தால், ஆத்மனுள் பரமாத்மாவாக என்னை வழிபட்டு, எல்லா யாகங்களின் அதிபதி நானே என அறிந்து முனிவர்கள் சித்தியை அடைந்தனர்.

Verse 7

त्वय्युद्धवाश्रयति यस्त्रिविधो विकारो मायान्तरापतति नाद्यपवर्गयोर्वयत् । जन्मादयोऽस्य यदमी तव तस्य किं स्युर् आद्यन्तयोऱ्यदसतोऽस्ति तदेव मध्ये ॥

ஓ உத்தவா, படைப்பு-பாதுகாப்பு-அழிவு எனும் மும்மாற்றமும் உம்மேல் தங்கியுள்ளது. ஆதியும் அந்தமும் இடையில் நிற்கும் மாயை, பந்தமும் மோட்சமும் இரண்டிற்கும் அப்பாற்பட்ட உம்மைத் தொடாது. உலகில் காணும் பிறப்பு முதலான மாற்றங்கள் அந்த மாயைக்கே உரியவை—உமக்கு அவை என்ன? அசத்தியானது தன் தொடக்கம் மற்றும் முடிவுக்கிடையே மட்டுமே தோன்றுகிறது.

Verse 8

श्री-उद्धव उवाच ज्ञानं विशुद्धं विपुलं यथैतद् वैराग्य-विज्ञान-युतं पुराणम् । आख्याहि विश्वेश्वर विश्व-मूर्ते त्वद्-भक्ति-योगं च महद्-विमृग्यम् ॥

ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்: ஓ உலகநாதா, ஓ உலகமே உன் உருவமாய் உள்ளவனே! இந்த புராணத்தின் பரந்த, மிகத் தூய ஞானத்தை—வைராக்யமும் விஞ்ஞானமும் உடையதை—எனக்கு விளக்குவாயாக; மேலும் மகாத்மாக்களும் தேடும் உன் பக்தி-யோகத்தையும் கூறுவாயாக.

Verse 9

ताप-त्रयेणाभिहतस्य घोरे सन्तप्यमानस्य भवाध्वनीश । पश्यामि नान्यच् छरणं तवाङ्घ्रि- द्वन्द्वातपत्राद् अमृताभिवर्षात् ॥

பவப் பயணத்தின் ஆண்டவனே! கொடிய மும்முறைக் துன்பங்களால் தாக்கப்பட்டு நான் உள்ளே எரிகிறேன். வெப்பத்தைத் தடுக்கக் குடைபோலும், அமுதமழை பொழியும் உன் தாமரைத் திருவடிகளின் இரட்டையையே தவிர வேறு சரணம் எனக்குக் காணவில்லை.

Verse 10

दष्टं जनं सम्पतितं बिले 'स्मिन् कालाहिना क्षुद्र-सुखोरु-तर्षम् । समुद्धरैनं कृपयापवर्ग्यैर् वचोभिर् आसीञ्च महाऽनुभाव ॥

ஓ மகானுபாவரே! காலம் என்னும் பாம்பு கடித்ததால் இவன் இந்தக் குழியில் விழுந்து, அற்ப சுகங்களின் பேராசைத் தாகத்தில் எரிகிறான். கருணையால் அவனை உயர்த்தி, உங்கள் முக்தி அளிக்கும் வாக்குகளால் அவனைத் தெளியச் செய்யுங்கள்।

Verse 11

श्री-भगवान् उवाच इत्थम् एतत् पुरा राजा भीष्मं धर्म-भृतां वरम् । अजात-शत्रुः पप्रच्छ सर्वेषां नो 'नुशृण्वताम् ॥

ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—இவ்வாறு முற்காலத்தில் அஜாதசத்ரு அரசன் யுதிஷ்டிரன், நாங்கள் அனைவரும் கவனமாகக் கேட்டு கொண்டிருக்க, தர்மத்தைத் தாங்குவோரில் முதன்மையான பீஷ்மரை வினவினான்।

Verse 12

निवृत्ते भारते युद्धे सुहृन्-निधन-विह्वलः । श्रुत्वा धर्मान् बहून् पश्चान् मोक्ष-धर्मान् अपृच्छत ॥

பாரதப் போர் முடிந்தபின், அன்பு நலன்விரும்பிகளின் மரணத்தால் கலங்கிய அரசன் பல தர்ம உபதேசங்களை கேட்டான்; பின்னர் குறிப்பாக முக்தி-தர்மங்களைப் பற்றி வினவினான்।

Verse 13

तान् अहं ते 'भिधास्यामि देव-व्रत-मखाच् छ्रुतान् । ज्ञान-वैराग्य-विज्ञान-श्रद्धा-भक्त्युपबृंहितान् ॥

இப்போது நான் உனக்கு அந்த நெறிகளை விளக்குகிறேன்; அவை தேவவ்ரதன் (பீஷ்மன்) யாகத்திலிருந்து கேட்கப்பட்டவை, மேலும் ஞானம், வைராக்யம், அனுபவ அறிவு, நம்பிக்கை, பக்தி ஆகியவற்றால் செழுமைப்படுத்தப்பட்டவை।

Verse 14

नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै । ईक्षेताथैकम् अप्येषु तज् ज्ञानं मम निश्चितम् ॥

என் உறுதியான தீர்மானம் இதுவே: எல்லா உயிர்களிலும் ஒன்பது, பதினொன்று, ஐந்து, மூன்று என்ற தத்துவங்களைப் பார்த்தும், அவற்றின் நடுவே நிலவும் ஒரே பரம்பொருளையும் காணச் செய்பதே உண்மையான ஞானம்।

Verse 15

एतद् एव हि विज्ञानं न तथैकॆन येन यत् । स्थित्युत्पत्त्यप्ययान् पश्येद् भावानां त्रिगुणात्मनाम् ॥

இதுவே உண்மையான ஞானம்—மூன்று குணங்களால் ஆன எல்லா நிலைகளின் நிலைதல், தோற்றம், லயம் ஆகியவற்றைத் தெளிவாகக் காண்பது; ஒருபக்கக் காட்சி அதல்ல.

Verse 16

आदाव् अन्ते च मध्ये च सृज्यात् सृज्यं यद् अन्वियात् । पुनस् तत्प्रतिसङ्क्रमे यच् छिष्येत तदेव सत् ॥

ஆரம்பத்தில், நடுவில், முடிவில்—படைத்தவனையும் படைப்பையும் ஊடுருவி—இருப்பதும்; பிரளயத்தில் படைப்பு மீளச் சென்று லயித்தபினும் எஞ்சுவதும்; அதுவே சத் (உண்மை இருப்பு).

Verse 17

श्रुतिः प्रत्यक्षम् ऐतिह्यम् अनुमानं चतुष्टयम् । प्रमाणेष्व् अनवस्थानाद् विकल्पात् स विरज्यते ॥

ஸ்ருதி, நேரடி அனுபவம், மரபு வரலாறு, ஊகம்—இவை நான்கு பிரமாணங்கள்; ஆனால் இவை நிலைபெறாததும் பல்வேறு விளக்கங்களுக்கு உட்பட்டதும் ஆகையால் ஞானி வாதவிவாதத்திலிருந்து விலகுவான்.

Verse 18

कर्मणां परिणामित्वाद् आ-विरिञ्च्याद् अमङ्गलम् । विपश्चिन् नश्वरं पश्येद् अदृष्टम् अपि दृष्ट-वत् ॥

கர்மங்களின் பலன் மாற்றமடைவதால், இவ்வுலகில் கீழ்நிலையிலிருந்து பிரம்மா வரை அனைத்தும் இறுதியில் அமங்கலத்தையே அடைகின்றன; ஆகவே விவேகி காணாததையும் கண்டதுபோல் அறிந்து, அனைத்தும் நிலையற்றது எனக் காண்கிறான்.

Verse 19

भक्ति-योगः पुरैवोक्तः प्रीयमाणाय तेऽनघ । पुनश्च कथयिष्यामि मद्-भक्तेः कारणं परम् ॥

ஓ பாவமற்றவனே, இதைக் கேட்பதில் நீ மகிழ்வதால் முன்பே பக்தி-யோகத்தைச் சொன்னேன்; இப்போது மீண்டும் என்னிடத்திலான பக்தி எழுவதற்கான பரம காரணத்தை உரைப்பேன்.

Verse 20

श्रद्धामृत-कथायां मे शश्वन् मद्-अनुकीर्तनम् । परिनिष्ठा च पूजायां स्तुतिभिः स्तवनं मम ॥

என் அமுதமயமான கதைகளில் நம்பிக்கை, என் மகிமைகளை இடையறாது கீர்த்தனம் செய்தல், என் பூஜையில் உறுதியான நிலை, ஸ்துதிகளால் என்னை ஸ்தவித்தல்—இவையால் என் பக்தி வளர்ந்து நிலைபெறும்.

Verse 21

आदरः परिचर्यायां सर्वाङ्गैरभिवन्दनम् । मद्भक्तपूजाभ्यधिका सर्वभूतेषु मन्मतिः ॥

என் சேவையில் மரியாதையுடன் கவனம், உடலின் எல்லா அங்கங்களாலும் வணக்கம், என் பக்தர்களின் பூஜையை (என் பூஜையைவிடவும்) உயர்வாகக் கருதல், மேலும் எல்லா உயிர்களையும் என்னுடன் தொடர்புடையவர்களாகக் காணுதல்—இவை பக்தியின் அடையாளங்கள்.

Verse 22

मदर्थेष्वङ्गचेष्टा च वचसा मद्गुणेरणम् । मय्यर्पणं च मनसः सर्वकामविवर्जनम् ॥

எனக்காக உடல் செயல்களை ஈடுபடுத்துதல், வாக்கால் என் குணங்களைப் பாடுதல், மனதை எனக்கு அர்ப்பணித்தல், மற்றும் எல்லா சுயநல ஆசைகளையும் விலக்குதல்—இவையும் பக்தியின் அங்கங்கள்.

Verse 23

मदर्थेऽर्थपरित्यागो भोगस्य च सुखस्य च । इष्टं दत्तं हुतं जप्तं मदर्थं यद् व्रतं तपः ॥

எனக்காக பொருள்-லாபத்தைத் துறத்தல், மேலும் இன்பநுகர்வும் தனிப்பட்ட சுகமும் விலக்குதல்; மேலும் எதைச் செய்தாலும்—பூஜை, தானம், யாகம், ஜபம், விரதம் அல்லது தவம்—அது எனக்காகச் செய்யப்பட்டால் அதுவே உண்மையான சாதனை.

Verse 24

एवं धर्मैर्मनुष्याणामुद्धवात्मनिवेदिनाम् । मयि सञ्जायते भक्तिः कोऽन्योऽर्थोऽस्यावशिष्यते ॥

உத்தவா! இத்தகைய தர்மங்களால், தம்மையே எனக்கு அர்ப்பணித்த மனிதர்களில் என்மேல் பக்தி பிறக்கிறது. அப்படியிருக்க, அவர்களுக்கு வேறு எந்த இலக்கும் மீதமிருக்கும்?

Verse 25

यदात्मन्यर्पितं चित्तं शान्तं सत्त्वोपबृंहितम् । धर्मं ज्ञानं स वैराग्यमैश्वर्यं चाभिपद्यते ॥

மனம் ஆத்மா/பகவானில் அர்ப்பணித்து நிலைத்து, அமைதியடைந்து, சத்த்வத்தால் வலுப்பெற்றால், அது இயல்பாகவே உண்மையான தர்மம், அனுபவ ஞானம், வைராக்யம் மற்றும் தெய்வீக ஐஸ்வர்யம் பெறும்.

Verse 26

यदर्पितं तद्विकल्पे इन्द्रियैः परिधावति । रजस्-वलं चासन्-निष्ठं चित्तं विद्धि विपर्ययम् ॥

ஆனால் மனம் உண்மையில் ஆத்மா/பகவானுக்கு அர்ப்பணிக்கப்படாவிட்டால், அது இந்திரியங்களால் பொருள்-விகற்பங்களைத் தொடர்ந்து ஓடும்; ரஜஸால் மாசுபட்டு, அசத்தில் நிலைக்கும்—இதுவே சிந்தையின் புரட்டான நிலை என அறிக.

Verse 27

धर्मो मद्-भक्ति-कृत् प्रोक्तो ज्ञानं चैकाात्म्य-दर्शनम् । गुणेष्व् असङ्गो वैराग्यम् ऐश्वर्यं चाणिमादयः ॥

நான் அறிவித்தேன்: என்னிடத்தில் பக்தியை எழுப்புவது தான் உண்மையான தர்மம். ஆத்மாவின் ஏகத்துவ தரிசனமே மெய் ஞானம். குணங்களில் அசங்கம் வைராக்யம்; அணிமா முதலிய சித்திகள் என் ஐஸ்வர்யம்.

Verse 28

श्री-उद्धव उवाच यमः कति-विदः प्रोक्तो नियमो वारि-कर्षण । कः शमः को दमः कृष्ण ॥

ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்: ஓ கிருஷ்ணா, துயரை அகற்றுபவனே, யமம் எத்தனை வகை என்று சொல்லப்பட்டுள்ளது? நியமம் என்ன? சமம் என்ன, தமம் என்ன?

Verse 29

का तितिक्षा धृतिः प्रभो किं दानं किं तपः शौर्यं । किं सत्यं ऋतमुच्यते कस्त्यागः किं धनं चेष्टं ॥

பிரபுவே, உண்மையான திதிக்ஷை என்ன, த்ருதி என்ன? தானம் என்ன, தவம் என்ன, உண்மையான சௌரியம் என்ன? சத்தியம் என்ன, ‘ருதம்’ என்று எதைச் சொல்கிறார்கள்? உண்மையான தியாகம் எது, உண்மையான செல்வம் என்ன, மிக விரும்பத்தக்க முயற்சி எது?

Verse 30

को यज्ञः का च दक्षिणा पुंसः किं स्विद् बलं श्रीमन् । भगो लाभश्च केशव का विद्या ह्रीः परा का श्रीः ॥

ஓ மதிப்பிற்குரிய ஆண்டவனே! யாகம் என்ன? உண்மையான தக்ஷிணை என்ன? மனிதனின் உண்மையான வலிமை என்ன? ஓ கேசவா! உண்மையான ஐஸ்வர்யமும் உண்மையான லாபமும் என்ன? உண்மையான கல்வி, உயர்ந்த நாணம், பரம ஸ்ரீ என்ன?

Verse 31

किं सुखं दुःखम् एव च कः पण्डितः कश् च मूर्खः । कः पन्था उत्पथश् च कः कः स्वर्गो नरकः कः स्वित् ॥

இன்பம் என்ன, துன்பம் என்ன? உண்மையில் பண்டிதன் யார், மூடன் யார்? நேர்வழி எது, தவறுவழி எது? சொர்க்கம் என்ன, நரகம் என்ன?

Verse 32

को बन्धुर् उत किं गृहम् क आढ्यः को दरिद्रो वा । कृपणः कः क ईश्वरः एतान् प्रश्नान् मम ब्रूहि । विपरीतांश् च सत्-पते श्री-भगवान् उवाच ॥

உண்மையான நண்பன் யார், உண்மையான இல்லம் என்ன? உண்மையில் செல்வந்தன் யார், ஏழை யார்? கஞ்சன் யார், உண்மையான ஆண்டவன் (சுவாமி) யார்? ஓ சத்பதே, இக் கேள்விகளுக்கும் அவற்றின் எதிர்மறைகளுக்கும் பதில் அருளுங்கள். அப்போது ஸ்ரீபகவான் உரைத்தார்.

Verse 33

अहिंसा सत्यं अस्तेयम् असङ्गो ह्रीर् असञ्चयः । आस्तिक्यं ब्रह्मचर्यं च मौनं स्थैर्यं क्षमाभयम् ॥

அஹிம்சை, சத்தியம், திருடாமை, பற்றின்மை, நாணம், சேர்த்துவைக்காமை; வேத நம்பிக்கை, பிரம்மச்சரியம், கட்டுப்பட்ட மௌனம், நிலைத்தன்மை, பொறுமை, அச்சமின்மை—இவை உயர்வான நற்குணங்கள்; வளர்த்திட வேண்டியவை.

Verse 34

शौचं जपस् तपो होमः श्रद्धातिथ्यं मदर्चनम् । तीर्थाटनं परार्थेहा तुष्टिर् आचार्यसेवनम् ॥

தூய்மை, ஜபம், தவம், ஹோமம், நம்பிக்கையுடன் விருந்தோம்பல், என்னை அர்ச்சித்தல்; தீர்த்த யாத்திரை, பிறர்நல முயற்சி, திருப்தி (சந்தோஷம்), மற்றும் ஆசார்ய சேவை—இவையும் புனித சாதனைகள்.

Verse 35

एते यमाः स-नियमाः उभयोर् द्वादश स्मृताः । पुंसाम् उपासितास् तात यथा-कामं दुहन्ति हि ॥

இந்த யமங்களும் நியமங்களும்—இரண்டும் சேர்ந்து பன்னிரண்டு—என்று ஸ்மிருதிகளில் கூறப்பட்டுள்ளன. அன்பு உத்தவா, மனிதர் இவற்றை பக்தியுடன் கடைப்பிடித்தால் தம் நோக்கத்திற்கேற்ப விரும்பிய பலன் தரும்.

Verse 36

शमो मन्-निष्ठता बुद्धेर् दम इन्द्रिय-संयमः । तितिक्षा दुःख-सम्मर्षो जिह्वोपस्थ-जयो धृतिः ॥

சமம் என்பது புத்தியை என்னில் நிலைநிறுத்துதல்; தமம் என்பது இந்திரியக் கட்டுப்பாடு. திதிக்ஷை என்பது துன்பத்தை பொறுத்தல்; த்ருதி என்பது நாவும் உபஸ்தமும் மீது வெற்றி பெறுதல்.

Verse 37

दण्ड-न्यासः परं दानं काम-त्यागस् तपः स्मृतम् । स्वभाव-विजयः शौर्यं सत्यं च सम-दर्शनम् ॥

தண்டிக்க வேண்டும் என்ற உந்துதலை விலக்குவது பரம தானம். காமத்தைத் துறப்பதே உண்மையான தவம். தன் இயல்பை வெல்வதே வீரியம்; சத்தியம் என்பது எல்லா உயிர்களையும் சமமாகக் காணுதல்.

Verse 38

अन्यच् च सुनृता वाणी कविभिः परिकीर्तिता । कर्मस्व् असङ्गमः शौचं त्यागः सन्न्यास उच्यते ॥

மேலும், இனிமையும் உண்மையும் கொண்ட பேச்சை ஞானிகள் புகழ்ந்துள்ளனர். செயல்களில் பற்றின்மையே தூய்மை; ‘எனது’ என்ற உரிமை-பற்றைத் துறப்பதே உண்மையான சந்நியாசம் எனப்படுகிறது.

Verse 39

धर्म इष्टं धनं नॄणां यज्ञो 'हं भगवत्तमः । दक्षिणा ज्ञान-सन्देशः प्राणायामः परं बलम् ॥

மனிதர்க்கு தர்மமே விரும்பத்தகும் செல்வம். நான், பகவத்தமன், யாகமே. தக்ஷிணை என்பது ஞானச் செய்தியை அளித்தல்; பிராணாயாமம்—உயிர்வாயுவை ஆளுதல்—உயர்ந்த பலம்.

Verse 40

भगो म ऐश्वर्यो भावो लाभो मद्-भक्तिर उत्तमः । विद्यात्मनि भिदा-बाधो जुगुप्सा ह्रीर अकर्मसु ॥

என் உண்மையான ஐஸ்வரியம் தெய்வீக ஆண்டமை; உண்மையான லாபம் என்னிடத்தில் உத்தம பக்தி. உண்மையான ஞானம் ஆத்மாவில் வேறுபாடு உணர்வின் நீக்கம்; உண்மையான நாணம் செய்யக்கூடாத செயல்களில் அருவருப்பும் வெட்கமும் ஆகும்.

Verse 41

श्रीर्गुणा नैरपेक्ष्याद्याः सुखं दुःख-सुखात्ययः । दुःखं काम-सुखापेक्षा पण्डितो बन्ध-मोक्ष-वित् ॥

உண்மையான ஸ்ரீ-செல்வம் என்பது சுயநம்பிக்கை முதலிய குணங்களை வளர்த்தல். உண்மையான இன்பம் இன்பம்-துன்பம் இரண்டையும் கடந்த நிலை. உண்மையான துன்பம் புலனின்ப ஆசையும் இன்பத்தின் மீது சார்பும். உண்மையான பண்டிதன் பந்தமும் மோட்சமும் அறிந்தவன்.

Verse 42

मूर्खो देहाद्य-हं-बुद्धिः पन्था मन्-निगमः स्मृतः । उत्पथश् चित्त-विक्षेपः स्वर्गः सत्त्व-गुणोदयः ॥

உடல் முதலியவற்றில் ‘நான்’ என்ற அகம்புத்தி கொள்ளுபவன் மூடன். உண்மைப் பாதை வேதங்களில் கூறப்பட்ட என் உபதேசமே. தவறுப் பாதை மனத்தின் சிதறலும் கலக்கமும். ஸ்வர்க்கம் என்பது சத்த்வகுணத்தின் எழுச்சியும் மேலோங்குதலும்.

Verse 43

नरकस् तम-उन्नाहो बन्धुर् गुरुर् अहं सखे । गृहं शरीरं मानुष्यं गुणाढ्यो ह्य् आढ्य उच्यते ॥

நண்பனே, நரகம் என்பது அறியாமை இருளின் பெருக்கமே. நான் தான் உன் உண்மையான நல்வாழ்த்தும் நண்பனும் குருவும். இந்த மனித உடலே உன் உண்மையான இல்லம்; நல்ல குணங்களில் செழித்தவனே உண்மையில் செல்வந்தன் எனப்படுகிறான்.

Verse 44

दरिद्रो यस् त्व् असन्तुष्टः कृपणो यो 'जितेन्द्रियः । गुणेष्व् असक्त-धीर् ईशो गुण-सङ्गो विपर्ययः ॥

திருப்தியில்லாதவனே உண்மையில் ஏழை; புலன்களை வெல்லாதவனே உண்மையில் கஞ்சன். குணங்களில் பற்றில்லாத புத்தியுடையவனே உண்மையான ஆண்டவன்; குணசங்கமே அதற்கு எதிர்—அடிமைத்தனம்.

Verse 45

एत उद्धव ते प्रश्नाः सर्वे साधु निरूपिताः । किं वर्णितेन बहुना लक्षणं गुण-दोषयोः ॥ गुण-दोष-दृशिर्दोषो गुणस्तूभय-वर्जितः ॥

ஓ உத்தவா, உன் கேள்விகள் அனைத்தும் நன்றாக விளக்கப்பட்டன. மேலும் விரிவாகச் சொல்லுவதால் என்ன பயன்? குண–தோஷத்தின் இலக்கணம் இதுவே— ‘நல்லது–கெட்டது’ எனப் பாகுபாடு பார்ப்பதே தோஷம்; இரண்டையும் துறந்த நிலையே உண்மைக் குணம்.