Srimad Bhagavatam — Dvitiya Skandha, Shloka 34
The First Step in God Realization: The Glory of Hearing and the Virāṭ-Rūpa Meditation
ईशस्य केशान् विदुरम्बुवाहान् वासस्तु सन्ध्यां कुरुवर्य भूम्न: । अव्यक्तमाहुर्हृदयं मनश्च स चन्द्रमा: सर्वविकारकोश: ॥ ३४ ॥
īśasya keśān vidur ambuvāhān vāsas tu sandhyāṁ kuru-varya bhūmnaḥ avyaktam āhur hṛdayaṁ manaś ca sa candramāḥ sarva-vikāra-kośaḥ
குருவம்சச் சிறந்தவரே, நீரைச் சுமக்கும் மேகங்கள் அவன் தலைமுடி; பகல்-இரவு சந்திகள் அவன் ஆடை. அவ்யக்த காரணம் அவன் இதயம்-அறிவு; அவன் மனமே சந்திரன்—எல்லா மாற்றங்களின் களஞ்சியம்.
FAQs
This verse continues the Virāṭ-rūpa mapping, teaching devotees to see natural phenomena—clouds, twilight, mind, and moon—as connected to the Lord’s cosmic body, aiding focused remembrance of Him.
Parīkṣit sought a practical path for God realization; Śukadeva gives a structured meditation where the visible universe becomes a support for concentrating the mind on the Supreme.
While observing nature (clouds, dusk, moonlight), consciously remember the Supreme Lord as the source and controller—turning ordinary perception into devotional meditation.